Cảng cá đã mở nhưng tàu vùng khơi vẫn vướng thủ tục

Xã Vạn Tường và xã Bình Sơn hiện là 2 địa phương có đội tàu khai thác thủy sản lớn của tỉnh Quảng Ngãi với gần 1.200 tàu cá, trong đó có hơn 300 tàu có chiều dài từ 15-26 mét hoạt động khai thác vùng khơi. Theo quy định của Luật Thủy sản, tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên khi khai thác xa bờ phải cập cảng cá chỉ định để thực hiện các thủ tục xác nhận nguồn gốc thủy sản, nộp nhật ký khai thác và hoàn tất các thủ tục xuất, nhập cảng.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, khu vực này chưa có cảng cá chỉ định nên ngư dân buộc phải đưa tàu đến cảng Tam Quang, Kỳ Hà (TP Đà Nẵng) hoặc cảng cá Lý Sơn để hoàn thành các thủ tục theo quy định. Việc phải di chuyển quãng đường dài không chỉ làm phát sinh chi phí nhiên liệu mà còn kéo dài thời gian trước và sau mỗi chuyến biển, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

Ông Bùi Đức Quang, chủ tàu cá QNg 95209TS ở xã Bình Sơn cho biết, mỗi lần đưa tàu ra cảng Kỳ Hà để làm thủ tục mất khoảng 4 giờ di chuyển, tiêu tốn khoảng 40 lít dầu. Nếu ra cảng cá Lý Sơn thì mất khoảng 6 giờ và tiêu hao khoảng 60 lít dầu.

“Đó mới chỉ là hành trình đi làm thủ tục, chưa tính quãng đường quay trở lại để ra ngư trường khai thác. Nếu địa phương có cảng cá chỉ định thì bà con sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả chuyến biển”, ông Quang chia sẻ.

Cảng cá chỉ định là cảng cá được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chỉ định để tàu cá (có chiều dài từ 15 mét trở lên) cập cảng bốc dỡ thủy sản. Đây là mắt xích trọng yếu nhằm kiểm soát sản lượng, xác nhận nguồn gốc thủy sản và thực hiện nghiêm ngặt các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Xuất phát từ nhu cầu thực tế, tháng 9/2024, UBND tỉnh Quảng Ngãi giao Sở NN-PTNT (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tiếp nhận, quản lý và khai thác cảng cá sông Trà Bồng từ Ban Quản lý khu Kinh tế Dung Quất để đầu tư, hoàn thiện theo tiêu chuẩn cảng cá loại III.

Sau quá trình hoàn thiện, cuối năm 2025, cảng cá sông Trà Bồng được công bố mở cảng cá loại III.

Ngày 15/6 vừa qua, cảng bắt đầu tiếp nhận tàu cá làm thủ tục xuất bến, hàng chục tàu khai thác vùng khơi của ngư dân 2 địa phương đã đến thực hiện các thủ tục với kỳ vọng từ nay không còn phải đi các cảng cá ở ngoài tỉnh.

Tuy nhiên, sau khi rà soát các quy định và điều kiện thực tế, sau 10 ngày vận hành cảng, ngày 24/6, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã tạm dừng việc xác nhận cho tàu cá vùng khơi xuất bến tại cảng này do cảng chưa được công bố là cảng cá chỉ định cho tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên cập cảng. Việc tạm dừng khiến nhiều chủ tàu đã làm thủ tục xuất bến tại cảng cá sông Trà Bồng rơi vào tình huống khó khăn khi trở về bờ.

Bà Nguyễn Thị Bằng, chủ tàu cá QNg 90295TS ở xã Bình Sơn cho biết, tàu của gia đình làm thủ tục xuất bến tại cảng sông Trà Bồng ngày 22/6. Sau chuyến biển, khi hoàn thiện hồ sơ đề nghị hưởng chính sách hỗ trợ khai thác thủy sản thì không được chấp thuận vì cảng chưa phải là cảng chỉ định cho tàu khai thác vùng khơi cập bến.

“Điều này khiến ngư dân chúng tôi bị thiệt thòi về quyền lợi. Hiện có khoảng 40 tàu cá của bà con ở xã Bình Sơn và xã Vạn Tường rơi vào trường hợp tương tự. Chúng tôi mong cơ quan chức năng sớm có hướng giải quyết để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho ngư dân”, bà Bằng nói.

Lý giải vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó Giám đốc Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Quảng Ngãi cho biết, sau khi được công bố mở cảng cá loại III, cảng đã tiến hành thực hiện công tác xác nhận cho tàu dưới 15 mét ra vào. Tuy nhiên, do theo Luật Thủy sản chưa quy định cụ thể nên thời gian từ ngày 15/6 đến 24/6, Tổ quản lý cảng sông Trà Bồng và Tổ Kiểm soát nghề cá sông Trà Bồng đã làm thủ tục cho một số tàu cá có chiều dài trên 15 mét xuất bến.

Qua kiểm tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định, cảng cá sông Trà Bồng chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được công bố là cảng cá chỉ định cho tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên cập cảng. Do đó, việc xác nhận xuất, nhập cảng đối với tàu khai thác vùng khơi được tạm dừng để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và các điều kiện cần thiết.

Ông Nguyễn Đình Trung, Giám đốc Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Quảng Ngãi cho hay, việc rà soát được thực hiện nhằm bảo đảm cảng hoạt động đúng quy định, an toàn và ổn định lâu dài. “Trong thời gian tới, Ban sẽ tiếp tục tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường trình cấp thẩm quyền bố trí kinh phí hoàn thiện hạ tầng cảng cá loại III, tạo thuận lợi cho ngư dân, vừa bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý khi cảng đi vào hoạt động chính thức phục vụ tàu khai thác vùng khơi”.

Ông Võ Văn Hải, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh Quảng Ngãi cho biết, ngành chức năng đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện các tiêu chí để trình công bố cảng cá sông Trà Bồng là cảng cá chỉ định đối với tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên.

“Khi hoàn thành việc công bố, chúng tôi sẽ thông tin để bà con biết. Riêng đối với các trường hợp ngư dân kiến nghị liên quan đến chính sách hỗ trợ khai thác thủy sản, sau khi cảng hoàn thiện các điều kiện theo quy định, ngành chức năng sẽ xem xét cụ thể để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho ngư dân nếu đủ điều kiện”, ông Hải nói.