Tri thức khoa học mở đường cho nông dân phát triển bền vững

Áp dụng khoa học kỹ thuật

Thời điểm này, tại vùng chuyên canh bưởi da xanh của hợp tác xã (HTX) Bưởi da xanh Sông Xoài (phường Tân Thành) không khí thu hoạch chính vụ đang trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ. Cùng với thuận lợi về năng suất, giá, sau thời gian gián đoạn do chưa đảm bảo sản lượng, HTX đã nối lại hoạt động xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc và Hàn Quốc.

Ông Nguyễn Văn Êm, thành viên HTX bưởi da xanh Sông Xoài, cho biết, từ khi tham gia chuỗi liên kết xuất khẩu, các nông hộ đã buộc phải thay đổi cách nghĩ, cách làm, chứ không còn “mạnh ai nấy làm” như trước. Từ khâu bón phân, tưới nước đến chăm sóc cây đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật, nhằm đảm bảo chất lượng đồng đều và truy xuất được nguồn gốc.

Hiện ông Êm canh tác gần 4 ha bưởi da xanh theo hướng an toàn, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và hạn chế hoá chất. Nhờ sản xuất đúng quy trình, vườn bưởi của ông đã ký hợp đồng cung cấp hơn 70 tấn bưởi xuất khẩu với giá gần 30.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng sau khi trừ chi phí.

Tại xã Bình Giã, chị Nguyễn Thị Thu, Giám đốc Công ty TNHH OCA Việt Nhật, lại làm giàu bằng cây ca cao. Chị Thu kể lại: "Quãng năm 2019, thấy tiềm năng từ cây ca cao trên vùng đất đỏ Bình Giã, tôi kiên trì đến từng vườn, vận động bà con chuyển sang canh tác hữu cơ và cam kết bao tiêu với giá cao gấp 3 - 4 lần giá thị trường, để tạo bước ngoặt cho người trồng ca cao. Từ đó, giá ca cao tươi từ mức 4.000 đồng/kg đã tăng lên 15.000 đồng/kg".

Đến nay, ngoài xuất hạt ca cao thô, doanh nghiệp còn đầu tư dây chuyền để chế biến chocolate, bột ca cao nguyên chất, trà, rượu ca cao… Mới đây, doanh nghiệp đã xuất gần 10 tấn hạt ca cao sang thị trường Hà Lan và 1.000 lít rượu ca cao lên men đi Singapore.

Còn anh Trần Tài (ngụ xã Kim Long) - nhà sáng lập thương hiệu Vinabiomush, chuyên đầu tư chế biến các sản phẩm từ đông trùng hạ thảo OCOP 4 sao lại có đam mê nghiên cứu chuyên sâu về nấm từ khi còn là sinh viên đại học. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ ngành Công nghệ sinh học tại Đại học Khoa học tự nhiên (thuộc Đại học Quốc gia TP. HCM), anh quyết định khởi nghiệp bằng nghề trồng nấm tại xã Kim Long.

Gần 10 năm ròng rã vừa làm vừa đúc kết kinh nghiệm, anh đã nuôi cấy thành công nấm đông trùng hạ thảo. Đến tháng 6 này, anh Tài đã có 8 sản phẩm chế biến từ nấm đông trùng hạ thảo, trong đó 2 sản phẩm trà túi lọc đông trùng hạ thảo Vinabiomush và nấm đông trùng hạ thảo khô Vinabiomush đạt OCOP 4 sao. Mỗi năm, cơ sở cung cấp hơn 1.000 hộp trà túi lọc đông trùng hạ thảo, 500 kg nấm đông trùng hạ thảo thô.

Anh Tài tận dụng mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm. Nhờ đó, nhiều khách đến tham quan, học tập kinh nghiệm và đặt mua hàng.

Mở rộng liên kết vùng

Nếu như trước đây, người nông dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm tích lũy sau nhiều năm canh tác, thì nay nhiều HTX đã áp dụng chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết vùng… để tăng năng suất, chất lượng nông sản và tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, bằng việc thông qua việc sử dụng mạng xã hội, xây dựng website, tham gia vào các sàn giao dịch thương mại điện tử... các hộ nông dân, HTX sản xuất nông nghiệp tại TP. HCM có thêm cơ hội quảng bá, giới thiệu, tìm kiếm thị trường cho nông sản.

Ông Trương Thành Quang, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TP. HCM, cho biết, hiện TP. HCM có 321 HTX nông nghiệp đang hoạt động. Trong đó, có nhiều HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả theo mô hình sản xuất gắn với chuỗi giá trị, phù hợp với kinh tế thị trường và đặc thù nông nghiệp đô thị.

HTX góp phần nâng cao nhận thức liên kết sản xuất - tiêu thụ, thúc đẩy sản xuất nông sản sạch, an toàn, truy xuất nguồn gốc. Tại khu vực phía Đông thành phố, các HTX đẩy mạnh liên kết giữa nông dân - HTX - doanh nghiệp và từng bước ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản.

"Hội Nông dân các cấp luôn tạo điều kiện về vốn, thị trường và các chính sách của thành phố nhằm phát triển hệ sinh thái hỗ trợ nông dân khởi nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp; tiếp tục thực hiện có hiệu quả phong trào "Nông dân thi đua sản xuất - kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu…".

Yêu cầu hội nhập quốc tế đòi hỏi thành phố phải hình thành đội ngũ nông dân có tư duy mới, kiến thức mới để tiếp cận, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm chuyển từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ qua sản xuất hàng hoá lớn, theo chuỗi giá trị và sát với nhu cầu thị trường", ông Trương Thành Quang chia sẻ.

Theo ông Quang, TP. HCM xác định phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và chuyển đổi số là hướng đi chiến lược trong bối cảnh quỹ đất sản xuất thu hẹp, biến đổi khí hậu gia tăng và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe. Theo đó, thay vì phát triển quỹ đất, thành phố tập trung nâng cao giá trị gia tăng thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP. HCM đang củng cố Ban Quản lý Nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, trình diễn và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, phát huy thế mạnh của các trường đại học, viện nghiên cứu, khu công nghệ cao và đội ngũ chuyên gia để phát triển giống mới, công nghệ tự động hóa, kỹ thuật canh tác tiên tiến và các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đẩy mạnh chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp, HTX và nông dân; xây dựng các mô hình trình diễn, đào tạo nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng dữ liệu trong sản xuất. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là startup nông nghiệp, tiếp cận vốn, mặt bằng và công nghệ cũng sẽ được tăng cường.