Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu Ember, điện mặt trời tạo ra 52 TWh điện trong tháng 6/2026, chiếm 25% tổng sản lượng điện của EU, vượt kỷ lục 47 TWh (23%) thiết lập vào tháng 5/2026.
Như vậy, điện mặt trời trở thành nguồn phát điện lớn nhất của EU trong tháng 6, vượt điện hạt nhân (21%), khí đốt (15%), điện gió (14%) và thủy điện (12%), trong khi điện than chỉ còn chiếm 8%. Đây mới là lần thứ ba điện mặt trời đứng đầu cơ cấu nguồn điện của EU, sau tháng 6/2025 và tháng 5/2026.
Biểu đồ sản lượng điện mặt trời hằng tháng tại Liên minh châu Âu (EU). Ảnh: Ember.
Ông Chris Rosslowe, chuyên gia phân tích cấp cao của Ember, nhận định tốc độ phát triển của điện mặt trời đã "vượt mọi dự báo". Chỉ trong vài năm, nguồn năng lượng này đã chuyển từ một lựa chọn bổ sung thành trụ cột của hệ thống điện châu Âu nhờ chi phí thấp và thời gian triển khai nhanh.
Để so sánh, vào tháng 6/2021, điện mặt trời mới chỉ chiếm 10% sản lượng điện của EU, tương đương 21 TWh.
Động lực từ chuyển dịch năng lượng
Giai đoạn 2021-2025, công suất điện mặt trời tại EU tăng trung bình hơn 20% mỗi năm - nhanh nhất trong tất cả các nguồn điện. Riêng năm 2025, khối này bổ sung thêm 65,1 GW công suất điện mặt trời.
Sản lượng điện mặt trời lập kỷ lục trong tháng 6 cũng trùng với thời điểm nhu cầu điện tăng cao do các đợt nắng nóng kéo dài. Nguồn điện này đã góp phần bảo đảm nguồn cung khi nhiều nhà máy điện khác chịu ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết nắng nóng và ít gió.
Từ đầu năm 2026, đã có 18 quốc gia thành viên EU thiết lập kỷ lục mới về tỷ trọng điện mặt trời trong sản lượng điện hàng tháng.
Giai đoạn 2021-2025, công suất điện mặt trời tại EU tăng trung bình hơn 20% mỗi năm - nhanh nhất trong tất cả các nguồn điện. Ảnh: Compliance Gate.
Tây Ban Nha và Đức dẫn đầu xu hướng
Tại Tây Ban Nha, điện mặt trời lần đầu chiếm 34% sản lượng điện trong tháng 6 nhờ quá trình đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo. Kể từ năm 2019, nước này đã bổ sung hơn 40 GW công suất điện gió và điện mặt trời, chỉ đứng sau Đức trong EU.
Việc mở rộng năng lượng tái tạo cũng giúp người tiêu dùng giảm chi phí điện. Theo Ember, mỗi hộ gia đình Tây Ban Nha tiết kiệm khoảng 10 euro mỗi tháng kể từ khi cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột Iran khiến giá năng lượng tăng cao. Đáng chú ý, từ tháng 8/2025, Tây Ban Nha đã chấm dứt sử dụng điện than, trong khi một thập kỷ trước than vẫn chiếm khoảng 25% sản lượng điện.
Tại Đức, điện mặt trời lần đầu chiếm 33% sản lượng điện trong tháng 5 trước khi tăng lên 36% trong tháng 6. Quốc gia này cũng đang thúc đẩy mạnh mô hình điện mặt trời áp mái và điện mặt trời ban công. Từ năm 2022 đến 2025, hơn 1 triệu hệ thống điện mặt trời ban công đã được lắp đặt, góp phần giảm hóa đơn tiền điện và giảm áp lực lên lưới điện quốc gia.
Ba Lan giảm dần phụ thuộc vào than
Dù vẫn là một trong những quốc gia sử dụng than nhiều nhất EU, Ba Lan đang nổi lên là một trong những thị trường điện mặt trời tăng trưởng nhanh nhất châu Âu.
Trong tháng 6, điện mặt trời chiếm gần 24% sản lượng điện của nước này. Trước đó, vào tháng 6/2025, năng lượng tái tạo lần đầu vượt điện than khi chiếm 44,1% sản lượng điện, cao hơn mức 43,7% của than và than non.
Đến cuối năm 2025, Ba Lan đã lắp đặt khoảng 23 GW điện mặt trời, tăng hơn 10 lần so với 5 năm trước. Tuy nhiên, theo các chuyên gia của Energy Forum, quá trình chuyển đổi năng lượng vẫn gặp trở ngại do những rào cản chính sách, đặc biệt đối với điện gió trên bờ.
Theo Ember, sự bứt phá của điện mặt trời cho thấy các quốc gia châu Âu đang từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời xây dựng hệ thống điện sạch, linh hoạt và có chi phí cạnh tranh hơn.
