Những cuộc tìm kiếm chưa hồi kết
Tại điểm thu nhận mẫu ở xã Bình Sơn, bà Bùi Thị Bông (thôn Tuyết Diêm) cẩn thận mang theo tờ giấy báo tử đã được gia đình gìn giữ gần 60 năm của người anh trai là liệt sĩ Bùi Hòa.
Liệt sĩ Bùi Hòa sinh năm 1948, thuộc Đại đội 31 Bình Sơn, hy sinh năm 1968 tại khu vực chợ Gò, xã Bình Khương. Dù thời gian đã lùi xa gần sáu thập kỷ nhưng với gia đình bà Bông, hành trình tìm kiếm nơi an nghỉ của người anh vẫn chưa khép lại.
Bà cho biết, việc lấy mẫu ADN lần này mang đến niềm hy vọng mới để có thể xác định được danh tính và nơi an táng của liệt sĩ Bùi Hòa. Sau nhiều năm chờ đợi, gia đình vẫn mong một ngày nào đó có thể đón anh trở về với quê hương.
Người dân tập trung ở điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN. Ảnh: Võ Hà.
Cùng chung tâm trạng ấy, ông Nguyễn Bồi (74 tuổi, thôn Châu Me, xã Đông Sơn) lặng lẽ hoàn tất các thủ tục lấy mẫu. Hai anh ruột của ông là liệt sĩ Nguyễn Cát và liệt sĩ Nguyễn Xảo đều đã được Nhà nước cấp giấy báo tử từ nhiều năm trước.
Dẫu vậy, suốt hàng chục năm qua, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ của hai liệt sĩ. Từ việc đối chiếu hồ sơ, dò tìm thông tin đến hỏi thăm đồng đội cũ, người thân vẫn kiên trì đi tìm những manh mối dù rất nhỏ.
"Gia đình chỉ mong một ngày các anh được trở về quê hương, được đoàn tụ với người thân sau bao năm xa cách", ông Bồi nghẹn ngào chia sẻ.
Ở một điểm lấy mẫu khác, ông Phạm Hồng mang theo câu chuyện về người bác ruột là liệt sĩ Phạm Quỳnh, quê ở thôn Liêm Quang, xã Đông Sơn. Theo ký ức của gia đình, liệt sĩ Phạm Quỳnh tham gia kháng chiến từ thời kỳ chống thực dân Pháp. Hiện gia đình vẫn lưu giữ Bằng "Tổ quốc ghi công" cùng một số giấy tờ liên quan đến quá trình công tác. Tuy nhiên, do nhiều tài liệu gốc bị hư hỏng theo thời gian nên khi được cấp lại, không ít thông tin quan trọng bị thiếu hụt.
Người thân nhớ rằng sau khi chiến đấu tại cứ điểm Măng Đen (tỉnh Kon Tum cũ), ông tiếp tục tham gia chiến đấu trước khi hy sinh tại Kon Plông (Kon Tum cũ). Đến nay, nơi an táng của liệt sĩ vẫn chưa được xác định.
"Từng mảnh ký ức của người thân, từng dòng thông tin còn lưu giữ đều được gia đình nâng niu với hy vọng một ngày nào đó sẽ tìm được nơi yên nghỉ của bác", ông Hồng xúc động nói.
Đối với nhiều gia đình chính sách, mỗi lần ký vào hồ sơ hay đưa tay lấy mẫu sinh phẩm ADN đều mang theo sự chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ. Những người cha, người mẹ đã khuất; những người anh, người chị nay tóc đã bạc vẫn chưa thôi mong ngóng tin tức về người thân đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Nỗ lực từ cơ sở
Để đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN diễn ra thuận lợi, lực lượng công an các địa phương đã chủ động phối hợp với chính quyền và các tổ chức đoàn thể triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người dân.
Tại xã Đông Sơn, ngay sau khi tiếp nhận kế hoạch của Công an tỉnh, lực lượng công an địa phương đã trực tiếp đến từng hộ gia đình có thân nhân liệt sĩ để tuyên truyền, thông báo thời gian, địa điểm cũng như ý nghĩa của việc lấy mẫu ADN.
Việc thu nhận mẫu sinh phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm lưu giữ nguồn gen phục vụ công tác xác minh danh tính liệt sĩ. Ảnh: Võ Hà.
Thượng tá Phạm Đình Hoan, Trưởng Công an xã Đông Sơn cho biết, đơn vị đã huy động toàn bộ cán bộ, chiến sĩ tham gia công tác rà soát, vận động và hướng dẫn người dân. Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng, hầu hết các trường hợp thuộc diện lấy mẫu đều nắm được thông tin và có mặt đầy đủ theo lịch hẹn.
Đối với những người cao tuổi, sức khỏe yếu hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại, lực lượng công an địa phương bố trí phương tiện hỗ trợ đưa đón. Riêng các trường hợp đau ốm, không thể di chuyển, cán bộ trực tiếp đến tận nhà để thu nhận mẫu sinh phẩm.
Chỉ trong buổi sáng ngày 15/7, xã Đông Sơn đã thực hiện thu nhận mẫu đối với gần 200 thân nhân liệt sĩ.
Theo Thượng tá Phạm Đình Hoan, việc thu nhận mẫu ADN không chỉ phục vụ công tác giám định bằng phương pháp khoa học hiện đại mà còn thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Để bảo đảm tính chính xác và an toàn của dữ liệu, toàn bộ quy trình từ kiểm tra hồ sơ, xác minh thông tin, lấy mẫu, niêm phong, lập biên bản đến bàn giao, vận chuyển mẫu đều được thực hiện chặt chẽ theo quy định chuyên môn. Cùng với đó, các đơn vị chức năng đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa của việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN liệt sĩ, tạo sự đồng thuận trong nhân dân và khuyến khích các gia đình chính sách tích cực tham gia.
Thắp lên hy vọng từ khoa học công nghệ
Theo Trung tá Huỳnh Thanh Luân, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an tỉnh Quảng Ngãi, đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ được triển khai từ ngày 13 đến 17/7 trên toàn tỉnh.
Công an tỉnh đã thành lập 3 tổ công tác, tổ chức thu nhận mẫu tại 12 điểm trên địa bàn. Dự kiến khoảng 3.500 mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ sẽ được thu nhận trong đợt này để phục vụ công tác đối sánh, giám định ADN và xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ chưa rõ thông tin.
Theo Trung tá Huỳnh Thanh Luân, nhiều thân nhân liệt sĩ hiện đã cao tuổi, sức khỏe giảm sút. Vì vậy, việc khẩn trương thu nhận mẫu sinh phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm lưu giữ nguồn gen phục vụ công tác xác minh danh tính liệt sĩ trong tương lai.
Những người cao tuổi, sức khỏe yếu, khó khăn trong đi lại, lực lượng công an bố trí phương tiện hỗ trợ đưa đón. Ảnh: Võ Hà.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN liệt sĩ được xem là bước tiến quan trọng trong ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác "Đền ơn đáp nghĩa". Khi cơ sở dữ liệu ngày càng hoàn thiện, cơ hội xác định danh tính cho những phần mộ vô danh cũng sẽ mở rộng hơn.
Đằng sau mỗi mẫu ADN là một câu chuyện còn dang dở, là nỗi mong chờ của những gia đình đã dành hàng chục năm đi tìm người thân. Nhiều người tham gia lấy mẫu lần này hiểu rằng kết quả có thể chưa đến ngay, nhưng họ vẫn đặt niềm tin vào tiến bộ của khoa học và sự vào cuộc của các cơ quan chức năng.
Hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ có thể còn nhiều thời gian phía trước, song mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận hôm nay chính là thêm một cơ hội để những người đã ngã xuống được gọi đúng tên mình. Đó cũng là cách để những cuộc tìm kiếm kéo dài qua nhiều thế hệ có thêm hy vọng đi đến hồi kết, để các anh hùng liệt sĩ được trở về với gia đình, quê hương trong sự tri ân và lòng biết ơn sâu sắc của cộng đồng.
