Giữ ‘hồn’ làng nghề hương trầm truyền thống hàng trăm năm tuổi

Thành quả của một năm lao động

Cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nắng vàng rộm trải dài trên những con đường nhỏ dẫn vào làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị. Hai bên lối đi bằng bê tông, bà con xếp hương phơi ngay ngắn, thẳng hàng. Trong những ngôi nhà ngói mới, 2-3 tầng, các nhân công đang tất bật đóng gói. Hương trầm của làng nghề truyền thống thôn Quyết Thắng có mùi thơm dịu đặc trưng rất dễ nhận biết.

Bài liên quan

Làng nghề Hà Nội trước cơ hội bứt phá từ Luật Thủ đô

Người dân làng nghề cho biết, để làm được một cây hương thành phẩm, quá trình chuẩn bị kéo dài gần một năm. Ngay sau Tết Nguyên đán, bà con mua tre về chẻ nhỏ, bỏ vỏ, lấy thân rồi phơi nắng liên tục. Đến khoảng tháng 5, tre được xông qua lửa để tăng độ bền và giúp bám bột tốt hơn.

Nguyên liệu chính để làm hương là các loại lá, rễ cây hương liệu phơi khô. Chuẩn bị gần cả năm, đến tận tháng 11 âm lịch, làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng mới chính thức bước vào vụ. Những ngày cận Tết Nguyên đán, không khí càng rộn ràng hơn khi bà con tất bật đóng gói, vận chuyển sản phẩm chuyển đi khắp nơi.

Bà Nguyễn Thị Phương, người đã có gần 40 năm gắn bó với nghề cho biết, sản phẩm của làng nghề được sản xuất bằng nguyên liệu, hương liệu hoàn toàn tự nhiên, không sử dụng hóa chất.

Trước đây, lá hương liệu sau khi phơi sẽ được giã thủ công bằng cối. Vì vậy, bà con thường đùa rằng “nghe tiếng giã cối ở thôn Quyết Thắng là biết Tết về”.

Hiện nay, máy móc được sử dụng để xay nguyên liệu. Song hầu hết các công đoạn còn lại vẫn làm hoàn toàn thủ công. Hồ dính được pha từ bột theo tỷ lệ chuẩn để hương liệu bám đều. Khó nhất là khâu nhúng hồ, rắc bột và lắc hương bởi người làm phải đều tay để cây hương tròn đẹp, không hở kẽ, khi đốt cháy đều và không tắt giữa chừng.

Tết Nguyên đán Bính Ngọ, gia đình bà Phương dự kiến sẽ cho ra thị trường khoảng 100.000 cây hương. Một bó hương loại lớn loại 100 cây được bán với giá từ 150.000 - 200.000 đồng. Sau khi trừ chi phí, mỗi vụ gia đình bà thu lãi khoảng 50 triệu đồng. Đây là nguồn thu đáng kể giúp bà con nông dân có thêm điều kiện mua sắm, đón Tết đủ đầy hơn.

Bảo tồn làng nghề

Làm hương là nghề phụ, tranh thủ lúc nông nhàn với sự tham gia của nhiều đối tượng lao động nhưng lại đem về nguồn thu nhập ổn định cho người dân thôn Quyết Thắng. Giữ gìn làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng cũng là bảo tồn nét đẹp văn hóa làng quê.

Ông Phan Văn Toại, Trưởng thôn Quyết Thắng cho biết, trung bình mỗi năm, toàn thôn cung ứng ra thị trường hàng triệu cây hương các loại. Dịp Tết là lúc cao điểm sản xuất, nhiều hộ làm ngày làm đêm để kịp tiến độ đơn hàng. Nghề làm hương tuy vất vả nhưng giúp bà con có thêm thu nhập ổn định, cải thiện đời sống, nhất là trong thời gian nông nhàn.

Cũng theo ông Toại, quá trình làm hương tại thôn Quyết Thắng chủ yếu theo phương pháp thủ công, dựa vào đôi tay khéo léo và kinh nghiệm của người làm. Chính điều này tạo nên nét riêng của sản phẩm làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng, mùi thơm dịu đặc trưng, cháy đều, không cay mắt, được nhiều khách hàng tin dùng.

Người dân làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng quan niệm, mỗi nén hương không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn gửi gắm sự thành kính, mong ước bình an trong những ngày đầu Xuân. Những năm gần đây, chính quyền xã Bắc Trạch quan tâm tạo điều kiện cho các hộ vay vốn ưu đãi, tổ chức tập huấn kỹ thuật... Địa phương khuyến khích người dân cải tiến mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Ông Trần Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Trạch cho biết, địa phương xác định phát triển các làng nghề truyền thống gắn với chương trình OCOP là một trong những mục tiêu quan trọng. Làng nghề hương trầm truyền thống thôn Quyết Thắng được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tiếp tục duy trì, mở rộng sản xuất; hỗ trợ nguồn vốn, kết nối đầu ra sản phẩm và kêu gọi doanh nghiệp đầu tư phát triển gắn với làng nghề.

Giai đoạn tới, địa phương đã đưa nội dung phát triển làng nghề và các sản phẩm OCOP vào phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao đời sống người dân, góp phần bảo tồn các làng nghề truyền thống và giá trị văn hóa lâu đời. Xã cũng đang tập trung xây dựng thương hiệu uy tín cho sản phẩm hương trầm, từng bước hình thành các mô hình hợp tác xã... qua đó, tạo đầu ra ổn định, hướng tới đưa sản phẩm truyền thống của địa phương vươn ra thị trường trong và ngoài nước.

Năm 2015, thôn Quyết Thắng được UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) công nhận là làng nghề hương trầm truyền thống. Hiện toàn thôn có hơn 400 hộ tham gia sản xuất, chủ yếu tập trung vào dịp Tết Nguyên đán, tạo việc làm thời vụ cho hàng trăm lao động địa phương, phần lớn là phụ nữ và người cao tuổi.