Phát hiện mộ gạch quy mô lớn gần 2.000 năm tuổi tại Vàng Danh

Sáng 17/1, tại UBND phường Vàng Danh, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ khẩn cấp di tích mộ gạch tại khu Chạp Khê. Phát hiện này mở ra những nhận thức mới về diện mạo văn hóa, lịch sử vùng đất Quảng Ninh những thế kỷ đầu Công nguyên.

​Cuộc khai quật khẩn cấp từ phát hiện của người dân

​Sự việc bắt đầu vào tháng 10/2025, trong lúc san gạt mặt bằng tại khu vực gò đất cao liền kề nhà thờ Giáo xứ Chạp Khê, gia đình bà Lê Thị Huyền (trú tại phường Vàng Danh) đã bất ngờ phát hiện những dấu tích kiến trúc lạ dưới lòng đất.

Nhận thấy tầm quan trọng của phát hiện này, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã nhanh chóng phối hợp với các chuyên gia từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tiến hành khai quật khẩn cấp vào tháng 12/2025.​​

Kết quả khai quật đã làm kinh ngạc các nhà chuyên môn. Trên diện tích khoảng 150 m², một ngôi mộ gạch có quy mô đặc biệt lớn đã xuất lộ. Khác với những ngôi mộ gạch thông thường, công trình này có cấu trúc cực kỳ phức tạp bao gồm 5 gian chính và 5 gian phụ. Tất cả các gian đều được cuốn vòm, kết nối chặt chẽ với nhau qua hệ thống cửa vòm tại gian trung tâm. Toàn bộ gạch xây dựng có kích thước lớn, bề mặt in nổi các hoa văn tinh xảo như văn đồng tiền, ô trám, đường tròn và kẻ caro.

​Bên cạnh cấu trúc kiên cố, đoàn khảo cổ còn thu thập được 3 nhóm di vật quan trọng, là các loại gạch chữ nhật, gạch múi bưởi đặc trưng. Nổi bật là các mô hình nhà cổ và nồi gốm. Nhiều loại bình, vò, chân đèn còn khá nguyên vẹn.

​Dựa trên đặc điểm loại hình kiến trúc và hoa văn, các chuyên gia khẳng định ngôi mộ gạch có niên đại từ thế kỷ I đến thế kỷ II sau Công nguyên (cách đây gần 2.000 năm).

​Minh chứng cho sự trù mật của vùng đất Bạch Đằng cổ

​Theo các nhà khoa học, loại hình mộ táng này dù đã từng được phát hiện tại một số địa phương thuộc lưu vực sông Bạch Đằng (như Quảng Yên, Đông Triều - Quảng Ninh hay Thủy Nguyên - Hải Phòng), nhưng ngôi mộ tại Chạp Khê có quy mô và cấu trúc thuộc dòng hiếm gặp.

​Sự hiện diện của công trình mai táng đồ sộ như vậy chứng minh rằng, từ 2.000 năm trước, vùng ven sông Bạch Đằng nói chung và Uông Bí nói riêng đã là một vùng quần cư trù mật, nơi sinh sống của các tầng lớp quý tộc hoặc quan lại thời bấy giờ.

​​Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh cùng các chuyên gia đã đi đến thống nhất cao về phương án bảo tồn. Theo đó, tỉnh sẽ đề xuất xếp hạng di tích để có hành lang pháp lý bảo vệ. Giữ nguyên trạng cấu trúc đã phát lộ để phục vụ nghiên cứu và tham quan.​ Đồng thời quy hoạch khu vực thành điểm đến văn hóa, kết hợp giữa giáo dục di sản và phát triển du lịch bền vững cho vùng Uông Bí.

​Việc phát hiện và bảo tồn di tích mộ gạch Chạp Khê không chỉ là câu chuyện về quá khứ, mà còn là nền tảng để địa phương khai thác giá trị văn hóa, tạo điểm nhấn mới trên bản đồ du lịch di sản của tỉnh Quảng Ninh trong tương lai.