Singapore trước rủi ro khí hậu toàn cầu
Trình bày về vấn đề này, Quốc vụ khanh phụ trách Phát triển bền vững và Môi trường Singapore Janil Puthucheary nhận định quốc đảo này nằm trong nhóm dễ bị tổn thương trước các tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, từ các đợt nắng nóng cực đoan cho tới nguy cơ nước biển dâng. Vì vậy, việc điều chỉnh chiến lược khí hậu, chuyển trọng tâm sang thích ứng khí hậu được xem là bước đi mang tính cấp thiết.
Những nhận định này được đưa ra trong bối cảnh các nỗ lực toàn cầu nhằm xử lý nguyên nhân gốc rễ của biến đổi khí hậu - sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch - đang chịu sức ép từ các tranh luận chính trị và lo ngại kinh tế. Điều này làm dấy lên quan ngại rằng tốc độ gia tăng các tác động khí hậu có thể vượt xa năng lực ứng phó của nhiều quốc gia.
Singapore nằm trong nhóm dễ bị tổn thương trước các tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, từ các đợt nắng nóng cực đoan cho tới nguy cơ nước biển dâng. Ảnh: Cơ quan nước quốc gia PUB.
Nhiệt độ trung bình toàn cầu hiện đã tăng khoảng 1,3°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, kéo theo sự gia tăng về tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão mạnh đến những đợt nắng nóng kéo dài.
Tại Singapore, các dấu hiệu này ngày càng rõ rệt. Quốc đảo từng ghi nhận mức nhiệt lên tới 37°C vào tháng 5/2023, cùng nhiều đợt ngập ven biển khi mưa lớn trùng với triều cường - những hiện tượng vốn trước đây ít xảy ra. Điều này cho thấy biến đổi khí hậu không còn là rủi ro trong tương lai xa mà đã bắt đầu tác động trực tiếp tới đời sống đô thị.
Bên cạnh đó, nguy cơ khói mù xuyên biên giới cũng gia tăng khi khí hậu khu vực trở nên khô nóng hơn. Bộ trưởng Phát triển bền vững và Môi trường Grace Fu cảnh báo trước Quốc hội rằng nhiệt độ tăng và điều kiện khô hạn kéo dài có thể làm gia tăng cháy rừng trong khu vực, khiến tình trạng khói mù lan sang Singapore với tần suất cao hơn.
Cân bằng giữa 'thuốc giải' và 'vaccine'
Nếu cắt giảm phát thải là “liều thuốc giải” cho tình trạng nóng lên toàn cầu về dài hạn, thì thích ứng khí hậu đóng vai trò như một “vaccine”, giúp bảo vệ con người, hạ tầng và nền kinh tế trước những cú sốc ngày càng nghiêm trọng do nắng nóng, lũ lụt hay gián đoạn chuỗi cung ứng.
Đối với Singapore, chiến lược khí hậu mang ý nghĩa thực tế rõ rệt. Là quốc gia có địa hình thấp và chịu tác động của khí hậu nhiệt đới quanh năm, Singapore gần như không có vùng đệm tự nhiên trước các rủi ro khí hậu. Điều này khiến khu vực tư nhân ngày càng quan tâm tới chi phí thích ứng.
Các chuyên gia cảnh báo nếu doanh nghiệp trì hoãn đầu tư vào hệ thống phòng chống ngập hoặc bảo vệ bờ biển, chi phí bảo hiểm có thể tăng mạnh trong tương lai. Một nghiên cứu của hãng môi giới bảo hiểm Willis Towers Watson dự báo thiệt hại do lũ lụt tại Đông Nam Á có thể tăng tới 1.000% trong những năm tới, với tổng tổn thất kinh tế vượt 10 tỷ USD - cao hơn nhiều so với mức thông thường trong thập kỷ qua.
Bên cạnh giảm thiếu rủi ro, thích ứng khí hậu cũng sẽ mang lại lợi ích kinh tế mới cho Singapore. Ảnh: SPH Media.
Theo dự luật được trình Quốc hội vào đầu tháng 2, các cơ quan và doanh nghiệp sử dụng đất ven biển sẽ phải triển khai biện pháp bảo vệ trước mực nước biển dâng, nếu không có thể đối mặt với án phạt. Động thái này cho thấy thích ứng khí hậu đang dần trở thành yêu cầu mang tính hệ thống, thay vì lựa chọn tự nguyện.
Ông Lee Adam Harryman, Trưởng bộ phận Climate Resilience Studio tại CPG Consultants, cho rằng ngành bảo hiểm đang trở thành động lực thúc đẩy thích ứng một cách âm thầm, khi rủi ro khí hậu ngày càng được phản ánh trực tiếp vào chi phí tài chính của doanh nghiệp.
Không chỉ là câu chuyện phòng ngừa rủi ro, thích ứng khí hậu còn mở ra cơ hội kinh tế mới. Singapore kỳ vọng các giải pháp nội địa như hệ thống chống ngập, bảo vệ bờ biển hay công nghệ giảm tác động của nắng nóng có thể cản trở sự phát triển của ngành xuất khẩu trong tương lai - tương tự thành công trước đây của nước này trong lĩnh vực công nghệ nước.
Các báo cáo công bố năm 2025 cho thấy đầu tư toàn cầu vào các giải pháp thích ứng và tăng cường khả năng chống chịu khí hậu có thể đạt từ 500 tỷ đến 1.300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030. Những lĩnh vực như hệ thống cảnh báo sớm, hạ tầng chống lũ và dịch vụ y tế ứng phó khẩn cấp được đánh giá có tiềm năng tăng trưởng mạnh.
Song song với chiến lược kinh tế, Singapore cũng xem thích ứng khí hậu là vấn đề mang tính sống còn. Trong bài phát biểu Ngày Quốc khánh năm 2019, Thủ tướng khi đó là Lý Hiển Long nhấn mạnh các hệ thống phòng vệ khí hậu có ý nghĩa tồn vong đối với quốc đảo, tương tự vai trò của quốc phòng.
Tuy vậy, một thách thức lớn vẫn nằm ở nhận thức cộng đồng. Do chưa trải qua các thảm họa khí hậu nghiêm trọng như nhiều quốc gia láng giềng, biến đổi khí hậu đôi khi vẫn bị xem là mối đe dọa xa vời. Điều này có thể làm suy giảm cảm giác cấp bách trong việc chuẩn bị cho các cú sốc khí hậu.
Theo nhà nghiên cứu Harvey Neo từ Đại học Công nghệ và Thiết kế Singapore, vấn đề không nằm ở sự thờ ơ mà ở cách biến đổi khí hậu thường được truyền tải - gắn với những mốc thời gian xa hoặc các khu vực địa lý xa xôi. Cách tiếp cận này vô tình khiến công chúng quan tâm ở mức độ nhận thức nhưng trì hoãn hành động thực tế.
Hiện Singapore đang xây dựng kế hoạch thích ứng khí hậu quốc gia đầu tiên, dự kiến công bố vào năm 2027. Văn kiện này sẽ đóng vai trò như bản thiết kế chiến lược nhằm giảm thiểu các rủi ro khí hậu trong dài hạn, đồng thời làm rõ cách thức tài trợ và cơ chế đánh giá hiệu quả triển khai - những yếu tố then chốt quyết định khả năng chống chịu của quốc đảo trước một tương lai khí hậu ngày càng bất định.
