Giống cây trồng 'làm lại nền móng' trong gió ngược

Khi ngọn lửa xung đột Trung Đông nhen lên cuối tháng 2/2026, nhiều lo ngại dấy lên về một chu kỳ biến động mới của kinh tế toàn cầu. Nhưng với không ít doanh nghiệp nông nghiệp, những áp lực đã hiện hữu từ trước.

Tại Vinaseed, năm 2025 là một giai đoạn khó khăn, khi giá nông sản suy yếu, chi phí đầu vào gia tăng và thời tiết cực đoan liên tục làm xáo trộn sản xuất, buộc doanh nghiệp sớm điều chỉnh cách vận hành thay vì chờ những cú sốc mới.

Báo cáo tại Đại hội đồng cổ đông thường niên sáng 16/4, HĐQT Vinaseed thừa nhận, doanh thu hợp nhất đạt hơn 2.299 tỷ đồng, không như kỳ vọng. Nhưng lợi nhuận trước thuế giữ ở 275,5 tỷ đồng, tương đương hơn 100% so với năm 2024, cho thấy nỗ lực duy trì hiệu quả trong điều kiện bất lợi .

Theo Chủ tịch HĐQT Nguyễn Thị Trà My, điểm nhấn của năm qua không nằm ở con số, mà là doanh nghiệp “chấp nhận thay đổi những gì cần thay đổi” và bắt đầu xây lại hệ thống. Bà gọi 2025 là một giai đoạn mang tính bước ngoặt, khi Vinaseed không đi theo lối mòn cũ, mà đặt lại nền móng cho một chu kỳ phát triển mới, trong đó quản trị, khoa học và thị trường phải gắn chặt hơn với nhau .

Sự thay đổi trước hết đến từ cách tổ chức, điều hành. Thay vì mô hình ban điều hành gọn như trước, doanh nghiệp mở rộng cấu trúc, với sự tham gia của lãnh đạo các đơn vị, hình thành cơ chế điều hành theo nhóm, tăng tính phối hợp và giảm phụ thuộc vào cá nhân. Các ủy ban cũng được tái cấu trúc, hình thành bộ phận chiến lược và hội đồng khoa học cấp cao, nhằm đưa yếu tố nghiên cứu và phát triển trở thành một phần trực tiếp của hoạt động kinh doanh.

Quản trị rủi ro được đưa vào trung tâm điều hành. Trong bối cảnh biến động về thị trường, chuỗi cung ứng và khí hậu ngày càng khó lường, doanh nghiệp không còn có thể dựa vào kinh nghiệm hay cảm tính, mà phải dựa vào dữ liệu và hệ thống kiểm soát. Việc số hóa nguồn gene, củng cố hệ thống nghiên cứu và mở rộng hợp tác quốc tế được xem là bước đi để gia tăng năng lực nội tại, thay vì chỉ mở rộng quy mô.

Từ những thay đổi này, định hướng cho 2026 và các năm tiếp theo được quy hoạch lại. Theo bà Trà My, tăng trưởng giai đoạn mới “không còn là nhiều hơn, mà là tốt hơn”. Doanh nghiệp không chỉ đặt câu hỏi bán được bao nhiêu sản phẩm, mà là tạo ra giá trị cao hơn trên từng đơn vị diện tích, từng mùa vụ và từng chuỗi giá trị.

Mô hình kinh doanh, vì thế, được nâng cấp. Thay vì dừng ở cung cấp giống, Vinaseed hướng tới cung cấp giải pháp đồng bộ, tích hợp từ giống, kỹ thuật canh tác đến thị trường tiêu thụ. Sự hợp lực trong hệ sinh thái, đặc biệt với các đơn vị trong cùng Công ty CP Tập đoàn PAN, được kỳ vọng giúp giảm chi phí đầu vào, nâng hiệu quả canh tác và tạo ra giá trị gia tăng rõ rệt hơn cho nông dân.

Động lực tăng trưởng trong năm sẽ xoay quanh 3 trụ cột: thương mại hóa các giống bản quyền có khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, mở rộng mảng rau còn nhiều dư địa và chuyển dịch mảng gạo từ kinh doanh hàng hóa sang xây dựng thương hiệu có giá trị cao. Ngoài ra, doanh nghiệp đặt mục tiêu duy trì cổ tức ổn định và tăng trưởng có kiểm soát, thay vì chạy theo quy mô.

Trong một ngành chịu tác động đồng thời từ thị trường, chính sách và tự nhiên, việc “làm lại nền móng” không phải là lựa chọn dễ dàng. Nhưng trong bối cảnh dư địa tăng trưởng theo sản lượng ngày càng thu hẹp, những thay đổi theo hướng nâng chất lượng, tăng giá trị và dựa trên khoa học công nghệ gần như là bắt buộc.

"Vinaseed không chọn cách dễ. Chúng ta chọn cách khó hơn, nhưng đúng hơn: tái cấu trúc để khỏe hơn, đầu tư cho nền tảng để đi xa hơn", bà Trà My nhấn mạnh.

Năm 2025, Vinaseed duy trì chính sách cổ tức ổn định ở mức 40%. Sang năm 2026, công ty đặt mục tiêu doanh thu 2.850 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 315 tỷ đồng, đồng thời xác định các động lực tăng trưởng mới. Đặc biệt là mảng rau, dự kiến nâng lên 5% doanh thu, thay vì 2% như hiện nay.