Trong tiết trời đầu Xuân, dòng người từ nhiều địa phương tìm về Bắc Ninh không chỉ để du xuân mà còn để lắng nghe những làn điệu Dân ca Quan họ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Giữa không gian làng quê được tái hiện đậm chất Kinh Bắc, tiếng hát liền anh, liền chị vang lên luyến láy, vang rền nền nẩy, tạo nên một trải nghiệm văn hóa khác biệt.
Ngày 25/2, tại Khu du lịch văn hóa sinh thái Đông Đô Village (Bắc Ninh), hàng trăm du khách đã tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa dân gian, thưởng thức Quan họ trong không gian sinh hoạt cộng đồng mang đậm dấu ấn vùng đồng bằng Bắc Bộ. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, những câu hát đối đáp được cất lên gần gũi, đúng tinh thần sinh hoạt truyền thống nơi người hát và người nghe cùng hòa vào một nhịp cảm xúc chung.
Năm 2025, Khu du lịch văn hóa sinh thái Đông Đô Village chính thức được công nhận Không gian Di sản Văn hóa do Hội Di sản Văn hóa Việt Nam trao tặng.
Du khách hòa mình vào những làn điệu Dân ca Quan họ mượt mà, đằm thắm. Ảnh: Hồng Hà.
Khi Quan họ trở về đúng “không gian sống”
Điểm đáng chú ý là việc tái hiện không gian văn hóa không dừng ở yếu tố trình diễn mà hướng tới phục dựng đời sống làng quê. Những nếp nhà cổ, hàng cau, giếng nước, lũy tre hay khoảng sân đình được sắp đặt như một “bảo tàng sống”, giúp du khách cảm nhận rõ hơn môi trường đã nuôi dưỡng Dân ca Quan họ qua nhiều thế hệ.
Chính trong bối cảnh ấy, Quan họ không còn là tiết mục biểu diễn phục vụ khách tham quan mà trở thành một phần tự nhiên của không gian. Người nghe có thể ngồi bên hiên nhà, dưới gốc cây hay ven hồ nước để thưởng thức câu hát, đúng với tinh thần giao duyên vốn có của loại hình nghệ thuật này.
Nhiều du khách chia sẻ, điều khiến họ ấn tượng không phải là quy mô hay sự hoành tráng, mà là cảm giác được “chạm” vào ký ức văn hóa làng quê Bắc Bộ - nơi nhịp sống chậm rãi, gần gũi và giàu tính cộng đồng.
Tháp Thần Nông với chiều cao 15m, chia thành 5 tầng được ghép bởi 1.012 chiếc cối đá xếp vòng ngoài. Ảnh: Hồng Hà.
Giá trị văn hóa trong dòng chảy du lịch mới
Sự kết hợp giữa du lịch trải nghiệm và bảo tồn văn hóa đang trở thành hướng đi đáng chú ý tại tỉnh Bắc Ninh - vùng đất được xem là cái nôi của Dân ca Quan họ. Thay vì chỉ tổ chức biểu diễn trong các lễ hội, việc đưa Quan họ vào không gian sinh hoạt thường xuyên giúp di sản có thêm môi trường tồn tại bền vững.
Không gian văn hóa này còn gắn với biểu tượng nông nghiệp truyền thống, nổi bật là công trình tháp tạo hình hạt lúa cao 15m, được ghép từ 1.012 chiếc cối đá. Công trình đã xác lập Kỷ lục Việt Nam năm 2023 và Kỷ lục Thế giới năm 2024 với danh hiệu “Tòa tháp cối đá tạo hình hạt lúa lớn nhất thế giới”, góp phần nhấn mạnh dấu ấn của nền văn minh lúa nước trong đời sống văn hóa vùng Kinh Bắc.
Theo ông Trần Văn Toản, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Kỹ thương Đông Đô cho biết, mục tiêu hướng tới là xây dựng điểm đến cộng đồng, nơi người dân và du khách có thể tiếp cận văn hóa truyền thống một cách tự nhiên, không rào cản. Việc mở cửa miễn phí cho khách tham quan cũng được xem là cách để lan tỏa rộng hơn các giá trị văn hóa nông nghiệp và Dân ca Quan họ tới công chúng.
