Theo nghiên cứu, đăng tải trên tạp chí Science vào tháng 7/2025, thị trường carbon đang trải qua khủng hoảng uy tín, khi nhiều dự án không đạt được giảm phát thải như cam kết, trong khi các nỗ lực cải thiện hiện nay còn hạn chế.
Cơ chế kiểm toán carbon hiện tại yêu cầu nhà phát triển dự án thuê và trả phí cho các kiểm toán viên trong danh sách được phê duyệt để xác minh giảm phát thải hoặc loại bỏ carbon. Điều này tạo ra xung đột lợi ích trực tiếp, khi thu nhập của kiểm toán viên phụ thuộc vào khách hàng họ đánh giá, dẫn đến thành kiến vô thức.
Nghiên cứu chỉ ra kiểm toán carbon hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề và thiếu tính độc lập. Ảnh: Earthood.
Vấn đề càng nghiêm trọng đối với thị trường carbon vì nhiều tiêu chí đánh giá như giảm phát thải bổ sung, dịch chuyển phát thải hay tác động bền vững không đo lường trực tiếp được và thường mang tính định tính, tạo cơ hội cho thiên lệch.
Một vấn đề khác, kiểm toán viên chưa ngăn chặn tình trạng cấp tín chỉ quá mức, như trong các dự án bếp đun giảm phát thải và rừng REDD+.
Nghiên cứu lấy Verra – nhà chứng nhận tín chỉ carbon lớn nhất – làm ví dụ, cho biết 64% kiểm toán viên được chứng nhận từng tham gia các dự án có vấn đề về cấp tín chỉ quá mức. Các biện pháp đình chỉ hay giám sát thêm chỉ mang tính cấp cứu, chưa giải quyết vấn đề cấu trúc: Thực thể được kiểm toán vẫn tự chọn và trả tiền cho kiểm toán viên.
Để giải quyết vấn đề này, một số chuyên gia đề xuất tái cấu trúc cơ chế kiểm toán, sử dụng kiểm toán viên từ danh sách toàn cầu thay vì do nhà phát triển chọn, nhằm nâng cao độ chính xác, nhưng giải pháp này chưa được áp dụng rộng rãi.
Nghiên cứu kết luận rằng, để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả của các hành động khí hậu, cần tư duy lại toàn bộ quy trình xác minh và kiểm toán carbon, thay vì chỉ cải thiện giám sát hoặc trừng phạt một số kiểm toán viên.
