Tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp rất thấp
Nhiệm kỳ vừa qua cũng như định hướng giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Hà Tĩnh nỗ lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển mạnh công nghiệp, dịch vụ thương mại. Do đó việc đầu tư hạ tầng các cụm công nghiệp (CCN) được địa phương quan tâm, đôn đốc liên tục nhằm thu hút nhà đầu tư. Nghịch lý thay, thực tế tại nhiều xã, phường, các dự án này lại đang trở thành những "khoảng lặng" đáng báo động về hiệu quả sử dụng đất và năng lực nhà đầu tư.
Hạ tầng tại CCN Can Lộc đang "nằm trên giấy". Ảnh: Hưng Phúc.
Đơn cử, tại CCN Can Lộc, một dự án quy mô hơn 24 ha với tổng vốn đầu tư hàng trăm tỷ đồng sau hơn 4 năm kể từ ngày khởi công, nơi lẽ ra phải là những nhà xưởng nhộn nhịp, hệ thống xử lý nước thải hiện đại thì nay chỉ là một bãi đất trống bị bỏ hoang.
Hệ thống đường nội bộ, điện, nước vẫn chỉ là những hạng mục "nằm trên giấy" hoặc thi công cầm chừng. Điểm nhấn duy nhất của dự án là một nhà xưởng nhỏ lẻ loi, không hoạt động.
Do tiếc đất sản xuất đã bị thu hồi, người dân địa phương đành tận dụng những khoảnh đất trống để chăn thả trâu bò, thậm chí tranh thủ cấy lúa trên diện tích chưa san lấp. Việc "treo" dự án không chỉ gây lãng phí nguồn lực đất đai mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người nông dân vùng dự án.
Số liệu thống kê từ ngành chức năng Hà Tĩnh phác họa một bức tranh không mấy lạc quan: Toàn tỉnh hiện có 22 CCN nhưng tỷ lệ lấp đầy trung bình chỉ đạt gần 60%. Đáng chú ý, các CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư có tỷ lệ lấp đầy cực thấp, chỉ khoảng 25,97%.
Bên cạnh đó, vấn đề môi trường đang trở thành "điểm nghẽn" lớn. Trong số 12 CCN do Nhà nước quản lý, có tới 9 cụm chưa đảm bảo hạ tầng bảo vệ môi trường theo quy định.
Đối với khối doanh nghiệp, tình trạng còn đáng ngại hơn khi nhiều đơn vị sau khi được giao đất đã không triển khai hoặc triển khai ì ạch do năng lực tài chính yếu kém. Việc thiếu hụt hệ thống xử lý chất thải đồng bộ không chỉ làm giảm sức hút đối với các nhà đầu tư thứ cấp mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cho khu vực nông thôn lân cận.
Theo đánh giá của Sở Công Thương Hà Tĩnh, bên cạnh các yếu tố khách quan như dịch bệnh hay biến động kinh tế toàn cầu, nguyên nhân chủ quan cốt lõi dẫn đến thực trạng trên vẫn là năng lực của nhà đầu tư hạ tầng. Nguồn vốn ít, triển khai thiếu quyết liệt đã khiến nhiều CCN trở thành gánh nặng cho địa phương. Dù vậy, Hà Tĩnh vẫn kiên định với mục tiêu mở rộng không gian công nghiệp. Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, số lượng CCN dự kiến sẽ tăng từ 22 lên 45 cụm.
Cần mạnh tay thu hồi dự án "treo"
Để tháo gỡ khó khăn, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Quyết định số 72/2025/QĐ-UBND nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và siết chặt công tác quản lý. Định hướng mới sẽ ưu tiên các ngành công nghiệp chủ lực, công nghệ sạch và đặc biệt là yêu cầu tính bền vững về môi trường.
Sau hơn 4 năm kể từ ngày khởi công, CCN Can Lộc chỉ xây dựng được một nhà máy... không hoạt động. Ảnh: Hưng Phúc.
Tuy nhiên, dư luận đặt câu hỏi, liệu việc tăng gấp đôi số lượng CCN có giải quyết được bài toán hiện tại, hay lại tiếp tục tạo ra những bãi đất hoang mới? Bài học từ CCN Can Lộc cho thấy, quy hoạch chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với công tác hậu kiểm, sàng lọc nhà đầu tư nghiêm túc và tinh thần bảo vệ tài nguyên đất đai thực chất.
Phát triển công nghiệp nông thôn phải gắn liền với sinh kế của người dân và bảo vệ hệ sinh thái. Đã đến lúc Hà Tĩnh cần mạnh tay thu hồi các dự án "treo", ưu tiên những nhà đầu tư có tâm và có tầm để các CCN thực sự trở thành động lực tăng trưởng, thay vì là những nốt trầm buồn trên bức tranh nông thôn mới.
