Nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao kỷ lục, trong khi hàng triệu mét vuông mái nhà ở các khu công nghiệp có thể lắp điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu. Lãnh đạo Cục Điện lực cho biết, sắp tới sẽ có nhiều chính sách để khuyến khích người dân, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà.
Điện mặt trời mái nhà là nguồn năng lượng xanh, sạch và ổn định. Ảnh minh họa.
Cấp thiết triển khai điện mặt trời mái nhà
Tại tọa đàm “Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026”, ông Đỗ Văn Năm, thành viên HĐTV Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết, những ngày cuối tháng 5, Tổng công ty ghi nhận công suất cực đại đạt 20.482 MW, tăng khoảng 7,9% so với công suất cực đỉnh của năm 2025.
Sản lượng điện tiêu thụ trong đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt cuối tháng 5 của 17 tỉnh, thành phố mà EVNNPC quản lý vọt đến 430-440 triệu kWh/ngày, cao hơn 100 triệu kWh/ngày so các ngày có nhiệt độ bình thường. Qua đó thể hiện áp lực của hệ thống điện và sự đột biến của phụ tải, ông Năm cho hay.
Với diễn biến thời tiết hiện nay, ông nhận định miền Bắc sẽ trải qua những ngày công suất cực đỉnh có thể cao hơn trong tháng 5 và khả năng dự báo sẽ rơi vào tháng 6 hoặc tháng 7.
Trước thực trạng trên, ông Đỗ Văn Năm cho biết, EVNNPC đã triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp để đảm bảo cung ứng điện mùa nắng nóng. Trong đó, ông đặc biệt nhấn mạnh đến giải pháp lắp đặt mạng lưới điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu tại các hộ gia đình và mái nhà các khu công nghiệp.
“Ở miền Bắc có nhiều triệu m2 mái nhà của các khu công nghiệp. Tuy nhiên, mật độ phủ điện mặt trời tự sản tự tiêu còn chưa tương xứng với tiềm năng này. Điều này cũng tương tự với các hộ gia đình”, ông chỉ rõ.
Theo ông, điện mặt trời là nguồn điện xanh, sạch hợp lý nhất của miền Bắc lúc này. Bởi vào các tháng nắng nóng, bức xạ mặt trời ở miền Bắc rất lớn, sẽ phát huy tốt nhất nguồn cung điện cho miền Bắc vào mùa nắng nóng.
Chuyên gia Hà Đăng Sơn cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu phát triển điện sạch nói chung và điện mặt trời mái nhà nói riêng là rất cấp thiết. Nhìn từ góc độ “ích nước, lợi nhà”, điện mặt trời mái nhà mang lại nhiều lợi ích cho cả hệ thống điện và người sử dụng.
Đối với hệ thống điện, phát triển điện mặt trời mái nhà giúp giảm nhu cầu truyền tải điện, đồng thời hỗ trợ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của doanh nghiệp vào các thời điểm cao điểm trong ngày.
Ở góc độ người sử dụng, điện mặt trời mái nhà mang lại lợi ích rất rõ ràng. Thời điểm nhiệt độ tăng cao nhất trong ngày cũng thường là lúc hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này tạo ra sự đồng bộ giữa nguồn điện sản xuất và nhu cầu sử dụng điện cho làm mát, qua đó trực tiếp giảm áp lực tiêu thụ điện từ lưới điện quốc gia.
Về chi phí, lợi ích đối với hộ gia đình và doanh nghiệp là rất rõ ràng. Trong trường hợp các cơ chế khuyến khích của Bộ Công Thương được đẩy mạnh theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, người dùng còn có thể giảm đáng kể chi phí điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao.
Với doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà còn mang ý nghĩa chiến lược khi nhiều thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu, ngày càng yêu cầu sử dụng năng lượng xanh trong chuỗi sản xuất.
Có nhiều chính sách hỗ trợ
Ông Vũ Xuân Thoàn, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Diesel Sông Công chia sẻ, công ty đầu tư lắp điện mặt trời mái nhà từ tháng 3/2026 với công suất khoảng 4 MW.
Về hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp tiết kiệm được khoảng 1 tỷ đồng chi phí mỗi năm. Tuy nhiên, theo ông Thoàn, giá trị của điện mặt trời mái nhà không chỉ nằm ở khoản tiền tiết giảm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thực hiện mục tiêu tiết kiệm điện và đáp ứng yêu cầu của khách hàng về lộ trình cắt giảm phát thải khí nhà kính.
Nhiều chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà bùng nổ. Ảnh minh họa
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, để khuyến khích điện mặt trời mái nhà, Chính phủ ban hành Nghị định 58/2025/NĐ-CP, trong đó có một số cơ chế khuyến khích phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là cơ chế có thể bán phần điện dư lên lưới điện. Tuy nhiên vẫn còn một số vướng mắc tồn tại trong thực thi.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định 58 để phù hợp với thực tiễn, có thể áp dụng thuận lợi hơn trong quá trình phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.
Ngoài ra, Luật Điện lực cũng giao các địa phương chủ động xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện thực tế. Theo đó, HĐND cấp tỉnh có thể ban hành các chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy loại hình năng lượng tái tạo này trên địa bàn.
Mới đây, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư về thị trường điện, trong đó có hướng dẫn thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), ông Hùng cho hay.
Theo ông, đối với DPPA trước đây chỉ áp dụng cho những khách hàng sử dụng điện lớn với công suất 200 nghìn kWh/tháng trở lên, còn bây giờ đã giảm còn 20 nghìn kWh/tháng.
Như vậy, với một số hệ thống điện mặt trời mái nhà ở khu công nghiệp, nhà xưởng nếu đáp ứng được điều kiện này thì có thể tham gia mua bán điện trực tiếp DPPA. Đây là cơ chế có rất nhiều đơn vị trong khu công nghiệp triển khai, ông Hùng nhấn mạnh.
