Trong bối cảnh kinh tế - xã hội còn nhiều thách thức, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc bảo đảm an sinh xã hội, nhất là chăm lo cho trẻ em yếu thế, luôn là bài toán khó. Tuy nhiên, giai đoạn 2021-2025, tỉnh Nghệ An đã cho thấy một cách làm bài bản, nhân văn và hiệu quả thông qua Đề án vận động nguồn lực xã hội hỗ trợ trẻ em các xã đặc biệt khó khăn thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi; trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Học sinh xã Quỳ Châu nhận gạo hỗ trợ. Ảnh: Đình Tiệp.
Không chỉ là một chương trình hỗ trợ đơn thuần, Đề án đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng, mở ra cơ hội sống, học tập và phát triển toàn diện cho hàng trăm nghìn trẻ em - những mầm non đang lớn lên nơi “lưng trời”, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Nghệ An.
Huy động sức dân, khơi dậy trách nhiệm xã hội
Điểm nổi bật của Đề án trong giai đoạn 2021-2025 chính là khả năng khơi dậy và huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội. Trong điều kiện ngân sách còn hạn hẹp, tỉnh Nghệ An đã biết phát huy tinh thần “Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, xã hội là nguồn lực quyết định”, tạo sự đồng thuận và lan tỏa trách nhiệm trong cộng đồng.
Người dân vùng lụt xã Con Cuông đi nhận hỗ trợ. Ảnh: Đình Tiệp.
Chỉ trong 5 năm, tổng nguồn lực huy động cho Đề án đạt gần 139 tỷ đồng, tương đương 113% kế hoạch, trong đó nguồn xã hội hóa chiếm tới 125 tỷ đồng. Hàng loạt doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và các nhà hảo tâm trong, ngoài nước đã đồng hành bền bỉ, xem việc hỗ trợ trẻ em vùng khó không chỉ là nghĩa cử nhân đạo mà còn là đầu tư cho tương lai lâu dài.
Từ nguồn lực đó, Đề án đã hỗ trợ trực tiếp cho 242.914 lượt trẻ em, vượt gần 19% so với mục tiêu đề ra. Những con số trên được tỉnh Nghệ An đưa ra trong buổi tổng kết vào cuối tháng 12/2025 vừa qua không khô khan mà là minh chứng sống động cho hàng trăm nghìn phận đời được chạm tới đúng lúc: trẻ em được chữa bệnh, tiếp tục đến trường, được bảo vệ an toàn và có cơ hội vui chơi, phát triển lành mạnh.
Chăm lo toàn diện, không để trẻ em nào bị bỏ lại
Khác với nhiều chương trình mang tính hỗ trợ đơn lẻ, Đề án giai đoạn 2021-2025 được triển khai theo hướng toàn diện, lấy nhu cầu thực tiễn của trẻ em làm trung tâm.
Ở lĩnh vực y tế, gần 60.000 lượt trẻ em đã được hỗ trợ khám, chữa bệnh, cải thiện dinh dưỡng với tổng kinh phí hơn 40,5 tỷ đồng. Đặc biệt, thông qua kết nối với các tổ chức quốc tế uy tín như VinaCapital, Nhịp tim Việt Nam, Trả lại tuổi thơ…, hàng trăm trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh, hàng nghìn trẻ em bị dị tật sứt môi, hở hàm ếch, cong vẹo cột sống đã được phẫu thuật miễn phí. Cách “chủ động tìm đến trẻ em” của các đoàn bác sĩ lưu động đã giúp nhiều em ở vùng biên giới, vùng sâu lần đầu được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.
Giáo dục được xác định là con đường bền vững nhất để thoát nghèo, vì vậy giáo dục trở thành trụ cột lớn nhất của Đề án. Kết quả, 65.787 lượt trẻ em đã được hỗ trợ học tập, vượt 163% kế hoạch, với kinh phí hơn 51,2 tỷ đồng. Không chỉ là sách vở, học bổng, mà còn là trường lớp, thư viện, nước sạch học đường - những điều kiện nền tảng để trẻ em miền núi được học tập bình đẳng như trẻ em miền xuôi.
Hỗ trợ cho người dân xã Hùng Chân bị Covid-19. Ảnh: Đình Tiệp.
Cùng với đó, chương trình bảo vệ trẻ em, phòng chống tai nạn thương tích đã hỗ trợ hơn 34.000 lượt trẻ; các hoạt động vui chơi, giải trí, phát triển tinh thần thu hút gần 77.000 lượt trẻ em tham gia. Những con số ấy cho thấy một tư duy tiến bộ: trẻ em không chỉ cần được sống mà còn cần được sống hạnh phúc.
Trong bối cảnh Nghệ An thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ, cơ chế hỗ trợ khẩn cấp của Đề án cũng phát huy hiệu quả rõ nét. Hàng nghìn suất quà, nhu yếu phẩm, tiền mặt được chuyển tới vùng thiên tai chỉ trong 24-48 giờ, kịp thời giúp trẻ em và gia đình ổn định cuộc sống, vượt qua hoạn nạn.
Nguồn lực Đề án được ưu tiên tập trung cho 76 xã đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, hiện thực hóa cam kết “không để trẻ em nào bị bỏ lại phía sau”.
Đổi mới tư duy để hành trình tiếp nối bền vững
Bên cạnh những kết quả nổi bật, thực tiễn cũng cho thấy công tác hỗ trợ trẻ em vùng khó vẫn đối mặt không ít thách thức. Toàn tỉnh Nghệ An hiện còn hơn 122.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hoặc nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Nguồn lực xã hội hóa chưa thật sự bền vững, một số địa bàn vùng sâu, vùng xa vẫn chưa được hỗ trợ đầy đủ, kịp thời.
Tại Hội nghị tổng kết Đề án, lãnh đạo tỉnh Nghệ An nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức vận động nguồn lực xã hội trong giai đoạn tới; bảo đảm minh bạch, hiệu quả, tăng cường ứng dụng công nghệ, mở rộng kết nối với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế. Quan điểm xuyên suốt được khẳng định: đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho sự phát triển bền vững, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, không phải việc riêng của bất kỳ ngành nào.
Một góc xã biên giới Mường Lống, tỉnh Nghệ An. Ảnh: Đình Tiệp.
Việc chuẩn bị xây dựng Đề án giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu định lượng rõ ràng, sát thực tiễn cho thấy quyết tâm tiếp nối hành trình đầy nhân văn này.
Có thể khẳng định, giai đoạn 2021-2025 đã đặt nền móng vững chắc cho một cách làm an sinh xã hội hiện đại, hiệu quả, giàu tính nhân văn. Từ những bản làng heo hút nơi miền núi cao, những “mầm xanh” đã và đang được chăm sóc bằng trách nhiệm, niềm tin và sự sẻ chia của toàn xã hội để tương lai Nghệ An không ai bị bỏ lại phía sau, bắt đầu từ trẻ em.
