Trong tâm lũ Mường Than: Không bỏ ai ở lại phía sau

Ám ảnh lũ dữ

Sáng 20/7, cánh đồng thuộc bản Đội 11 xã Mường Than (Lai Châu) vẫn phủ một màu nâu xám của bùn đất. Sau trận lũ quét lịch sử, nơi từng là vựa lúa lớn nhất vùng Than Uyên đã biến thành bãi hoang ngổn ngang. Những thân cây gãy đổ nằm chất đống, đá tảng chắn ngang dòng chảy, còn quốc lộ 32 bị cơn lũ dữ xé toạc thành nhiều đoạn.

Giữa khung cảnh hoang tàn ấy, hàng chục cán bộ, chiến sĩ công an vẫn lặng lẽ rà từng khoảnh bùn, đào từng lớp đất đá để tìm những người còn mất tích. Đã gần ba ngày kể từ khi lũ đi qua, dòng người cứ lầm lũi bám cánh đồng từ sáng đến tối. Mỗi bước chân đều phải dò dẫm bởi phía dưới lớp phù sa mới bồi là những hố sâu, thân cây mục và đá hộc bị nước lũ cuốn từ thượng nguồn xuống.

Ngay trong đêm lũ xảy ra vào đêm 17/7, gần 70 cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Lai Châu xung phong lên đường đến Mường Than. Nhiệm vụ đầu tiên là đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm. Khi nước rút, họ tiếp tục chuyển sang tìm kiếm các nạn nhân mất tích.

Thượng tá Trần Xuân Hải, Phó Trưởng phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Lai Châu, vẫn chưa quên khoảnh khắc đặt chân tới hiện trường. “Điều đầu tiên chúng tôi nhìn thấy là sự tan hoang, đổ nát. Nhà cửa bị cuốn trôi, cây cối phủ kín cánh đồng. Nhiều khu vực hoàn toàn thay đổi địa hình, rất khó xác định vị trí ban đầu của các ngôi nhà, cả tuyến đường cũng bị vùi lấp đâu đó dưới lớp đất đá”, ông Hải kể.

Các tổ công tác nhanh chóng chia thành nhiều mũi, tiếp cận những bản bị cô lập để sơ tán người dân, vận chuyển lương thực và tổ chức tìm kiếm. Ngày nào, lực lượng cứu hộ làm việc liên tục hơn 12 giờ, thay nhau đào bới từng mét đất với hy vọng tìm được nạn nhân.

Sáng ngày 18/7, khi phát hiện hai thi thể là 2 mẹ con trong 1 gia đình bị lũ quét, cả đoàn như lặng đi. Cảm xúc không thể diễn tả được bằng lời. Sự nặng nề có vơi bớt đôi chút, nhưng bao trùm vẫn là nỗi nghẹn ngào trước mất mát quá lớn. “Không ai nói với ai điều gì. Chúng tôi chỉ cố gắng làm thật nhanh, thật cẩn thận để người đã mất được trở về với gia đình”, Thượng tá Hải chia sẻ. 

Đến nay, lực lượng chức năng đã huy động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ tham gia khắc phục hậu quả lũ quét tại xã Mường Than. Trong đó, khoảng 60-70 cán bộ thường trực thay nhau bám hiện trường, lội bùn, lần theo từng mét suối để tìm kiếm các nạn nhân mất tích. Tất cả đều chung một hy vọng đưa những người xấu số trở về với gia đình, để không còn ai phải nằm lại giữa cánh đồng hoang tàn sau trận lũ dữ.

Theo thông tin mới nhất của công an tỉnh Lai Châu, lực lượng chức năng đã tìm thấy 2 trong số 4 nạn nhân mất tích sau trận lũ quét tại xã Mường Than. Tính đến sáng 20/7, toàn bộ 6 chó nghiệp vụ của cả Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu vẫn đang tiếp tục được triển khai đến hiện trường, phối hợp rà soát khu vực xảy ra lũ quét và dọc tuyến suối về phía hạ lưu để tìm kiếm các nạn nhân còn lại.

Hiểm họa tiếp tục rình rập

Đứng trên triền đất nhìn xuống cánh đồng Mường Than, anh Cứ A Chư, người dân bản Che Bó cũng lặng im như tượng. Nơi anh Chư đứng đã từng là cánh đồng lúa đẹp tựa trong tranh, tự bao đời nay là "nồi cơm" của bà con Che Bó. Quốc lộ 32 chạy qua giữa cánh đồng, hai bên là những thửa ruộng bằng phẳng, màu mỡ. Mỗi mùa lúa chín, cả thung lũng phủ một màu vàng óng. Giờ đây, tất cả chỉ còn là bãi bùn đất khổng lồ, hệt như vừa bị đạn bom ném xuống.

“Từ trên nhìn xuống hay từ dưới nhìn lên bây giờ cũng không biết đâu là ruộng, đâu là đường nữa”, anh Chư nói. Theo lời người đàn ông, trận lũ "hình thành" khi nước từ hai con suối Nậm Sáng và Noong Thang dâng cao sau nhiều giờ mưa lớn. Hai dòng nước hợp lại, mang theo đất đá từ sườn núi dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn đổ thẳng xuống cánh đồng.

“Lũ mang theo cả cây gỗ, đá tảng... Chỉ trong chốc lát là cuốn sạch mọi thứ”, giọng anh Chư chưa hết thảng thốt. Chúng tôi cùng nhìn lên theo hướng tay anh Chư chỉ. Nơi ấy, những mảng núi lớn nham nhở những vết sạt lở khổ lồ. Đất đá đỏ au kéo dài từ sườn núi xuống tận lòng suối. Trời vẫn còn âm u quá, một trận mưa bây giờ có thể lại kéo hiểm họa ập xuống Che Bó bất cứ lúc nào.

Những ngày sau lũ, điều khiến người dân day dứt nhất không chỉ là tài sản bị cuốn trôi mà còn là những người hàng xóm mãi mãi không trở về. Khi được hỏi cảm xúc mỗi lần chứng kiến lực lượng cứu hộ đưa các nạn nhân lên khỏi lớp bùn, anh Chư lặng đi khá lâu. “Xót xa lắm. Hôm qua còn gặp nhau, hôm nay đã không còn nữa”, giọng Chư nghẹn ngào.

Ở vùng cao, bà con sống quây quần nhiều thế hệ, cả bản coi nhau như người thân. Vì vậy, mất mát của một gia đình cũng là nỗi đau chung của cả bản. “Mình nhìn cảnh ấy mà đau lòng. Chẳng ai muốn điều đó xảy ra. Nhưng thiên tai đến quá nhanh, không ai kịp trở tay", Chư chực rơi nước mắt.

Trưa ở Mường Than, lực lượng công an, quân đội và chính quyền xã vào bản hỗ trợ, người dân vẫn miệt mài tìm kiếm, khắc phục hậu quả thiên tai, ai nấy đều cố gắng góp sức bằng mọi cách có thể. “Các anh rất nhiệt tình. Giúp được việc gì là giúp ngay. Bà con cũng cố hỗ trợ hết sức, ai có gì góp nấy. Có những việc mình không giúp được thì chỉ biết đứng nhìn”, anh Chư xúc động chia sẻ.

Cũng theo anh Chư, toàn bộ diện tích lúa ở cánh đồng Mường Than vừa cấy được khoảng hai tháng, đang chuẩn bị trổ bông. Nếu không có lũ thì hơn một tháng nữa là thu hoạch. Đây là vụ lúa quan trọng nhất trong năm bởi nhiều diện tích chỉ canh tác được một vụ do thiếu nước vào mùa khô. Giờ thì coi như mất trắng. Mất hết rồi.

Lớp phù sa màu mỡ tích tụ qua nhiều năm đã bị bóc đi hoàn toàn, thay vào đó là đất đá và gỗ mục dày hàng mét. Muốn khôi phục sản xuất sẽ cần rất nhiều thời gian và công sức. 

Những ngày này, bữa ăn của người dân chủ yếu dựa vào mì tôm, sữa, nước uống và lương thực do các đoàn cứu trợ mang đến. Giữa khung cảnh tan hoang sau trận lũ lịch sử, sự kiên cường của lực lượng cứu hộ và nghị lực của người dân Mường Than trở thành điểm tựa để vùng đất này từng bước vượt qua mất mát.

Mường Than dường như lại sắp có mưa. Cả chính quyền và người dân nơi đây vẫn đang tiếp tục chạy đua, vừa tìm kiếm người mất tích vừa khắc phục hậu quả, lại vừa lo ứng phó với thiên tai có thể kéo đến bất cứ lúc nào.