Tại Hội thảo "Hướng tới nền kinh tế xanh toàn diện và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)", TS Trần Minh Hải, Phó Hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn nhận định, ĐBSCL đang chịu sức ép lớn từ nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở và suy giảm tài nguyên, tác động trực tiếp đến sinh kế người dân, đặc biệt ở khu vực ven biển.
Cùng với đó, các hệ sinh thái quan trọng như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, bãi triều - vốn là “lá chắn sinh thái” cũng đang suy giảm.
Đồng bằng sông Cửu Long cần khai thác hiệu quả 'vốn xanh' để tạo sinh kế bền vững cho người dân. Ảnh; Mỹ Kim.
Tuy nhiên, nếu được khai thác hợp lý, các hệ sinh thái này có thể trở thành “vốn xanh”, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế xanh và thị trường carbon.
Theo đó, cách tiếp cận đang chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang phát triển theo hệ thống, lấy người dân làm trung tâm, với hợp tác xã đóng vai trò kết nối để người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Thực tế cho thấy, Việt Nam có tiềm năng lớn về “vốn xanh” với khoảng 147.000ha rừng ngập mặn, tích lũy khoảng 80 triệu tấn CO₂, trong đó riêng ĐBSCL chiếm gần một nửa. Dù vậy, khoảng cách giữa tiềm năng và khai thác thực tế vẫn còn lớn do thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ, cơ chế định giá và mô hình kinh doanh đủ rõ để người dân tham gia và hưởng lợi.
Theo GS.TS Phạm Thu Thủy, Đại học Flinders (Australia), xu hướng tài chính xanh và thị trường carbon đang phát triển nhanh, mở ra cơ hội thu hút nguồn lực cho các vùng ven biển như ĐBSCL. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, cần xây dựng các dự án đạt chuẩn, có khả năng đo đếm, xác minh và kết nối với thị trường quốc tế.
Ở góc độ chính sách, TS Trịnh Thái Hà, đại diện UNDP tại Việt Nam cho rằng, để chuyển hóa “vốn xanh” thành sinh kế thực tế, cần đồng thời hoàn thiện hệ thống dữ liệu, khung chính sách và cơ chế tài chính, đi cùng với ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát và minh bạch hóa thông tin. Khi hình thành được hệ sinh thái liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, trong đó người dân là chủ thể kinh tế xanh mới có thể trở thành hướng đi bền vững cho ĐBSCL.
