Ngày 29/4, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) tổ chức họp báo thường kỳ tháng 4, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ cùng hơn 40 cơ quan thông tấn, báo chí.
Gỡ “điểm nghẽn” thể chế, mở đường cho đổi mới sáng tạo
Tại buổi họp báo, Bộ KH-CN thông tin về kết quả công tác quản lý nhà nước tháng 4/2026, nổi bật là việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phát triển hạ tầng số, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Bộ KH-CN tổ chức họp báo thường kỳ 4. Ảnh: Thủy Linh.
Một trong những dấu ấn rõ nét nhất trong tháng 4/2026 là khối lượng lớn các văn bản pháp lý được xây dựng và ban hành. Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình Chính phủ 4 Nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ 6 Quyết định và ban hành 13 Thông tư theo thẩm quyền.
Các chính sách mới tập trung vào nhiều lĩnh vực then chốt như chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiêu chuẩn kỹ thuật, viễn thông và phát triển thị trường khoa học công nghệ. Đáng chú ý, việc mở rộng sang các lĩnh vực như năng lượng nguyên tử hay thị trường Halal cho thấy tầm nhìn dài hạn trong việc đa dạng hóa không gian phát triển.
Việc hoàn thiện hành lang pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới thuận lợi hơn, mà còn tạo điều kiện để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, giảm bớt thủ tục hành chính và tăng tính linh hoạt trong điều hành. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ,đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Song song với hoàn thiện thể chế, hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Hệ thống thông tin khoa học và công nghệ quốc gia đã ghi nhận hơn 168.000 lượt tải tài liệu toàn văn từ các cơ sở dữ liệu quốc tế, phản ánh nhu cầu khai thác tri thức ngày càng gia tăng trong cộng đồng nghiên cứu và doanh nghiệp.
Trong tháng, Việt Nam có 2.761 công bố quốc tế, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như kỹ thuật, khoa học máy tính, toán học, y học, môi trường và nông nghiệp. Đây đều là những ngành gắn trực tiếp với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Hiện có 589 nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang được triển khai, trong đó 190 nhiệm vụ đã được đưa vào ứng dụng thực tiễn. Điều này cho thấy xu hướng rõ rệt: nghiên cứu không còn dừng lại ở phòng thí nghiệm, mà đang từng bước gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thị trường và đời sống.
Đáng chú ý, Bộ KH-CN đang xây dựng Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với các bài toán lớn của quốc gia. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới và năng lượng mới.
Cùng với đó, Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học công nghệ giai đoạn 2026-2030 cũng đang được hoàn thiện, hướng tới đổi mới cơ chế tài chính, tăng quyền chủ động cho tổ chức nghiên cứu và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đội ngũ trí thức.
Hạ tầng số và công nghiệp công nghệ số tăng trưởng ấn tượng
Cùng với hoàn thiện thể chế, hạ tầng số tiếp tục là một điểm tựa quan trọng cho chuyển đổi số quốc gia. Tính đến tháng 4/2026, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tiếp tục được mở rộng với 30 doanh nghiệp công nghệ cao, 13 tổ chức ứng dụng công nghệ cao và 1 cơ sở ươm tạo đang hoạt động. Cùng với đó, 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đã được đầu tư, vận hành, góp phần kết nối nghiên cứu với thực tiễn.
Các hoạt động thúc đẩy đổi mới sáng tạo cũng được tăng cường. Ngày 21/4/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới tại Hà Nội với khoảng 300 đại biểu, lan tỏa tinh thần sáng tạo trong toàn xã hội.
Chuyển đổi số quốc gia ghi nhận bước tiến rõ rệt. Ảnh: Bộ KH-CN.
Trên nền tảng này, chuyển đổi số quốc gia ghi nhận bước tiến rõ rệt. Tháng 4/2026, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 46,1% (khối Bộ 67,85%, địa phương 18,87%). Tổng giao dịch qua nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NXP) đạt 4,369 tỷ lượt; riêng từ đầu năm đến 18/4 đạt gần 357 triệu lượt, bình quân 3,6 triệu giao dịch/ngày.
Hạ tầng định danh số tiếp tục mở rộng với gần 29,5 triệu chứng thư chữ ký số, tương đương hơn 42% dân số trưởng thành, tạo nền tảng cho giao dịch điện tử và dịch vụ công trực tuyến.
Về thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đang hoàn thiện các chính sách về trí tuệ nhân tạo, bao gồm dự thảo Nghị định hướng dẫn, danh mục dữ liệu AI và cập nhật Chiến lược quốc gia đến năm 2030.
Song song đó, hạ tầng số tiếp tục phát triển với 110,5 triệu thuê bao internet di động, 85,8% hộ gia đình dùng cáp quang, 65% sử dụng IPv6 và hơn 690.000 tên miền “.vn”. Kế hoạch triển khai 5G đến năm 2030 đã hoàn thành, đồng thời tiếp tục xử lý vùng lõm sóng và quản lý SIM rác.
Nhờ nền tảng này, ngành công nghiệp công nghệ số tăng trưởng ấn tượng với doanh thu tháng 4/2026 đạt hơn 622.000 tỷ đồng (tăng 38%), xuất khẩu đạt trên 20 triệu USD (tăng gần 40%), lợi nhuận sau thuế hơn 44.000 tỷ đồng và đóng góp ngân sách hơn 8.200 tỷ đồng. Hiện có khoảng 80.000 doanh nghiệp công nghệ số, với bước tiến mới là hợp tác phát triển hệ sinh thái bán dẫn.
Các lĩnh vực liên quan cũng duy trì đà tăng trưởng. Doanh thu bưu chính đạt 7.900 tỷ đồng với 480 triệu bưu gửi. Lĩnh vực sở hữu trí tuệ tiếp nhận 13.802 đơn, xử lý hơn 20.000 đơn và cấp 6.356 văn bằng bảo hộ.
Trong khi đó, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng tiếp tục được củng cố với 39 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia được thẩm định, duy trì 51 chuẩn đo lường và triển khai 222 cuộc đánh giá chuyên môn.
Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế đặc thù cho công nghệ chiến lược, thúc đẩy mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cơ chế Nhà nước đặt hàng và mua sản phẩm công nghệ mới. Đây được xem là những “đòn bẩy” quan trọng để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng nhanh và bền vững của nền kinh tế.
