Lễ này của người Tày ở huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái có nghĩa là đầy tháng được tổ chức rất to để chúc mừng gia đình có thêm một thành viên.
Mặc dù có chút đổi thay song phong tục truyền thống, độc đáo từ xa xưa này vẫn được người Tày duy trì, trở thành nét đẹp văn hóa của dân tộc.
Hôm nay gia đình ông Nông Xuân Thiện, dân tộc Tày thôn Làng Quỵ, xã Minh Tiến tổ chức lễ đầy tháng, đặt tên cho cháu trai.
Ngay từ sáng sớm, người thân, bạn bè, hàng xóm đã có mặt đông vui tại gia đình để cùng chung vui và chúc mừng cho cháu, ông Nông Văn Thiện cho biết: “Truyền thống làm lễ đầy tháng đối với dòng họ Nông chúng tôi có từ xa xưa, đến nay vẫn được duy trì với mong muốn cho các con, các cháu có được sức khỏe thật tốt, ngoan ngoãn, hay ăn chóng lớn”.
Đối với lễ đầy tháng của dân tộc Tày ở Lục Yên thì thầy cúng cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Thầy cúng có nhiệm vụ trình lên tổ tiên, báo cho tổ tiên biết hôm nay là ngày đầy tháng của con cháu trong gia đình, mời ông bà tổ tiên đến dự và công nhận gia đình đã có thêm một thành viên mới.
Ngoài ra cũng trong lễ đầy tháng này thầy cúng cũng làm nhiệm vụ đeo dây bùa (teo khoăn) cho em bé để cầu mong sức khỏe và cho bé đi “chợ”, thầy cúng Nông Văn Đại nói: “tục lệ này đối với dân tộc tày chúng tôi đều phải làm đầy đủ các thủ tục để cho em bé lớn lên sẽ luôn khỏe mạnh, trở thành những công dân có ích cho xã hội”.
Một tục lệ không thể thiếu trong lễ đầy tháng của dân tộc Tày đó là tục đặt tên cho trẻ. Nếu đứa trẻ là con trai thì ông nội sẽ là người nêu ý kiến trước, nếu đứa trẻ là con gái thì bà ngoại là người khởi xướng vấn đề.
Nét chung của tục người Tày là, khi đặt tên cho con, cha mẹ tránh đặt tên trùng với ông bà, tổ tiên, chú bác, anh em họ hàng nội ngoại gần gũi ít nhất là ba đời.
Sau khi thầy cúng hoàn thành lễ báo tổ tiên và bà mụ, ông bà nội, ngoại và họ hàng hai bên cùng cất lời hát ru chúc mừng cháu bé hay ăn chóng lớn với những khúc hát ru đậm tính nhân văn, mang ý nghĩa giáo dục, chị Hoàng Thị Thêm, dân tộc Tày xã Minh Xuân bày tỏ: “là người con quê hương Lục Yên, đặc biệt là người Tày tôi thấy bản sắc truyền thống của dân tộc cần được giữ gìn để cho các thế hệ sau này biết được những giá trị ý nghĩa đó”.
Ngày nay, nghi lễ đặt tên cho em bé theo truyền thống không còn bắt buộc nữa, gia đình thường chọn những tên mỹ miều, ý nghĩa, miễn là không phiền toái về việc trùng tên trong dòng họ.
Việc đặt tên con của người Tày cũng có những điều kiêng kỵ, nếu trong bản, xã có người bị mất trong những trường hợp rủi ro, như: tai nạn giao thông, đuối nước, ngã núi… mọi người tránh không đặt tên con trùng với những cái tên người đã chết bất đắc kỳ tử đó.
Ngay sau khi làm lễ xong, gia đình mời toàn thể anh em, họ hàng và hàng xóm thôn bản cùng dự bữa cơm thân mật với gia đình với những món ăn truyền thống quê hương.
Lễ đầy tháng và việc đặt tên cho con của người Tày Lục Yên có giá trị nhân văn, thiêng liêng, mang tính giáo dục rất riêng của dân tộc, thể hiện sự đùm bọc cũng như cộng đồng trách nhiệm của hai bên gia đình, họ hàng trong việc chăm sóc người mẹ và trẻ nhỏ.
Đó cũng là dịp để hai bên nội, ngoại gặp gỡ, tăng thêm tình thân thiết giữa hai gia đình thông gia. Nghi lễ đặt tên cho con của người Tày là một mỹ tục, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người Tày.
