Nhiều doanh nghiệp đang triển khai sáng kiến đổi mới bao bì xanh nhằm nâng cao khả năng thu hồi và tái chế sau sử dụng, hướng đến phát triển bền vững.
Đại diện doanh nghiệp chia sẻ các giải pháp đổi mới bao bì theo hướng giảm nhựa. Ảnh: Nguyễn Ngọc.
Cuộc đua thiết kế bao bì xanh
Từ những thay đổi về vật liệu, kiểu dáng đến ứng dụng công nghệ mới, xu hướng thiết kế bao bì xanh theo hướng thân thiện với môi trường đang ngày càng rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp.
Theo bà Bùi Đặng Duyên Mai, Giám đốc Đối ngoại - Truyền thông Coca-Cola Việt Nam, doanh nghiệp đã triển khai nhiều sáng kiến đổi mới bao bì nhằm nâng cao khả năng thu hồi và tái chế sau sử dụng. Từ năm 2019, Coca-Cola đã chuyển chai Sprite từ nhựa màu xanh sang nhựa PET trong suốt nhằm giúp quá trình tái chế hiệu quả hơn.
Đến năm 2021, doanh nghiệp tiếp tục ra mắt chai Coca-Cola 300 ml được sản xuất từ 100% nhựa tái chế (rPET), góp phần tiết kiệm khoảng 2.000 tấn nhựa nguyên sinh mỗi năm. Năm 2026, Coca-Cola giới thiệu chai “Bỏ túi” dung tích 250 ml với thiết kế nhỏ gọn hơn, giúp giảm khoảng 38% lượng nhựa sử dụng trong mỗi chai.
Không chỉ thay đổi vật liệu, doanh nghiệp còn đưa thông điệp “Tái chế tôi” lên toàn bộ bao bì sản phẩm nhằm khuyến khích người tiêu dùng tham gia vào vòng tuần hoàn vật liệu sau sử dụng.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hải Vân, Phó Tổng Giám đốc Suntory Pepsico Việt Nam Beverage cho rằng bao bì bền vững đang là một trong những trọng tâm trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Cụ thể trong giai đoạn 2022-2025, đơn vị liên tục tối ưu thiết kế nhằm giảm sử dụng nhựa nguyên sinh. Trọng lượng chai PET đã được giảm từ 11 g xuống còn 9 g, góp phần cắt giảm khoảng 12,5 nghìn tấn nhựa PET sử dụng. Doanh nghiệp cũng đẩy mạnh sử dụng nhựa tái chế sau tiêu dùng (rPET), phát triển mô hình tái chế chai thành chai mới (bottle-to-bottle) và cải tiến thiết kế nhãn nhằm nâng cao khả năng tái chế của bao bì.
Những thay đổi này cho thấy bao bì không còn chỉ thực hiện chức năng chứa đựng và bảo quản sản phẩm. Với nhiều doanh nghiệp, khả năng thu hồi, tái chế và quay trở lại chuỗi sản xuất đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong quá trình thiết kế sản phẩm.
Nhiều doanh nghiệp đang điều chỉnh thiết kế bao bì theo hướng giảm vật liệu, tăng khả năng thu hồi và tái chế sau sử dụng. Ảnh: Suntory Pepsico.
EPR tạo động lực chuyển đổi
Đằng sau những thay đổi của doanh nghiệp là sự dịch chuyển trong cách tiếp cận đối với trách nhiệm môi trường và kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch PRO Việt Nam, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) hiện không còn là một khái niệm đang được thảo luận mà đã bước vào giai đoạn thực thi. Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn cũng không còn là khẩu hiệu mà đang trở thành yêu cầu thực tiễn của mô hình tăng trưởng mới.
Ông Trai cho rằng để xây dựng hệ thống bao bì tuần hoàn hiệu quả, một trong những hướng đi quan trọng là thúc đẩy thiết kế sinh thái nhằm giảm lượng vật liệu sử dụng và tăng khả năng tái chế. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp từng bước chuyển từ tư duy xử lý chất thải sau sử dụng sang thiết kế sản phẩm hướng tới tuần hoàn ngay từ đầu.
Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Văn Thuấn, đại diện Văn phòng EPR Quốc gia cho biết dự thảo sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường đang chuyển từ khái niệm “trách nhiệm tái chế” sang “thu hồi để tái chế”. Theo đó, doanh nghiệp được chủ động tổ chức hoặc thuê đơn vị thực hiện hoạt động thu hồi sản phẩm, bao bì sau sử dụng và chuyển giao cho các cơ sở tái chế đủ năng lực.
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn mạng lưới thu hồi, đồng thời tạo động lực để lựa chọn những loại bao bì thuận lợi hơn cho việc thu gom, phân loại và tái chế sau sử dụng.
Từ góc độ nghiên cứu, bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM cho rằng mục tiêu thu gom và tái chế toàn bộ bao bì đưa ra thị trường không đơn thuần là mục tiêu môi trường mà còn là một bài toán phát triển. Muốn đạt được mục tiêu đó, cần thiết kế lại toàn bộ chuỗi giá trị từ vật liệu, thiết kế bao bì, tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất dòng vật liệu, công nghệ phân loại đến công nghệ tái chế và sự tham gia của người tiêu dùng.
Khi EPR ngày càng đi vào thực chất, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp được dự báo sẽ không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm hay thị phần tiêu dùng. Khả năng tạo ra những bao bì sử dụng ít tài nguyên hơn, dễ thu gom hơn và có thể quay trở lại chuỗi sản xuất sau sử dụng đang dần trở thành một lợi thế cạnh tranh mới trong nền kinh tế tuần hoàn.
