Bên cạnh tôm và cá tra, cá rô phi đang là đối tượng thủy sản được đánh giá có nhiều tiềm năng xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ, Brazil, Nhật Bản… Đặc biệt, vùng ĐBSCL được xem là khu vực có nhiều lợi thế, khi chất lượng thịt cá rô phi khi nuôi trong điều kiện nước mặn-lợ ngon hơn so với các vùng nuôi khác.
TP Cần Thơ hiện là một trong những địa phương có nhiều dư địa phát triển. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, tính đến cuối năm 2025, toàn thành phố đã thả nuôi 604 ha cá rô phi, diện tích tiềm năng có thể lên tới 96.500 ha. Nếu nuôi theo hình thức thâm canh, năng suất cá rô phi bình quân là 35 tấn/ha và nuôi lồng bè đạt 7-8 tấn/bè.
Từ năm 2021 đến nay, Cần Thơ đã xây dựng thành công mô hình chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn trên cá rô phi. Ảnh: Kim Anh.
Lợi thế lớn của địa phương nằm ở năng lực chế biến cá rô phi. Cần Thơ hiện có 2 nhà máy chế biến cá rô phi quy mô lớn. Trong đó, Công ty TNHH Tài Kim Anh sở hữu nhà máy công suất 200 tấn/ngày, chế biến cá rô phi phi lê và nguyên con. Một nhà máy khác thuộc Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam - doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam phát triển thành công dòng sản phẩm chế biến rô phi phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản, phục vụ thị trường chế biến các món sashimi và sushi.
Với những lợi thế về điều kiện tự nhiên và năng lực chế biến, UBND TP Cần Thơ đã đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tham gia Dự án cải thiện chuỗi giá trị cá rô phi Việt Nam và thúc đẩy thương mại các sản phẩm đậu nành chất lượng cao phục vụ nuôi trồng thủy sản, do Hoa Kỳ đầu tư và kéo dài trong 5 năm.
Làm việc với Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác Thuỷ sản Bền vững (ICAFIS) vào chiều ngày 13/7, bà Quách Thị Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ khẳng định, việc tham gia Dự án là bước chuyển quan trọng đối với con cá rô phi của vùng ĐBSCL nói chung và TP Cần Thơ nói riêng.
Bà Quách Thị Thanh Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ chủ trì buổi làm việc với ICAFIS, doanh nghiệp cung ứng giống, vật tư đầu vào, HTX trong chuỗi giá trị cá rô phi. Ảnh: Kim Anh.
Đây không chỉ là cơ hội để thành phố mở rộng vùng nuôi mà còn tạo động lực xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm, chế biến đến xuất khẩu theo hướng bền vững.
“Mặc dù, có thời điểm cá rô phi chỉ là đối tượng nuôi đơn lẻ, nhưng quá trình phát triển lâu dài tại địa phương, đã trở thành đối tượng đa dạng sinh học cho nghề nuôi tôm nước lợ. Vì vậy, thành phố có kinh nghiệm rất lớn trong phát triển đối tượng thủy sản này và rất sẵn sàng tham gia vào chuỗi nuôi cá rô phi xuất khẩu sang Hoa Kỳ”, Phó Giám đốc Quách Thị Thanh Bình nhấn mạnh.
Qua khảo sát ý kiến từ các hộ nuôi và HTX trên địa bàn TP Cần Thơ, đại diện ICAFIS cho rằng, vấn đề lớn nhất khi phát triển cá rô phi là giải quyết được đầu ra thông qua khâu chế biến và xuất khẩu.
Bởi, chi phí sản xuất một kilogram cá rô phi hiện nay khoảng 26.000 đồng. Nếu không có doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu, người nuôi rất dễ thua lỗ khi giá thị trường sụt giảm, kéo theo toàn bộ chuỗi giá trị bị đình trệ.
Thực tế này cũng được ông Ngô Công Luận, Giám đốc HTX Nông ngư 14/10, ở xã Hòa Tú (TP Cần Thơ) chỉ ra. Theo ông Luận, HTX đã nuôi cá rô phi từ nhiều năm trước nhưng chủ yếu phục vụ cải tạo môi trường ao nuôi tôm. Còn để phát triển thành ngành hàng xuất khẩu, địa phương hoàn toàn có điều kiện, nhưng người nuôi vẫn lo nhất là đầu ra.
Bên trong farm nuôi cá rô phi của Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam. Ảnh: Kim Anh.
Có những thời điểm, giá cá rô phi giảm chỉ còn khoảng 22.000 đồng/kg, người nuôi gần như không có lãi nên nhiều hộ không dám thả nuôi theo quy hoạch. Vì vậy, ông Luận cho biết, nếu xây dựng được chuỗi liên kết khép kín từ con giống, thức ăn, nuôi thương phẩm đến chế biến và xuất khẩu thì người dân mới yên tâm mở rộng sản xuất.
Một kinh nghiệm quan trọng khác từ HTX đang phát triển sản phẩm chế biến cá rô phi, đại diện HTX sản xuất thương mại Nhất Tâm cho rằng, nhiều chất kích thích sinh trưởng hoặc sinh sản có thể tồn dư ngay từ khâu sản xuất giống chứ không phải từ quá trình nuôi. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi Hoa Kỳ kiểm soát rất nghiêm dư lượng các chất cấm trong sản phẩm thủy sản nhập khẩu.
Bên cạnh đó, mỗi nhóm giống lại có độ lệch về định mức chế biến phi lê (tỷ lệ giữa khối lượng cá nguyên con và khối lượng thành phẩm sau khi đã loại bỏ đầu, nội tạng, xương và da). Theo đại diện HTX, có những nhóm giống có định mức chế biến ở mức 2.8-2.9, nhưng cũng có nhóm luôn ở mức 3.2-3.3. Chênh lệch này tuy không thể hiện nhiều ở giá bán con giống, nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả chế biến của doanh nghiệp.
Tiềm năng phát triển cá rô phi tại TP Cần Thơ có thể lên đến 96.500 ha. Ảnh: Kim Anh.
Do đó, việc nghiên cứu, tuyển chọn và định hướng sử dụng con giống có hiệu suất phi lê cao cần được xem là một trong những ưu tiên khi xây dựng chuỗi giá trị cá rô phi.
Hiện mỗi năm, TP Cần Thơ cung ứng trên 30 triệu con giống cá rô phi. Tuy nhiên, chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu của địa phương, còn lại chủ yếu nhập từ các tỉnh như: Đồng Tháp, An Giang. Để chủ động nghiên cứu nâng cao chất lượng cá rô phi, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đang hợp tác với Tập đoàn Tiran Shipping (Israel) nghiên cứu phát triển một số dòng rô phi đơn tính (rô phi trắng, rô phi đen chịu mặn và diêu hồng).
