STEM Innovation Petrovietnam - Mạch nguồn tri thức cho kỷ nguyên của công nghệ

Nơi chính sách, giáo dục và trải nghiệm khoa học công nghệ thực tiễn gặp nhau

Vào lúc 20h10' ngày 29/1/2026 trên kênh VTV1, chương trình cầu truyền hình trực tiếp “Mạch nguồn tri thức - STEM Innovation Petrovietnam” đã được thực hiện nhân dịp tổng kết sáng kiến STEM Innovation Petrovietnam do Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai.

Chương trình kết nối 3 điểm cầu, gồm: Trường quay S1 tại Hà Nội, điểm cầu Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai) và điểm cầu Trường THPT Châu Thành (TP. HCM), đã tái hiện hành trình “gieo hạt mầm tri thức” tại nhiều vùng miền, lan tỏa cơ hội tiếp cận khoa học - công nghệ cho học sinh trên cả nước.

Chương trình vinh dự được chào đón sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương; cùng lãnh đạo Petrovietnam và các đơn vị thành viên.

Đặc biệt, tại các điểm cầu còn có sự hiện diện của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh, đại diện các doanh nghiệp, kỹ sư trong lĩnh vực công nghiệp - năng lượng, những người trực tiếp đồng hành cùng nhà trường trong việc đưa giáo dục STEM từ chủ trương vào thực tiễn giảng dạy và đời sống. Sự kết nối ấy tạo nên một không gian đối thoại đa chiều, nơi chính sách, giáo dục và trải nghiệm khoa học công nghệ thực tiễn gặp nhau trong cùng một mạch nguồn tri thức. 

Vận hành 100 phòng học STEM tại 34 tỉnh, thành phố - một con số đáng được tôn vinh

Điểm nhấn của chương trình là việc tôn vinh sáng kiến “100 phòng học STEM Innovation” do Petrovietnam khởi xướng và triển khai. Không dừng ở một hoạt động mang tính phong trào, sáng kiến này được đặt trong logic dài hạn: Đầu tư cho giáo dục STEM là đầu tư cho năng lực cạnh tranh tương lai; đầu tư cho phòng học thực hành là tạo hạ tầng tri thức; và đầu tư cho thế hệ trẻ là tạo nền móng cho một Việt Nam phát triển bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chỉ trong một thời gian ngắn, Petrovietnam đã hoàn thành việc xây dựng, trang bị và đưa vào vận hành 100 phòng học STEM tại 34 tỉnh, thành phố, với hệ thống thiết bị hiện đại phục vụ học tập và trải nghiệm khoa học - công nghệ. Nỗ lực này cho thấy vai trò tiên phong của Petrovietnam trong việc biến chủ trương thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể.

Ở một tầng nghĩa sâu hơn, đó là thông điệp về trách nhiệm quốc gia: Khi một “trụ cột” kinh tế lựa chọn đồng hành cùng giáo dục bằng những mô hình có thể vận hành bền vững, hiệu quả lan tỏa sẽ vượt khỏi giới hạn của một chương trình hay hoạt động xã hội đơn thuần.

Chia sẻ tại chương trình, ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam cho biết: "Điều quan trọng nhất của chương trình không nằm ở con số 100 phòng học mà ở giá trị bền vững mà nó mang lại với các em học sinh, đó là cơ hội được học khoa học bằng trải nghiệm thực tế, để mỗi giờ học trở thành một hành trình khám phá đầy thú vị".

Với thầy cô giáo đó là công cụ đắc lực để đổi mới phương pháp giảng dạy, đưa tư duy sáng tạo vào từng bài giảng. Với xã hội, đây là khoản đầu tư cho tương lai, đầu tư trực tiếp cho nguồn nhân lực chất lượng cao của cả nước.

Nuôi dưỡng nguồn nhân lực khoa học - công nghệ cho tương lai

Trước đó, ngày 28/1/2025, trong bài phát biểu tại Lễ khởi công xây dựng Trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Trường Hà (Cao Bằng), Tổng Bí thư Tô Lâm đã đánh giá cao việc đưa mô hình giáo dục thực hành STEM vào trường học thông qua sự hỗ trợ của Petrovietnam. Theo Tổng Bí thư, thông qua các hoạt động đồng hành cùng giáo dục, Petrovietnam xây dựng phòng học STEM, qua đó đã góp phần nuôi dưỡng nguồn nhân lực khoa học - công nghệ cho tương lai, đồng thời thể hiện tư duy phát triển tài năng gắn với yêu cầu của kỷ nguyên số.

Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh đến ý nghĩa của việc đưa mô hình STEM vào trường học trong bối cảnh học sinh Việt Nam còn thiếu môi trường thực hành, trải nghiệm khoa học - công nghệ.

“Học sinh của chúng ta học lý thuyết tốt, nhưng thực hành còn gặp nhiều khó khăn do chưa có môi trường thực tế. Vì vậy, việc đưa các phòng học STEM vào nhà trường là rất cần thiết”, Tổng Bí thư nêu rõ; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục STEM một cách công bằng cho học sinh ở cả đô thị, miền xuôi lẫn vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc, vùng biên giới.

Từ góc độ định hướng lâu dài, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Tỉnh ủy, Thành ủy và Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Petrovietnam để tổ chức triển khai chương trình một cách bài bản, có hệ thống, thường xuyên tổng kết, đánh giá và rút kinh nghiệm. Qua đó, tiếp tục nhân rộng các mô hình giáo dục STEM giàu ý nghĩa trên phạm vi cả nước, đồng hành cùng con đường phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Đảng và Nhà nước đã lựa chọn.

“Mạch nguồn tri thức - STEM Innovation Petrovietnam” cũng là chương trình kể lại một hành trình sống động của học sinh Việt Nam trên khắp mọi miền Tổ quốc: Bắt đầu từ quan sát đời sống, từ những bài toán thực tế, rồi trở lại phục vụ chính cuộc sống. STEM trong chương trình không phải “môn học thêm”, mà là một cách tư duy, một phương pháp tiếp cận vấn đề và một năng lực của công dân thời đại mới.

Những câu chuyện sống động tại các điểm cầu

Tại điểm cầu Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai) đang diễn ra Ngày hội “STEM Xuân Lào Cai - nơi hội tụ những sắc màu Tây Bắc”- một điểm cầu đặc biệt trong chương trình Mạch nguồn tri thức - STEM Innovation Petrovietnam 2026. Tại đây, nhiều sản phẩm khoa học - công nghệ sáng tạo do các em học sinh nghiên cứu đã được giới thiệu, tiêu biểu như: Gối thông minh cải thiện giấc ngủ, vườn xanh thông minh, nhà xe tự động…

Một học sinh chia sẻ, trường em vinh dự đạt Giải Nhì Trường học sinh thái Việt Nam - ASEAN năm 2024, trong đó dự án trường sinh thái là một dấu ấn nổi bật. Tuy nhiên, do hạn chế về thời gian học tập, việc chăm sóc cây trồng chưa thể thực hiện thường xuyên. Từ thực tế đó, chúng em mong muốn xây dựng một thiết bị hỗ trợ giám sát và chăm sóc cây trồng hiệu quả hơn. Sản phẩm là một thiết bị nông nghiệp thông minh, tích hợp đa chức năng và đa cảm biến, cho phép đo các chỉ số đất như nhiệt độ đất, độ ẩm đất và hàm lượng NPK. Bên cạnh đó, cảm biến nước được lắp trực tiếp trong hệ thống tưới, giúp thiết bị liên tục đo lường, theo dõi và kiểm soát quá trình sinh trưởng của cây trồng.

Tại sân khấu trường quay S1 có sự góp mặt của các em học sinh đến từ Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) - nơi giáo dục STEM được triển khai theo hướng hiện đại, gắn với Robotics, tiếng Anh và các sân chơi STEM trong nước và quốc tế. Và xuất hiện trên sâu khấu là các thành viên đội Supernova vừa trở về từ Cuộc thi quốc tế Robotic mở rộng khu vực châu Á, lọt vào top 8 và được vinh danh là Đội thi truyền cảm hứng của giải.

Học sinh Tô Bảo An, Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chia sẻ, chúng em rất phấn khích khi có cơ hội kết nối, giao lưu với các bạn quốc tế và học hỏi thêm nhiều kiến thức trong một cuộc thi quốc tế. Khi quan sát các đội thi, chúng em ấn tượng bởi sự bình tĩnh, cách làm việc mạch lạc, không bị áp lực bởi điểm số - đó là bài học rất lớn đối với chúng em.

Còn học sinh Hà Văn Trung Kiên, Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết: "Sau khi thi đấu và trải nghiệm môi trường quốc tế, chúng em nhận thấy robot của nhiều đội, đặc biệt là các đội chủ nhà Trung Quốc, có trình độ rất cao và công nghệ tiên tiến. Từ đó, chúng em đặt mục tiêu tiếp tục nỗ lực nghiên cứu, sáng tạo để phát triển những sản phẩm robot có thể sánh ngang với bạn bè quốc tế".

Trong khi đó, các em học sinh Trường THPT Châu Thành, phường Bà Rịa, TP. HCM đã được chia thành 3 nhóm thăm các đơn vị thành viên của Petrovietnam là Tổng Công ty khí Việt Nam (PV GAS), Liên doanh Vietsovpetro và Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC).

Tại điểm cầu trực tiếp, chia sẻ về ý tưởng dự án, đại diện nhóm thăm PV GAS cho hay, xuất phát từ việc theo dõi các thông tin báo chí về những vụ cháy nổ nghiêm trọng thời gian qua, đặc biệt là vụ cháy chung cư mini cách đây hai năm khiến hơn 50 người thiệt mạng, nhóm đã nảy sinh mong muốn thiết kế một sản phẩm có thể góp phần ngăn chặn nguy cơ cháy nổ, bảo đảm an toàn cho người dân.

Trong quá trình tham quan nhà máy khí của PV GAS, các em được tìm hiểu quy trình sản xuất khí gas cũng như cách vận hành các thiết bị đầu dò nhằm bảo đảm nhà máy hoạt động an toàn, hiệu quả. Từ những trải nghiệm thực tế đó, nhóm đã xây dựng kế hoạch và thiết kế hệ thống cảnh báo cháy và quan trắc môi trường thông minh.

Hệ thống được thiết kế nhỏ gọn, phù hợp với quy mô hộ gia đình, tích hợp nhiều cảm biến như cảm biến bụi mịn, cảm biến độ ẩm… giúp phát hiện sớm các nguy cơ cháy, nổ, qua đó góp phần bảo đảm an toàn cho con người.

Nhóm học sinh tham quan cảng biển Vietsovpetro chia sẻ, trước khi tham gia chuyến đi, các em từng nghĩ rằng giàn khoan có quy mô nhỏ và chỉ đứng yên để khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, sau chuyến trải nghiệm thực tế, các em đã nảy sinh ý tưởng thiết kế một mô hình giàn khoan cơ động, có thể cải tiến linh hoạt nhằm nâng cao hiệu suất khai thác.

Nhóm học sinh tham quan PTSC cho biết, ban đầu các em lên ý tưởng thiết kế thiết bị khảo sát và đo lượng phân bón trong đất sử dụng năng lượng mặt trời. Tuy nhiên, sau chuyến tham quan và tìm hiểu thực tế tại PTSC, các em nhận thấy năng lượng điện gió có khả năng cung cấp điện với quy mô rất lớn, thậm chí đủ cho cả một thành phố. Từ đó, nhóm đã tiếp tục nghiên cứu, sáng tạo và thiết kế mô hình nhằm ứng dụng nguồn năng lượng này vào các thiết bị, hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong thực tiễn.

Thông qua các câu chuyện tại các điểm cầu, chương trình khắc họa bức tranh đa chiều của giáo dục STEM: Từ không gian vùng cao Tây Bắc, nơi STEM mở ra cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh miền núi bằng những khoảnh khắc tò mò và khám phá đầu tiên; đến đô thị, nơi STEM được triển khai theo hướng hiện đại, gắn với các chuẩn mực hội nhập; và đặc biệt là môi trường công nghiệp - năng lượng, nơi STEM gắn liền với sản xuất và đời sống, thông qua sự đồng hành của đội ngũ kỹ sư và các đơn vị doanh nghiệp. Từ đó để thấy rằng, STEM không chỉ là học để biết, mà là học để làm, để giải quyết vấn đề, để tạo ra giá trị.

Ở tầng sâu của thông điệp, chương trình còn là minh chứng cho cách một doanh nghiệp Nhà nước đồng hành cùng ngành giáo dục bằng hành động cụ thể, tốc độ và trách nhiệm, góp phần hiện thực hóa các quyết sách lớn vì tương lai phát triển bền vững của đất nước.

Khi những phòng học STEM được thắp sáng, tri thức được khơi nguồn; khi môi trường thực hành được mở ra, khát vọng được nuôi dưỡng; và khi cơ hội được trao rộng khắp, thế hệ trẻ Việt Nam có thêm nền tảng để tự tin bước vào tương lai bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Qua những câu chuyện sống động từ các phòng thực hành giáo dục STEM trên cả nước, chúng ta cũng thấy được tinh thần của Nghị quyết 71 về phát triển giáo dục và đào tạo, và Nghị quyết 57 về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đang được hiện thực hóa bằng những không gian học tập mới, nơi học sinh được học bằng trải nghiệm, tư duy bằng khoa học và trưởng thành bằng sáng tạo.