Trên thế giới hiện nay, HIV/AIDS được xem là đại dịch nhưng Ebola còn nguy hiểm hơn nhiều. Người nhiễm HIV/AIDS có thể sống thêm nhiều năm và chiến đấu với nó bằng thuốc còn với Ebola, đa số người nhiễm chỉ có vài ngày trước khi chết, không thể cứu chữa.
Ebola là gì?
| Bên cạnh khả năng lây lan vô cùng nhanh chóng, Ebola còn đáng sợ ở chỗ hiện nay vẫn chưa có vacxin phòng bệnh và phác đồ điều trị cụ thể, cho dù đã có những báo cáo về thử nghiệm thuốc chống Ebola nhưng chưa thể triển khai trên diện rộng. |
Virus Ebola là tác nhân gây ra bệnh sốt xuất huyết Ebola, được phát hiện lần đầu tiên ở châu Phi vào những năm 1970. Nó được đặt tên theo dòng sông Ebola ở Cộng hòa Congo, nơi xuất hiện dịch lần đầu tiên vào năm 1976.
Hiện nay, dịch bệnh này đang đe họa một số quốc gia Tây Phi như Liberia, Guinea và Sierra Leone. Đây là sự bùng nổ lớn nhất trong lịch sử của Ebola.
Với tỷ lệ tử vong lên đến 90%, Ebola được tổ chức Bác sĩ không biên giới - MSF mô tả là "một trong những bệnh dịch nguy hiểm nhất thế giới".
Theo Tổ chức Y tế thế giới - WHO, những bệnh nhân nhiễm virus nhanh chóng có các biểu hiện giống cúm như sốt, suy nhược cơ thể, đau cơ, nhức đầu và đau rát cổ họng. Tiếp theo, virus sẽ khiến họ bị nôn mửa, tiêu chảy, phát ban, suy giảm chức năng nội tạng như gan, thận và cuối cùng là xuất huyết nội và ngoại đồng thời.
MSF nói các triệu chứng của sốt xuất huyết Ebola không xuất hiện rõ rệt ngay từ ban đầu, dẫn đến khó chuẩn đoán. Các dấu hiệu rõ ràng của Ebola có thể xuất hiện trong khoảng từ 2 - 21 ngày sau khi nhiễm virus tùy vào thể trạng từng bệnh nhân.
Các tình nguyện viên mai táng người nhiễm Ebola theo đúng quy trình cách ly để không lây lan virus tại Kailahun, Sierra Leone
Các ổ dịch Ebola tại Tây Phi hiện nay được cho là khu vực nguy hiểm nhất trên thế giới hiện nay và WHO đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn cầu trước diễn biến phức tạp của căn bệnh này.
Tính đến ngày 8/8, theo thống kê của Liên Hợp Quốc đã có 961 người thiệt mạng do nhiễm virus Ebola từ tháng 2/2014, xảy ra ở các quốc gia Guinea, Liberia, Sierra Leone và Nigeria.
Các chủng virus Ebola đang hoành hành tại Tây Phi hiện nay là Zaire, loại nguy hiểm của virus này.
Va chạm ngoài da cũng dính bệnh
Giáo sư dịch tễ học và khoa học sức khỏe cộng đồng Tanimola Akande tại Đại học Ilorin, bang Kwara (Nigeria) miêu tả virus Ebola là thách thức lớn nhất đối với sức khỏe của khu vực Tây Phi hiện nay.
Ông nói cơ chế lan truyền bệnh là lý do chính khiến Ebola thành loại virus nguy hiểm nhất.
"Cả HIV và Ebola đều chưa có cách chữa nhưng Ebola nguy hiểm hơn ở khả năng dễ lây nhiễm của nó. Virus nằm trong tất cả các dịch cơ thể của người nhiễm bệnh và lây lan thông qua nước bọt, máu, mồ hôi, tinh trùng, chất thải, các mô cơ thể", Akande nói.
Ở thời điểm mới phát hiện, Ebola là loại virus lây từ động vật sang người, những bệnh nhân đầu tiên có tiếp xúc thân mật với tinh tinh, dơi ăn quả và linh dương. Khi phát triển trên người, chúng có khả năng lây lan nhanh chóng và nguy hiểm hơn.
Theo hãng tin BBC, Ebola có thể lây từ người qua tiếp xúc trực tiếp như chạm vào máu, dịch của người bệnh hoặc thậm chí chỉ là va chạm ngoài da. Bên cạnh đó virus này còn có khả năng lây lan gián tiếp qua không khí, nước bọt, ngay cả tại đám tang người chết vì Ebola cũng là nguồn lây bệnh cho người khỏe mạnh nếu người đưa tang không may chạm vào thi thể.
Ngay cả những người đã được cứu chữa vẫn có thể lây bệnh cho người khác khi tiếp xúc với máu và dịch của họ, có những trường hợp 7 tuần sau khi phục hồi vẫn lây nhiễm Ebola cho người lành, BBC cho biết.
Những người bệnh hiện nay, nếu được phát hiện sớm phải được cách ly, điều trị chuyên sâu, kiểm soát các khu vực bị viêm nhiễm, truyền nước liên tục để chống lại tình trạng mất nước.
Hiểm họa từ phong tục
Như đã nói ở trên, khả năng lây lan của virus Ebola là rất nhanh chóng và dễ dàng, thế nhưng các tổ chức y tế đang phải đối mặt với một vấn đề lớn, đó là phong tục của nhiều nước châu Phi trong quá trình an táng, đòi hỏi người thân phải chạm vào người quá cố trước khi an táng.
Tại Liberia và Sierra Leone, ôm là một phong tục tôn giáo không thể thiếu trong quá trình chuẩn bị an táng người chết, trong đó có tắm rửa, ôm và hôn xác chết. Thậm chí, với những người có địa vị cao trong xã hội họ còn phải tết tóc với nữ và cạo đầu với nam trước khi đem đi mai táng.
Đương nhiên, nếu người chết là nạn nhân của Ebola thì cơ thể của họ như là một ổ dịch kèm theo các hiện tượng xuất huyết trước khi chết, những người làm nhiệm vụ mai táng sẽ dễ dàng bị nhiễm bệnh.
Mặc dù, MSF đã tìm mọi cách để người dân các nước đang có dịch hiểu được sự nguy hiểm của việc tiếp xúc với xác chết nhưng dường như đối mặt với phong tục tôn giáo lâu đời, đây không phải là thông điệp dễ truyền tải.
Theo BBC, từ những năm 1970, dịch Ebola đã từng gõ cửa châu Phi, tuy nhiên các địa điểm xảy ra khi đó là Uganda và Congo, những nơi mà thông điệp hạn chế tiếp xúc với thi thể đã được tuyên truyền trong nhiều năm và đi vào ý thức tập thể.
Trong khi đó, ở khu vực Tây Phi - nơi đang bị Ebola hoành hành - vẫn chưa đủ thời gian để thay đổi các tập tục văn hóa cần thiết để giảm thiểu khả năng lây nhiễm của loại virus này.
Bên cạnh đó, yếu tố xã hội và chính trị cũng góp phần vào thảm họa Ebola hiện tại. Đây là lần đầu dịch Ebola lớn bùng phát ở Tây Phi, nơi mà nhiều nhân viên y tế chưa từng có kinh nghiệm hay được đào tạo cách bảo vệ mình hay chăm sóc bệnh nhân.
