Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí npj Biodiversity cho thấy đợt sóng nhiệt biển đã xóa sổ phần lớn quần thể hải quỳ và cá hề ở khu vực trung tâm Biển Đỏ thuộc Ả Rập Xê Út.
Trong môi trường khỏe mạnh, hải quỳ (Radianthus magnifica) nở rộ như những bông hoa hồng san hô, là “ngôi nhà” an toàn cho cá hề (Amphiprion bicinctus). Tuy nhiên, năm 2023, các nhà khoa học ghi nhận toàn bộ hải quỳ ở ba rạn san hô đều bị tẩy trắng - hiện tượng xảy ra khi nước quá nóng khiến tảo cộng sinh rời bỏ cơ thể chủ. Hệ quả là trên 66% hải quỳ chết, kéo theo hơn 94% cá hề biến mất.
“Có thể chúng ta đã chạm đến ngưỡng nhiệt tối đa mà các loài này không thể chịu đựng nổi”, nhà nghiên cứu Morgan Bennett-Smith (Đại học Boston) nhận định.
Một cặp cá hề Biển Đỏ (Amphiprion bicinctus) ẩn mình giữa những xúc tu của một cá thể hải quỳ biển rực rỡ khỏe mạnh (Radianthus magnifica) tại rạn san hô Rose ở khu vực trung tâm Biển Đỏ. Ảnh: National Geographic.
Phát hiện này gây chấn động giới khoa học, bởi Biển Đỏ vốn được xem là khu vực có sinh vật biển thích nghi tốt với nhiệt độ cao - nhiều loài san hô ở Vịnh Aqaba từng sống sót qua 4 đợt sóng nhiệt liên tiếp.
Giống san hô, hải quỳ phụ thuộc vào tảo lục cộng sinh để tạo năng lượng qua quang hợp. Khi tảo rời bỏ cơ thể do nước ấm, hải quỳ chuyển sang màu trắng nhợt và có thể chết nếu tình trạng kéo dài. Việc mất đi hải quỳ đồng nghĩa với việc cá hề cũng tuyệt chủng tại chỗ, vì chúng không thể sống thiếu nơi trú ẩn giữa các xúc tu độc - cơ chế bảo vệ giúp chúng tránh kẻ săn mồi.
Theo ông Bennett-Smith, sự biến mất của hải quỳ không chỉ ảnh hưởng đến cá hề mà còn đe dọa cả hệ sinh thái vi mô nơi tôm, cua và cá con sinh sống.
“Khi chúng chết đi, không chỉ mất một vài cá thể - mà là cả một môi trường sống quan trọng cho hàng chục loài khác”, ông nói.
Các chuyên gia cảnh báo, đợt tử vong hàng loạt này là lời cảnh tỉnh trước tương lai u ám của đại dương. “Tình trạng này báo hiệu nguy cơ tử vong hàng loạt sẽ lan rộng nếu chúng ta không đảo ngược quỹ đạo phát thải khí nhà kính”, chuyên gia hải dương Jules Kajtar cảnh báo.
Dù vậy, ông Bennett-Smith vẫn giữ hy vọng. Ông cho rằng bảo vệ toàn diện các vùng biển, giảm khai thác quá mức và ô nhiễm sẽ mang lại cơ hội sống sót cuối cùng cho các rạn san hô trong bối cảnh khí hậu toàn cầu ngày càng nóng lên.
