Chiến dịch tri ân mang tầm lịch sử: [Bài 1] Giữ trọn lời hứa thiêng liêng

Hưởng ứng Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Báo Nông nghiệp và Môi trường thực hiện tuyến bài "CHIẾN DỊCH TRI ÂN MANG TẦM LỊCH SỬ". Từ chủ trương của Đảng, Nhà nước, cơ chế vận hành của Ban Chỉ đạo quốc gia 515, những thành tựu khoa học trong xác định danh tính liệt sĩ đến các câu chuyện xúc động nơi thực địa, tuyến bài mong góp thêm một góc nhìn toàn diện về cuộc tổng động viên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, để không một người con đã hiến dâng cho Tổ quốc bị lãng quên, không một hành trình tri ân nào dừng lại.

Chiến tranh đã lùi xa. Đất nước hôm nay bước vào kỷ nguyên phát triển với khát vọng hùng cường và hội nhập. Nhưng, vẫn còn những người con ưu tú của dân tộc chưa được trở về. Họ nằm lại nơi chiến trường xưa, trong những cánh rừng sâu, trên dãy Trường Sơn, dưới lòng sông, hay ở những miền đất bạn từng kề vai sát cánh chiến đấu. Có người đã tìm thấy phần mộ nhưng chưa xác định được danh tính. Có người vẫn chỉ hiện diện trong ký ức đồng đội và nỗi chờ đợi mỏi mòn của gia đình.

Đảng và Nhà nước luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng trước lịch sử, trước nhân dân và trước những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) vì thế mang ý nghĩa vượt lên khuôn khổ của một kế hoạch công tác. Đó là lời khẳng định mạnh mẽ: Đất nước giữ trọn lời hứa thiêng liêng với 'những người đã làm nên đất nước'.

Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết bằng máu xương của các thế hệ cha anh. Hàng triệu người đã ngã xuống để đổi lấy nền độc lập, thống nhất và hòa bình hôm nay. Mỗi tấc đất bình yên đều thấm đẫm sự hy sinh của những người lính, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và biết bao người con bình dị của Tổ quốc. Vì vậy, tri ân những người có công là đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, là nền tảng đạo đức, là bản sắc chính trị và văn hóa của chế độ ta.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do”. Lời căn dặn ấy đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim đối với nhiều thế hệ. Qua các thời kỳ, Đảng và Nhà nước không ngừng hoàn thiện chủ trương, chính sách đối với người có công; đồng thời dành nguồn lực ngày càng lớn cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. Đó không chỉ là sự chăm lo về chính sách, mà còn là sự tiếp nối lời hứa lịch sử: Không để sự hy sinh nào bị lãng quên.

Điểm đặc biệt của Chiến dịch 500 ngày đêm chính là sự hội tụ của ý chí chính trị và sức mạnh toàn xã hội. Đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quân đội hay ngành lao động - thương binh và xã hội, mà là sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị; từ các bộ, ngành, địa phương đến các tổ chức chính trị - xã hội, các nhà khoa học, lực lượng chuyên môn và đông đảo nhân dân. Mỗi nguồn thông tin do cựu chiến binh cung cấp, mỗi ký ức được lưu giữ trong cộng đồng, mỗi hồ sơ được số hóa, mỗi mẫu sinh phẩm được thu thập đều có thể trở thành chiếc chìa khóa mở ra cơ hội đoàn tụ sau hàng chục năm chia cách.

Đây cũng là lần đầu tiên công tác tìm kiếm và xác minh danh tính liệt sĩ được triển khai với quy mô của một chiến dịch tổng lực, kết hợp chặt chẽ giữa kinh nghiệm thực địa với thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại. Cơ sở dữ liệu quốc gia, ngân hàng gen, công nghệ ADN, bản đồ số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang từng bước được đưa vào phục vụ công tác xác minh danh tính. Khoa học, trong chiến dịch này, không đơn thuần là công cụ của công nghệ, mà trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, giúp trả lại tên tuổi cho những người từng lặng lẽ hiến dâng cả cuộc đời mình cho đất nước.

Cùng với những con số về số lượng hài cốt được quy tập hay danh tính được xác định, ý nghĩa lớn lao của chiến dịch là mỗi cuộc tìm thấy đều đồng nghĩa với một cuộc đoàn viên. Sau hàng chục năm mòn mỏi chờ đợi, nhiều gia đình mới biết chính xác nơi người thân yên nghỉ. Nhiều người cha người mẹ, người vợ, người con mới có thể thắp nén hương trước phần mộ mang đúng tên người mình yêu thương.

Không ai có thể đo đếm hết giá trị tinh thần của những cuộc đoàn tụ ấy. Một tấm bia được khắc đúng tên, xác định danh tính cho một con người, trả lại ký ức cho một gia đình, một dòng họ, một vùng quê... Đó là sự chữa lành những khoảng trống mà chiến tranh để lại, khép lại một phần những mất mát chưa bao giờ nguôi ngoai trong lòng dân tộc.

Ở góc độ rộng hơn, công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ còn góp phần bồi đắp niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước - một Nhà nước luôn trân trọng quá khứ, tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc, đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi chính sách phát triển. Chính sự nhất quán ấy đã làm nên sức mạnh tinh thần của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử, từ những năm tháng chiến tranh đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI, việc chăm lo người có công càng mang ý nghĩa sâu sắc. Một dân tộc hướng tới tương lai càng phải biết nâng niu quá khứ. Một quốc gia càng phát triển càng phải biết tri ân những người đã tạo nên nền tảng cho sự phát triển ấy. Đó không chỉ là đạo lý, mà còn là sức mạnh mềm của quốc gia, là cội nguồn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ hướng tới việc hoàn thành những chỉ tiêu cụ thể trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Điều quan trọng hơn, chiến dịch khơi dậy tinh thần trách nhiệm và ý thức tri ân trong toàn xã hội. Mỗi cán bộ, chiến sĩ, mỗi nhà khoa học, mỗi cựu chiến binh, mỗi người dân đều có thể góp phần vào hành trình ấy bằng một thông tin, một ký ức, một tư liệu hay đơn giản là sự sẻ chia với những gia đình liệt sĩ vẫn đang ngày đêm mong ngóng.

Lịch sử sẽ còn ghi nhớ những chiến công hiển hách của dân tộc. Nhưng lịch sử cũng sẽ ghi nhớ cách mà hôm nay chúng ta ứng xử với những người đã làm nên lịch sử. Bởi sự tri ân không chỉ được thể hiện bằng những diễn văn trang trọng trong các ngày lễ, mà được chứng minh bằng những việc làm cụ thể, bền bỉ và đầy trách nhiệm. Đưa một người lính trở về với tên tuổi của mình cũng chính là giữ gìn phẩm giá của dân tộc và khẳng định giá trị nhân văn của chế độ.

Hành trình phía trước còn nhiều gian khó khi thời gian làm phai mờ dấu tích chiến trường, nhân chứng ngày một ít đi, nhiều hồ sơ thất lạc, nhiều địa hình đã thay đổi. Nhưng càng khó khăn, quyết tâm ấy càng được gìn giữ và tiếp nối. Bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là niềm mong mỏi của hàng vạn gia đình và là trách nhiệm trước lịch sử.

Không có sự hy sinh nào là vô danh trong ký ức của Tổ quốc. Không có người lính nào bị lãng quên trong lòng nhân dân. Chiến dịch 500 ngày đêm là minh chứng sinh động cho lời hứa ấy. Đó là lời hứa được viết bằng trách nhiệm của Đảng, bằng sự tận tâm của Nhà nước, bằng nghĩa tình của đồng bào và bằng niềm tin son sắt của cả dân tộc đối với những người đã ngã xuống.

Chiến dịch ấy đồng thời là đỉnh cao Hành trình tri ân của dân tộc. Trên hành trình ấy, phẩm chất cao đẹp của dân tộc Việt Nam tiếp tục được khẳng định: Luôn thủy chung với quá khứ, luôn biết ơn những người đã hy sinh và luôn gìn giữ trọn vẹn lời hứa thiêng liêng của Tổ quốc với những người con bất tử.