Kinh doanh vàng không phép sẽ bị xử phạt như thế nào?

Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội lan truyền nhiều thông tin cho rằng “vàng miếng giao dịch không phép sẽ bị tịch thu”, thậm chí xuất hiện cách hiểu sai lệch như “người dân giữ vàng không có hóa đơn sẽ bị xử phạt”. Trước thực tế này, việc nhận diện đúng phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các hành vi vi phạm theo Nghị định 340 là cần thiết để tránh tâm lý hoang mang, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh vàng

Nghị định số 340/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm tăng cường kỷ cương trong lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng, trong đó có thị trường vàng. Theo quy định, đối tượng bị xử phạt bao gồm cả tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, mua - bán, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu.

Điểm đáng chú ý là Nghị định tập trung điều chỉnh các hành vi mang tính kinh doanh, thương mại, không điều chỉnh việc sở hữu, cất giữ hay sử dụng vàng hợp pháp của người dân. Theo đó, mọi tổ chức, cá nhân tham gia kinh doanh vàng miếng hoặc xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu đều phải có giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp. Trường hợp không có giấy phép hợp pháp sẽ bị xử lý vi phạm hành chính.

Nghị định quy định các hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền, áp dụng tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Đối với các hành vi nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm, đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc đình chỉ nhập khẩu vàng nguyên liệu trong thời hạn nhất định.

Các hành vi như sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng không có giấy phép; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không phép; hoặc kinh doanh vàng khi chưa được cấp phép được xếp vào nhóm vi phạm nghiêm trọng. Với nhóm hành vi này, mức phạt tiền từ 300 - 400 triệu đồng, kèm theo tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm và có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh theo quy định.

Luật sư Nguyễn Đức Hùng - Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên cho biết, đây là mức xử phạt cao nhất trong các quy định về kinh doanh vàng tại Nghị định 340. “Việc áp dụng mức phạt cao và tịch thu tang vật thể hiện quan điểm quản lý chặt chẽ của Nhà nước, nhằm hạn chế giao dịch ‘chợ đen’, thiếu minh bạch, bảo đảm ổn định thị trường vàng”, luật sư Hùng nhấn mạnh.

Không phải ai giữ vàng cũng bị tịch thu

Trước thông tin lan truyền rằng “từ ngày 9/2/2026, công an có quyền tịch thu vàng miếng không có hóa đơn”, nhiều người dân bày tỏ lo lắng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, cách hiểu này là chưa chính xác.

Luật sư Hoàng Văn Hà - Công ty Luật ARC Hà Nội khẳng định, Nghị định 340/2025/NĐ-CP không điều chỉnh hành vi sở hữu, cất giữ hay sử dụng vàng của người dân thông thường. “Người dân mua vàng hợp pháp để tích trữ, làm trang sức hoặc sử dụng cho mục đích cá nhân không thuộc diện bị xử phạt theo Nghị định này”, luật sư Hà nói.

Theo luật sư Hoàng Văn Hà, đối tượng bị xử phạt là các tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi kinh doanh vàng trái phép. Biện pháp tịch thu vàng chỉ được áp dụng trong những trường hợp cụ thể, gắn chặt với hành vi vi phạm đã được xác định rõ, như sản xuất, kinh doanh, mua - bán vàng miếng khi chưa có giấy phép; xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng không phép; hoặc kinh doanh vàng trái phép khác.

Ngoài ra, mức phạt tiền quy định trong Nghị định là mức áp dụng đối với cá nhân; trong trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ được áp dụng theo nguyên tắc riêng của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

“Việc hiểu sai quy định có thể dẫn đến tâm lý hoang mang không cần thiết. Người dân cần tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, tránh suy diễn từ các nội dung chưa được kiểm chứng”, luật sư Hoàng Văn Hà khuyến nghị.

Minh bạch hóa thị trường vàng, bảo vệ người tiêu dùng

Bên cạnh các hành vi vi phạm nghiêm trọng, Nghị định 340 cũng quy định mức xử phạt đối với những vi phạm phổ biến trong hoạt động kinh doanh vàng. Cụ thể, hành vi mua bán vàng (bao gồm vàng miếng) không thanh toán qua tài khoản ngân hàng đối với giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng.

Các vi phạm như không niêm yết công khai giá mua, giá bán vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ; sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc vàng miếng nhưng không công bố tiêu chuẩn áp dụng, không ghi nhãn hàng hóa theo quy định sẽ bị phạt từ 30 - 50 triệu đồng.

Trao đổi với phóng viên, một số chủ tiệm vàng tại Hà Nội cho biết, hiện nay hầu hết các tiệm vàng không mua bán vàng miếng do chưa được cấp phép. Các sản phẩm như nhẫn trơn, dây chuyền, vòng lắc đều được niêm yết giá công khai, công bố đầy đủ thông tin theo quy định.

“Đối với khách hàng bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, cửa hàng sẽ chủ động chuyển khoản. Tuy nhiên, thực tế vẫn có trường hợp khách yêu cầu nhận tiền mặt hoặc không có tài khoản ngân hàng, dẫn đến giao dịch tiền mặt. Nếu cơ quan chức năng xử lý nghiêm, thị trường vàng sẽ minh bạch hơn”, chủ một tiệm vàng tại khu vực Trần Duy Hưng chia sẻ.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, việc áp dụng Nghị định 340 sẽ góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng giá vàng, giảm các giao dịch “trao tay”, qua đó thúc đẩy giao dịch qua kênh chính thức và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường vàng.

Theo đánh giá chung, Nghị định 340/2025/NĐ-CP không chỉ nhằm xử phạt vi phạm, mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng thị trường vàng minh bạch, ổn định, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và góp phần ổn định thị trường tài chính - tiền tệ. Trong bối cảnh đó, người dân và doanh nghiệp cần hiểu đúng, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Việc chủ động nắm bắt thông tin chính thống sẽ giúp tránh rủi ro pháp lý, đồng thời góp phần xây dựng môi trường kinh doanh vàng lành mạnh, bền vững theo đúng định hướng quản lý của Nhà nước.