Nâng cao cơ hội tiếp cận giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 57/2017/NĐ-CP về chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người.
Theo cơ quan soạn thảo, sau gần một thập kỷ triển khai, Nghị định số 57/2017/NĐ-CP đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao cơ hội tiếp cận giáo dục đối với học sinh, sinh viên thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người. Chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đã tạo điều kiện để nhiều người học được đến trường, từng bước nâng cao trình độ dân trí, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều quy định không còn phù hợp với bối cảnh mới. Hệ thống pháp luật về giáo dục, công tác dân tộc và tổ chức chính quyền địa phương đã có nhiều thay đổi; nhiều chính sách hỗ trợ người học được ban hành mới hoặc sửa đổi, dẫn đến nguy cơ chồng chéo trong tổ chức thực hiện.
Dự thảo Nghị định tạo điều kiện để người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người được hỗ trợ liên tục trong toàn bộ quá trình học tập. Ảnh: VGP/Lưu Hương.
Bên cạnh đó, sự thay đổi về tiêu chí xác định dân tộc có khó khăn đặc thù, kết quả điều tra dân số và điều tra thực trạng kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng đặt ra yêu cầu rà soát lại đối tượng thụ hưởng để bảo đảm thống nhất trong áp dụng chính sách. Thực tế thời gian qua cũng phát sinh những cách hiểu khác nhau giữa các địa phương trong xác định đối tượng được hưởng chính sách, ảnh hưởng đến quyền lợi của người học.
Chính vì vậy, dự thảo Nghị định mới sẽ kế thừa những quy định còn phù hợp của Nghị định số 57/2017/NĐ-CP, đồng thời sửa đổi những nội dung đã bộc lộ hạn chế. Dự thảo Nghị định tiếp tục duy trì hai nhóm chính sách cốt lõi là ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập, nhưng mở rộng phạm vi người học từ giáo dục mầm non đến sau đại học, áp dụng đối với cả cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Đây được xem là bước hoàn thiện nhằm tạo điều kiện để người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người được hỗ trợ liên tục trong toàn bộ quá trình học tập.
Mở rộng đối tượng, nâng mức hỗ trợ
Theo dự thảo Nghị định, phạm vi điều chỉnh được mở rộng hơn so với quy định hiện hành. Nghị định sẽ quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ học tập đối với người học thuộc 16 dân tộc thiểu số rất ít người đang học trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định số 66/2025/NĐ-CP nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa các chính sách dành cho người học vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Dự thảo Nghị định mở rộng phạm vi thực hiện chính sách sang các cơ sở giáo dục ngoài công lập. Ảnh: VGP/Lưu Hương.
Đối tượng thụ hưởng không chỉ bao gồm trẻ em ở bậc học mầm non, học sinh phổ thông, sinh viên như trước đây mà được mở rộng đến nhóm trẻ từ 3 tháng tuổi, học viên giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, học viên cao học và nghiên cứu sinh. Đồng thời, phạm vi thực hiện chính sách cũng được mở rộng sang các cơ sở giáo dục ngoài công lập, bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trong tiếp cận giáo dục.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là điều chỉnh chính sách ưu tiên tuyển sinh theo hướng phân tầng phù hợp với từng cấp học thay cho cơ chế tuyển thẳng xuyên suốt từ mầm non đến đại học.
Theo đó, trẻ em dân tộc thiểu số rất ít người được ưu tiên huy động vào học tại các cơ sở giáo dục mầm non công lập; học sinh tiểu học được ưu tiên học tại trường phổ thông dân tộc bán trú, nội trú hoặc trường công lập có cấp tiểu học; học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được tuyển thẳng vào trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông nội trú, trường nội trú tại xã biên giới đất liền, trường trung học phổ thông công lập hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Đối với người học tốt nghiệp trung học phổ thông, dự thảo Nghị định không còn quy định tuyển thẳng vào đại học như trước. Thay vào đó, người học được tuyển thẳng vào trường dự bị đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc thuộc đối tượng cử tuyển theo quy định. Khi xét tuyển vào đại học, người học được hưởng mức điểm ưu tiên cao nhất theo đối tượng chính sách trong quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo cơ quan soạn thảo, điều chỉnh này nhằm vừa bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục đại học, vừa nâng cao chất lượng đào tạo, hạn chế tình trạng sinh viên bỏ học hoặc không hoàn thành chương trình do chưa đáp ứng yêu cầu đầu vào.
Dự thảo Nghị định cũng sửa đổi chính sách hỗ trợ học tập theo hướng phù hợp hơn với điều kiện kinh tế hiện nay. Đối với trẻ em ở bậc học mầm non, học sinh phổ thông, học viên giáo dục thường xuyên và dự bị đại học, mức hỗ trợ cơ bản được giữ ổn định nhưng sẽ được quy định đồng thời theo tỷ lệ mức lương cơ sở và số tiền cụ thể nhằm bảo đảm thuận lợi trong tổ chức thực hiện và chủ động cân đối ngân sách.
Riêng đối với sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người, dự thảo đề xuất nâng mức hỗ trợ lên bằng 150% mức lương cơ sở mỗi tháng thay cho mức 100% như hiện hành. Đây là mức hỗ trợ được đánh giá phù hợp hơn với mặt bằng chi phí sinh hoạt hiện nay, đồng thời tương đồng với chính sách đang áp dụng đối với sinh viên sư phạm.
Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung nhóm trường nội trú tại các xã biên giới đất liền vào diện được ưu tiên tuyển sinh theo các quy định mới của Luật Giáo dục và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời, cập nhật các quy định về phân cấp, phân quyền, thủ tục hành chính và cơ chế thực hiện để bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành...
Với nhiều điều chỉnh theo hướng mở rộng đối tượng, nâng mức hỗ trợ và đổi mới phương thức ưu tiên tuyển sinh, dự thảo Nghị định được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục đối với người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người, góp phần phát triển nguồn nhân lực, bảo tồn và phát huy giá trị của các cộng đồng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.
