Từ tháng 5/2022 đến đầu năm 2023, Đại Trung Hải đã trải qua đợt sóng nhiệt biển dài nhất trong 4 thập kỷ, khiến nhiệt độ bề mặt cao hơn trung bình tới 4,3°C. Theo đó, đợt sóng nhiệt biển đã kéo theo sự lây lan của các loài sinh vật ngoại lai tại Địa Trung Hải. Các nhà khoa học tập trung phân tích hai loài gây lo ngại nhất, đó là cua xanh Đại Tây Dương và sâu lửa râu dài.
Sâu lửa râu dài phát triển mạnh ở Đại Trung Hải khi nước biển ấm lên. Ảnh: Atlantisgozo.
Tại đồng bằng sông Po ở miền Bắc Italy, cua xanh - loài ăn nhuyễn thể - bùng phát nhanh khiến sản lượng nuôi nghêu, vẹm sụt giảm tới 75-100% trong năm 2023. Loài cua này sinh sản nhanh trong môi trường nước ấm, làm xáo trộn hệ sinh thái đáy biển và đe dọa môi trường sống bản địa.
Cùng lúc, sâu lửa râu dài cũng phát triển mạnh khi nước biển ấm lên. Những chiếc gai độc của chúng gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngư dân quy mô nhỏ ở Sicily, làm hỏng mồi, cắt dây câu và gây thương tổn cho cá, khiến giá trị thương phẩm giảm đáng kể.
Trong báo cáo ngày 30/9, Dịch vụ Hải dương Copernicus cảnh báo: “Loài sâu này là mối đe dọa đối với cả đa dạng sinh học biển lẫn sự ổn định kinh tế của nghề cá địa phương”.
Theo đó, cơ quan để xuất các biện pháp ứng phó bao gồm khuyến khích tiêu thụ cua xanh, hạn chế thả các con cái mang trứng, và tận dụng sâu lửa trong xử lý phế phẩm thủy sản.
Bên cạnh sinh vật ngoại lai, báo cáo năm 2025 của Copernicus còn chỉ ra nhiều sức ép khác lên đại dương, như axit hóa nước biển, ô nhiễm nhựa gia tăng và băng biển tan nhanh. Kể từ thập niên 1960, đại dương đã hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do con người tạo ra, khiến các đợt sóng nhiệt biển xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn.
“Đại dương đang thay đổi với tốc độ chưa từng có trong lịch sử loài người”, nhà khoa học Jean-Pierre Gattuso cảnh báo. “Những gì từng diễn ra trong hàng nghìn năm, giờ chỉ gói gọn trong hai thế kỷ”.
