Quyết liệt giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ dự án
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đoạn tuyến qua địa phận Phú Thọ dài khoảng 99,1km, đi qua 5 phường và 15 xã; dự kiến tổng diện tích đất sử dụng hơn 630ha và cần tái định cư cho trên 1.800 hộ; số khu tái định cư dự kiến xây dựng là 36 khu. Ngoài ra, để thi công tuyến đường cũng cần di chuyền gần 300 vị trí đường dây và trạm biến áp trung, hạ thế, gần 200 cột điện chiểu sáng.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đoạn tuyến qua địa phận Phú Thọ dài khoảng 99,1km. Ảnh: Khánh Trang.
Bên cạnh đó, còn có nhiều công trình hạ tầng như trường học, cụm công nghiệp, khu đô thị, dự án logistics, cập thoát nước... bị ảnh hưởng. Để triển khai giải phóng mặt bằng (GPMB), UBND tỉnh đã đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền sớm bố trí vốn để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án, trong đó năm 2025 là 800 tỷ đồng, những năm còn lại là 11.563,2 tỷ đồng.
Ngay sau khi sáp nhập, Phú Thọ đã kiện toàn Ban Chỉ đạo GPMB, lập kế hoạch chi tiết, giao nhiệm vụ cho các Ban Quản lý dự án và cơ quan liên quan rà soát, đo đạc, lập dự toán bồi thường, đồng thời bắt tay vào công tác lập phương án tái định cư. Tỉnh cũng đã thống kê danh mục công trình hạ tầng cần di dời, chuẩn bị hồ sơ di chuyển hạ tầng xã hội, kỹ thuật tại các khu vực chịu ảnh hưởng.
Hiện nay, Ban Quản lý dự án khu vực Vĩnh Phúc đã đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính với 211,18ha diện tích đất thu hồi (đạt 100%); tổ chức họp dân để triển khai dự án, xác định vị trí tái định vư, xây mới hoặc mở rộng nghĩa trang đối với 7/9 xã liên quan; kiểm kê đất nông nghiệp và mồ mả với 3/9 xã; dự kiến xây dựng 11 khu tái định cư; 6 khu nghĩa trang; di dời 24 vị trí ống nước; di chuyển 1 trường học; giao đơn vị tư vấn khảo sát di dời đường điện...
Dù quyết tâm cao, tiến độ GPMB vẫn đang chịu nhiều sức ép. Khó khăn lớn nhất hiện nay là ngân sách địa phương không có khả năng ứng trước vốn cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong hai năm 2025 - 2026. Tỉnh buộc phải kiến nghị Trung ương sớm bố trí nguồn kinh phí.
Bên cạnh đó, sau khi sáp nhập địa giới hành chính, một số cơ chế, chính sách bồi thường và hỗ trợ được ban hành trước đây không còn đủ cơ sở pháp lý. Trong khi đó, phương thức thực hiện GPMB song song với quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án hiện chưa có quy định cụ thể. Bộ Xây dựng cũng chưa có hướng dẫn để các tỉnh, thành phố triển khai thống nhất trên toàn tuyến mà dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua, đảm bảo tuân thủ các quy định hiện hành...
Công tác đo đạc, kiểm kê đất đai, xác định quyền sử dụng đất và hạ tầng kỹ thuật ở một số địa phương cũng gặp nhiều vướng mắc do khối lượng công việc lớn, hồ sơ phức tạp. Tại một số khu vực, việc thống nhất phương án, đơn giá bồi thường và vị trí tái định cư vẫn cần thêm thời gian tuyên truyền, vận động để tạo đồng thuận trong nhân dân.
Đồng bộ giải pháp, quyết tâm bảo đảm tiến độ
Nhận thức rõ nếu chậm GPMB sẽ kéo theo nhiều hệ lụy như tăng chi phí đầu tư, ảnh hưởng tiến độ khởi công, giảm hiệu quả lan tỏa kinh tế, UBND tỉnh Phú Thọ đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tập trung cao độ cho nhiệm vụ này. Ban Chỉ đạo GPMB tỉnh tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ tại từng địa phương; ban hành kế hoạch bồi thường cụ thể, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm và mốc thời gian hoàn thành từng hạng mục.
Ông Trần Duy Đông - Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ chủ trì Hội nghị chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đoạn qua địa bàn. Ảnh: Báo Phú Thọ.
Tỉnh cũng đẩy mạnh công tác đối thoại, công khai minh bạch phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư; tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rõ chủ trương, quyền lợi, nghĩa vụ khi Nhà nước thu hồi đất. Những địa phương có vướng mắc phức tạp về di dời công trình công cộng, mồ mả… được yêu cầu lập phương án riêng, đảm bảo hài hòa cả yếu tố pháp lý lẫn văn hóa, tâm linh.
Một số địa phương đã chủ động đẩy nhanh việc lập và thi công khu tái định cư. Tiêu biểu là Dự án khu tái định cư Ao Vạnh - Bờ Trò - Gò Đen, phường Vân Phú cùng Ban Quản lý dự án Khu vực Phú Thọ đang phối hợp kiểm soát chặt tiến độ, khẩn trương hoàn thành công tác bồi thường, GPMB; chỉ đạo quyết liệt, sát sao nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công xây dựng; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.
Với khối lượng công việc khổng lồ và nhiều yếu tố phức tạp, công tác GPMB dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đoạn qua Phú Thọ đang được coi là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Dù còn không ít khó khăn, nhưng với cách làm bài bản, tinh thần chủ động và sự đồng thuận của người dân, Phú Thọ đặt quyết tâm hoàn thành giải phóng mặt bằng đúng tiến độ, tạo điều kiện khởi công các hạng mục đầu tiên trong năm 2025.
Khi tuyến đường sắt hoàn thiện, Phú Thọ không chỉ trở thành điểm trung chuyển quan trọng trong mạng lưới giao thông quốc gia mà còn mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ về công nghiệp, dịch vụ logistics, góp phần thúc đẩy liên kết vùng, nâng cao vị thế của tỉnh trong chuỗi phát triển kinh tế.
