Gỡ nút thắt trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Những con số khiêm tốn và áp lực từ hồ sơ tồn đọng

Công tác quản lý đất đai, đặc biệt là việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, luôn là vấn đề trọng tâm tại các địa phương đang trong quá trình đô thị hóa và thay đổi địa giới hành chính. Tại xã Nam Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, dù chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực triển khai các giải pháp quyết liệt, nhưng kết quả thực tế vẫn chưa đạt được kỳ vọng như mong muốn do những vướng mắc nội tại lẫn khách quan từ thực tế địa phương.

Theo UBND xã Nam Ninh Hòa, tính từ ngày 1/7/2025 đến nay, địa phương này mới chỉ hoàn tất cấp được 10% giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho người dân. Đây là con số còn rất khiêm tốn so với lượng hồ sơ tiếp nhận thực tế tại địa phương.

Ông Nguyễn Bình Lợi, Chủ tịch UBND xã Nam Ninh Hòa cho biết, sở dĩ có tình trạng này là bởi những rào cản pháp lý bủa vây các hồ sơ cấp lần đầu, vốn mang tính chất phức tạp hơn rất nhiều so với các loại hình biến động đất đai khác. Qua thực tế tiếp nhận, phần lớn hồ sơ đều rơi vào tình trạng thiếu giấy tờ thành phần, hồ sơ chưa hoàn thiện hoặc nghiêm trọng hơn là có sự sai lệch hoàn toàn so với hồ sơ địa chính ban đầu. Nhiều trường hợp chủ sử dụng đất gốc đã qua đời, làm phát sinh các thủ tục thừa kế chồng chéo, khiến việc xác minh nguồn gốc đất trở nên gian truân và tốn kém nhiều thời gian để xử lý dứt điểm.

Bên cạnh đó, nhóm đất không đủ điều kiện pháp lý cũng chiếm tỷ lệ không nhỏ trong danh sách tồn đọng, bao gồm các diện tích đất lấn chiếm, đất đang có tranh chấp kéo dài hoặc đất sử dụng sai mục đích, xây dựng trái phép. Những biến động về diện tích và ranh giới qua nhiều thời kỳ chưa được cập nhật kịp thời vào hệ thống quản lý, dẫn đến sự bất nhất giữa giấy tờ gốc và hiện trạng thực địa. Đặc biệt, vấn đề nghĩa vụ tài chính cũng là một nút thắt khó gỡ khi nhiều hộ dân dù đã đủ điều kiện về pháp lý nhưng vẫn trì hoãn việc lấy sổ do chưa nộp đủ tiền sử dụng đất, thuế và phí. Trong bối cảnh giá đất điều chỉnh tăng cao như hiện nay, chi phí làm sổ trở thành một gánh nặng tài chính quá lớn đối với nhiều gia đình, khiến họ không còn mặn mà với việc hoàn tất các bước cuối cùng của quy trình cấp giấy.

Điểm nghẽn hạ tầng công nghệ và giải pháp nâng cao năng lực cơ sở

Ngoài những khó khăn về hồ sơ, hạ tầng kỹ thuật và công nghệ phục vụ quản lý đất đai tại xã Nam Ninh Hòa cũng đang bộc lộ nhiều điểm yếu. Công tác số hóa hồ sơ địa chính gặp thách thức lớn khi hệ thống phần mềm quản lý đất đai VBDLIS thường xuyên xảy ra lỗi kỹ thuật và chưa có sự liên thông đồng bộ với phần mềm hành chính công. Việc giải quyết hồ sơ bị chậm trễ kéo dài do dữ liệu không đồng nhất, trong khi hệ thống hồ sơ giấy lưu trữ tại cơ sở đã quá cũ, rách nát hoặc không còn phản ánh đúng thông tin thực tế. Đi cùng với đó là thực tế đội ngũ cán bộ địa chính tại cơ sở đang rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng.

Lực lượng này hiện nay vẫn chưa đáp ứng đủ khối lượng hồ sơ lớn và các yêu cầu quản lý hiện đại, khi mà một số cán bộ còn lúng túng trong việc xác minh nguồn gốc đất hoặc chưa được tập huấn kịp thời về các quy định mới của pháp luật. Áp lực từ việc vừa phải thực hiện chuyển đổi số, vừa phải đo đạc, thẩm định và thực hiện giải phóng mặt bằng đã vượt quá năng lực nhân sự hiện có của địa phương.

Trước thực trạng đó, UBND xã Nam Ninh Hòa đã đưa ra những kiến nghị cụ thể lên cấp trên nhằm cải thiện tình hình và bảo vệ quyền lợi cho người dân. Do sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, nhiều xã phường có sự thay đổi về địa giới khiến dữ liệu đất đai càng thêm xáo trộn, địa phương kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo Văn phòng Đăng ký đất đai phối hợp chặt chẽ hơn để rà soát, cập nhật thông tin và hướng dẫn sử dụng thống nhất hệ thống VBDLIS trên toàn tỉnh.

Về phía nội tại, Chủ tịch UBND xã Nam Ninh Hòa khẳng định chính quyền xã sẽ tiếp tục tận tình hướng dẫn công dân hoàn thiện giấy tờ, tháo gỡ từng bước các vướng mắc về thủ tục. Đồng thời, các cán bộ công chức cũng được yêu cầu chủ động nghiên cứu, vận dụng linh hoạt các quy định pháp luật vào thực tiễn địa phương một cách phù hợp để đảm bảo tính nghiêm minh mà vẫn thấu tình đạt lý. Việc nâng cao trình độ chuyên môn và tăng cường biên chế cho lực lượng địa chính xã được xem là yêu cầu cấp bách để Nam Ninh Hòa có thể đẩy nhanh tiến độ cấp sổ đỏ cho nhân dân trong thời gian tới.