Phát triển tín chỉ các-bon để gia tăng giá trị rừng

Phục hồi rừng giàu để tăng hấp thụ các-bon

Tuyên Quang hiện có khoảng 11.000ha rừng trồng đã được các công ty lâm nghiệp thực hiện theo mô hình kéo dài chu kỳ kinh doanh gắn với tín chỉ các-bon. Bốn đơn vị đi đầu gồm Công ty Lâm nghiệp Yên Sơn, Công ty Lâm nghiệp Tuyên Bình, Công ty Lâm nghiệp Sơn Dương và Công ty Lâm nghiệp Chiêm Hóa.

Trên thực địa, những cánh rừng trồng theo hướng dẫn thực hiện tín chỉ các-bon đang xanh tốt, sinh trưởng mạnh. Ông Trần Xuân Quảng, Giám đốc Công ty TNHH Lâm nghiệp Yên Sơn cho biết, trước đây chu kỳ khai thác rừng trồng thường chỉ khoảng 7 năm. Tuy nhiên, khi làm tín chỉ các-bon, chu kỳ được kéo dài lên 9 - 12 năm, giúp rừng tăng sinh khối, tăng lượng hấp thụ các-bon, đồng thời mang lại nhiều lợi ích môi trường như giữ đất, giữ nước, hạn chế xói mòn và điều hòa khí hậu.

Nếu những khu rừng nghèo được đầu tư phục hồi thành rừng giàu, giá trị gia tăng của rừng còn lớn hơn nữa. Khi rừng trưởng thành, không chỉ sản lượng gỗ tăng mà cảnh quan cũng đẹp hơn, hệ sinh thái ổn định hơn, khả năng chống thiên tai tốt hơn. Đặc biệt, ngoài thu nhập từ khai thác gỗ, chủ rừng còn có thêm nguồn thu từ dịch vụ tín chỉ các-bon.

Thực tế thời gian qua cho thấy, tình trạng biến đổi khí hậu, mưa lũ bất thường gây thiệt hại nặng nề ở nhiều địa phương trên cả nước càng làm nổi bật vai trò của rừng. Tín chỉ các-bon vì thế không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần thiết thực vào mục tiêu phát triển bền vững.

Ông Triệu Đăng Khoa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh, tín chỉ các-bon là xu hướng phát triển kinh tế xanh mà thế giới đang hướng tới. Việc tham gia thị trường này vừa giúp bảo vệ môi trường, vừa tạo lợi ích kinh tế lâu dài cho người dân và doanh nghiệp.

Cần tháo gỡ những rào cản

Tuy nhiên, để tín chỉ các-bon thực sự đi vào cuộc sống, Tuyên Quang vẫn đang đối mặt với một số rào cản lớn như chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ chế xác định, đăng ký, kiểm chứng và giao dịch tín chỉ các-bon rừng. Các doanh nghiệp lo lắng vì chưa rõ tổng chi phí cho các khâu đánh giá, thuê đơn vị độc lập thẩm định, mức phí giao dịch trên sàn… Nếu không tính toán được hiệu quả tài chính, rất khó để triển khai trên diện rộng.

Với hộ gia đình, rào cản còn lớn hơn. Chi phí thuê chuyên gia đánh giá, lập hồ sơ và thực hiện các thủ tục liên quan vượt quá khả năng của phần lớn chủ rừng nhỏ lẻ. Do đó, người dân buộc phải liên kết với doanh nghiệp hoặc cơ quan quản lý nhà nước để có thể tham gia dự án tín chỉ các-bon. Nhưng vấn đề đặt ra là trách nhiệm, quyền lợi và tỷ lệ hưởng lợi giữa các bên vẫn chưa có quy định rõ ràng.

Bên cạnh đó, tỉnh còn đối mặt với hạn chế về hệ thống quản lý dữ liệu và công nghệ giám sát. Hiện tỉnh chưa hình thành hệ thống theo dõi trữ lượng các-bon đồng bộ; công nghệ viễn thám và quan trắc hiện đại còn thiếu, năng lực cán bộ cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu kiểm kê và cập nhật dữ liệu liên tục. Đây là những yêu cầu bắt buộc trong giao dịch tín chỉ các-bon, nên nếu thiếu sẽ khó khăn khi muốn tham gia thị trường quốc tế.

Với vị thế là một trong những tỉnh có diện tích rừng lớn nhất cả nước, Tuyên Quang có đầy đủ tiềm năng để trở thành địa phương tiên phong trong phát triển tín chỉ các-bon rừng. Nếu làm tốt, đây sẽ là cơ hội để tỉnh vừa bảo vệ được rừng, vừa khai thác được nguồn lực tài chính mới nhằm tái đầu tư cho rừng, cải thiện sinh kế cho người dân và góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia.