Hướng tới Đại hội Đảng toàn quốc, việc tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của các ngành, lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng khẳng định đường lối đúng đắn của Đảng, củng cố niềm tin, tạo động lực cho chặng đường phát triển tiếp theo.
Ngành NN&MT, với vị trí đặc thù gắn liền với an ninh lương thực, an ninh sinh thái và sinh kế của hàng chục triệu người dân, đang đứng trước những yêu cầu mới, cao hơn, toàn diện hơn.
“Một năm đổi mới - Một tầm nhìn Xanh” là góc nhìn chính luận, phân tích những chuyển động nổi bật của ngành sau một năm đổi mới, đồng thời làm rõ định hướng chiến lược dài hạn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn chuẩn bị Đại hội XIV. Qua đó, góp phần khẳng định quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển nhanh - bền vững, vì con người và vì tương lai đất nước.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng - người Tư lệnh kiến tạo tầm nhìn Xanh ngành NN&MT.
Dấu ấn tư duy nổi bật
Một năm - sau hợp nhất, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang từng bước khẳng định vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước. Không chỉ là chuyển động về tổ chức và quản lý, đó còn là sự chuyển dịch căn bản về tư duy phát triển, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển xanh, hài hòa với tự nhiên, lấy con người làm trung tâm. Nhìn lại một năm đổi mới để thấy rõ hơn những dấu ấn nổi bật, những nền tảng đã được tạo dựng và một tầm nhìn dài hạn đang định hình cho giai đoạn phát triển mới.
Năm 2025 ghi dấu chuyển động mạnh mẽ trong toàn ngành NN&MT. Đổi mới trước hết thể hiện ở sự thay đổi trong tư duy phát triển. Nếu như trước đây, nông nghiệp thường được nhìn nhận chủ yếu qua lăng kính sản lượng, thì nay đã được xác lập là trụ cột chiến lược của nền kinh tế, một không gian phát triển sinh thái - xã hội rộng lớn, gắn với sinh kế của hàng chục triệu nông dân và sự ổn định lâu dài của đất nước.
Năm 2025 ghi dấu ấn mạnh mẽ về cuộc "vượt thoát" ngoạn mục của sầu riêng trong lĩnh vực xuất khẩu. Ảnh: Quốc Duẩn.
Nông nghiệp không còn chỉ là “sản xuất cái ăn”, mà là lĩnh vực tích hợp nhiều giá trị: kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa. Quá trình tái cơ cấu nông nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững, gắn sản xuất với chế biến sâu, với thị trường và hội nhập quốc tế. Các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng được nhân rộng, từng bước thay thế tư duy sản xuất manh mún, khai thác tài nguyên theo chiều rộng, bề nông.
Năm của thiên tai, BĐKH và tư duy "chinh phục" của con người. Ảnh: Thu Phương.
Trong bối cảnh BĐKH diễn biến ngày càng diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp đã thể hiện rõ vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế, vừa bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, vừa chủ động thích ứng, giảm thiểu rủi ro và tổn thất. Đây không chỉ là thành quả của điều hành sản xuất, mà là kết quả của quá trình đổi mới tư duy, gắn phát triển nông nghiệp với quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó BĐKH.
Năm lúa gạo Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Song hành với đổi mới nông nghiệp là những chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Nếu như trước đây, môi trường thường bị xem là lĩnh vực xử lý hệ quả của phát triển, thì nay đã được đặt đúng vị trí là nền tảng, là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững. Tinh thần “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế” được Nghị quyết Đại hội XIII khẳng định đang từng bước được hiện thực hóa bằng các chính sách, chương trình và hành động cụ thể.
Công tác quản lý đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, rừng, biển và hải đảo được tăng cường theo hướng đồng bộ, minh bạch và hiệu quả hơn. Các quy hoạch ngành, lĩnh vực ngày càng chú trọng yếu tố môi trường, sinh thái và khả năng chịu tải của tự nhiên. Việc bảo vệ và phát triển rừng không chỉ dừng ở mục tiêu tăng độ che phủ, mà còn gắn với phục hồi hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học và sinh kế bền vững cho người dân.
Năm đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ xử lý rác, biến thách thức môi trường thành cơ hội phát triển.
Một điểm nhấn quan trọng trong năm qua là việc thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” theo cam kết quốc tế. Từ xây dựng và triển khai các kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, đến từng bước hình thành thị trường các-bon trong nước, ngành NN&MT đang chủ động tham gia vào xu thế phát triển toàn cầu, đồng thời tạo ra những dư địa mới cho tăng trưởng kinh tế xanh.
Cùng với đó, chuyển đổi số và cải cách hành chính tiếp tục được xác định là một trong những khâu đột phá của ngành. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, tài nguyên, môi trường; ứng dụng công nghệ số trong giám sát môi trường, truy xuất nguồn gốc nông sản, quản lý sản xuất nông nghiệp… đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giảm chi phí xã hội và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp. Đổi mới ở đây không chỉ là áp dụng công nghệ, mà là thay đổi cách thức quản trị, lấy hiệu quả và sự hài lòng của xã hội làm thước đo.
Nhìn tổng thể, một năm đổi mới đã tạo ra những nền tảng quan trọng, cả về tư duy, thể chế và thực tiễn, để ngành NN&MT bước vào giai đoạn phát triển mới, giai đoạn phát triển xanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.
Một năm đổi mới đã tạo ra những nền tảng quan trọng để ngành Nông nghiệp và Môi trường bước vào giai đoạn phát triển mới - phát triển xanh, bền vững.
Thành tựu 2025 là minh chứng đúng đắn của định hướng phát triển và phương châm hành động: "Kỷ cương trách nhiệm; chủ động kịp thời; tinh gọn hiệu quả; tăng tốc bứt phá”.
Tầm nhìn xanh - Định hướng chiến lược dài hạn
Nếu như một năm đổi mới là lát cắt thời gian, thì tầm nhìn xanh là chiều dài chiến lược của cả giai đoạn phát triển. “Xanh” là biểu tượng của triết lý phát triển mới: phát triển hài hòa giữa con người và tự nhiên, giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài của các thế hệ mai sau.
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định rõ yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, coi bảo vệ môi trường là một trong những trụ cột của phát triển. Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp, thích ứng BĐKH. Trong bối cảnh đó, ngành NN&MT giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của BĐKH, vừa là một trong những ngành có khả năng đóng góp lớn cho mục tiêu phát triển xanh của đất nước.
Tầm nhìn xanh đòi hỏi phải tái cấu trúc không gian phát triển, tổ chức lại các ngành kinh tế theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ hệ sinh thái. Đối với nông nghiệp, đó là chuyển mạnh sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn; là phát triển các vùng nguyên liệu bền vững gắn với chế biến sâu và thị trường; là giảm phát thải trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản thông qua đổi mới công nghệ và quản lý.
Đối với lĩnh vực tài nguyên - môi trường, tầm nhìn xanh thể hiện ở việc quản lý tổng hợp, liên ngành, liên vùng; coi tài nguyên thiên nhiên là tài sản quốc gia cần được bảo vệ, khai thác hợp lý và tái tạo. Đất đai, nước, rừng, biển không chỉ là nguồn lực cho phát triển kinh tế, mà còn là nền tảng của an ninh sinh thái, an ninh quốc gia và an sinh xã hội.
Một nội dung quan trọng của tầm nhìn xanh là phát triển kinh tế môi trường, biến thách thức môi trường thành cơ hội phát triển. Từ chi trả dịch vụ môi trường rừng, kinh tế cac-bon, du lịch sinh thái, đến các ngành công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo... tất cả đều mở ra những không gian phát triển mới, góp phần đa dạng hóa nền kinh tế và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Vươn tới kỷ nguyên Xanh là thông điệp tầm nhìn của Bộ NN&MT được nhấn mạnh, lan tỏa tại Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Bộ, là tuyên ngôn hành động của Bộ NN&MT trong Kỷ nguyên mới.
Tầm nhìn xanh cũng gắn liền với yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường, phát thải, truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành “giấy thông hành” của hàng hóa trên thị trường quốc tế, việc phát triển nông nghiệp xanh, sản xuất sạch là điều kiện bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngành NN&MT vì thế không chỉ làm nhiệm vụ quản lý trong nước, mà còn là cầu nối quan trọng đưa Việt Nam tham gia tích cực, có trách nhiệm vào các sáng kiến toàn cầu về phát triển bền vững.
Tầm nhìn xanh vì thế phải được cụ thể hóa bằng chính sách, nguồn lực và hành động. Mỗi quy hoạch, mỗi chương trình, mỗi dự án đều phải trả lời rõ câu hỏi: tác động đến môi trường ra sao, đóng góp cho phát triển bền vững như thế nào, khả năng duy trì lâu dài đến đâu. Đó chính là thước đo của một nền quản trị hiện đại, hướng tới tương lai.
Xanh là mục tiêu của phát triển, được khẳng định tại Đại hội XIII, tiếp tục kiên định tại Đại hội XIV của Đảng.
Con người - trung tâm của mọi chuyển động
Mọi chiến lược phát triển, dù được thiết kế tinh vi đến đâu, nếu không hướng tới con người đều không bền vững. Đặt con người vào vị trí trung tâm chính là điểm hội tụ sâu sắc nhất giữa tư tưởng nhân văn của Đảng và yêu cầu phát triển bền vững của thời đại.
Tạo sức mạnh tổng hợp hiện thực hóa tầm nhìn xanh. Ảnh minh họa.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, con người trước hết là người nông dân - chủ thể của sản xuất, là lực lượng trực tiếp thực hành các mô hình nông nghiệp xanh, bền vững. Đổi mới nông nghiệp chỉ thực sự thành công khi đời sống vật chất và tinh thần của nông dân được nâng cao, khi người nông dân trở thành chủ thể tự tin, có tri thức, có kỹ năng và có khả năng làm chủ khoa học - công nghệ. Quan điểm “nông dân là trung tâm, nông thôn là nền tảng, nông nghiệp là động lực” không chỉ là định hướng chiến lược, mà phải được cụ thể hóa bằng chính sách đào tạo, hỗ trợ sinh kế và tạo cơ hội phát triển công bằng.
Trong lĩnh vực môi trường, con người vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể bảo vệ. Một môi trường trong lành không chỉ là điều kiện cho phát triển kinh tế, mà là quyền lợi chính đáng của mỗi người dân. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, xây dựng lối sống xanh, tiêu dùng bền vững vì thế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi người dân hiểu, đồng thuận và tham gia, mọi chính sách môi trường mới có thể đi vào cuộc sống.
Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong ngành NN&MT, con người là nhân tố quyết định chất lượng quản trị. Một năm đổi mới cũng là một năm đòi hỏi cao hơn về bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm và năng lực chuyên môn. Xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chính là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa tầm nhìn xanh.
Từ con người trong từng thửa ruộng, cánh rừng, dòng sông, đến con người trong hoạch định chính sách và quản lý nhà nước, tất cả tạo nên sức mạnh tổng hợp của ngành NN&MT. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của các nghị quyết của Đảng: Phát triển vì con người, do con người và vì hạnh phúc của con người.
Một năm của sự khởi đầu. Phía trước là chặng đường dài với nhiều thách thức, song cũng mở ra những cơ hội to lớn. Trong không khí thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc, nhìn lại để thêm vững tin: với quyết tâm chính trị cao, với tư duy đổi mới và khát vọng phát triển bền vững, ngành NN&MT đang từng bước góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một Việt Nam xanh hơn, thịnh vượng hơn, bền vững hơn, cho hôm nay và cho các thế hệ mai sau.
Đặt con người vào trung tâm, lấy thiên nhiên làm nền tảng, tầm nhìn Xanh, quyết sách Xanh, hành động Xanh của ngành NN&MT đang chung tay xây Hạnh phúc Xanh trên đất nước và hành tinh.
