Đồng thuận vì mục tiêu chung
Chương trình di dời nhà trên và ven kênh rạch là một trong những chủ trương lớn của TP.HCM nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Trong quá trình triển khai, điều đáng ghi nhận là sự đồng thuận ngày càng cao của người dân tại các khu vực thuộc diện giải tỏa.
Người dân ở Khu dân cư Trung Sơn bờ Kênh Xáng (xã Bình Hưng) sẵn sàng di dời để chỉnh trang kênh rạch. Ảnh: Thục Vy.
Nhiều hộ dân cho biết, dù có không ít tâm tư khi phải rời nơi ở đã gắn bó hàng chục năm, song họ hiểu đây là chủ trương cần thiết để thành phố phát triển bền vững. Đặc biệt, khi được thông tin đầy đủ về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nhiều gia đình đã chủ động phối hợp với chính quyền trong công tác kiểm đếm, bàn giao mặt bằng.
"Mình tự nguyện di dời không chỉ góp phần cho công cuộc chỉnh trang đô thị của thành phố và còn giúp cho chất lượng sống của chính mình được tốt hơn”, ông Nguyễn Văn Phước nói.
Sống ở khu vực bờ bắc Kênh Đôi (phường Chánh Hưng) đã gần 60 năm qua, ông Nguyễn Văn Phước (72 tuổi) rất gắn bó với vùng đất này, nên khi nhận được thông báo di dời nhà để chỉnh trang kênh rạch, ông không tránh khỏi buồn vui lẫn lộn. Ông chia sẻ, phải tự tay tháo dỡ ngôi nhà quen thuộc, nơi chứng kiến con cháu lớn lên, các hộ dân đều rất tiếc. Nhưng chúng tôi đồng ý chủ trương di dời, tất cả vì mục đích chung, bờ Kênh Đôi được cải tạo sẽ giúp môi trường sạch hơn, thành phố đẹp hơn.
Tương tự ông Phước, chị Thanh Hương đã bàn giao phần diện tích căn nhà 29m2 ở ven kênh Đôi sau hơn 25 năm sinh sống. Chị Hương xúc động cho biết, dù lưu luyến nơi ở quen thuộc, nhưng bà rất vui vẻ và sẵn lòng bàn giao nhà, đất để góp sức vào mục tiêu chỉnh trang đô thị của thành phố. Gia đình chị đã nhận được tiền đền bù đất và phần tiền thưởng do tự nguyện, tự giác di dời và đã mua được một căn nhà mới ổn định cuộc sống.
Cũng như những người dân trong diện di dời, tái định cư dọc bờ Bắc Kênh Đôi, anh Bé (ngụ phường Bình Thạnh) cho biết, gia đình anh đã gắn bó 49 năm ở khu vực rạch Xuyên Tâm và căn nhà cũng nằm trong diện giải tỏa. Những ngày này anh đang ráo riết tháo dỡ nhà để bàn giao mặt bằng. Gia đình anh tạm thời sẽ chuyển về ở cùng người thân gần đó. Anh mong mong công trình làm nhanh, sớm hoàn thành để khu vực sạch đẹp hơn.
Còn với ông Bằng (67 tuổi, ngụ khu vực rạch Xuyên Tâm, phường Gia Định), gia đình ông đã sống ven rạch suốt 62 năm nên việc di dời không tránh khỏi xáo trộn. Tuy nhiên, ông và người dân rất vui vì con rạch ô nhiễm hàng chục năm qua được cải tạo. Ông cũng kỳ vọng khi dự án hoàn thành, những hộ dân xung quanh con kênh ô nhiễm sẽ không còn chịu ảnh hưởng bởi mùi hôi thối mỗi lúc triều cường. Thay vào đó, là một không gian sống mới, đô thị hiện đại, khu vực phát triển hơn và kinh tế địa phương cũng sẽ vì thế mà đi lên.
Đảm bảo đời sống của người dân
Trong giai đoạn 2025-2030, TP.HCM đẩy mạnh đề án chỉnh trang đô thị, di dời nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch theo hướng đồng bộ, nhân văn và bền vững. Thành phố xác định chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được xây dựng theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, bảo đảm người dân có nơi ở mới ổn định, điều kiện sống tốt hơn hoặc tối thiểu bằng nơi ở cũ. Bên cạnh chỗ ở, các địa phương cũng cần quan tâm đến vấn đề sinh kế, việc làm, giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội thiết yếu, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống sau khi di dời.
Người dân tháo dỡ nhà để bàn giao mặt bằng cho dự án rạch Xuyên Tâm. Ảnh: Thục Vy.
Với mục tiêu lấy lợi ích của người dân làm trung tâm, TP.HCM đã ban hành chính sách mới về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, trong đó nâng mức hỗ trợ đối với các khu đất có nguồn gốc là sông, ngòi, kênh, rạch, suối hoặc mặt nước chuyên dùng bị lấn chiếm, tự chuyển mục đích sử dụng. Chính sách áp dụng cho cả phần diện tích đã san lấp và phần chưa san lấp nhưng đã xây dựng nhà ở, công trình hoặc vật kiến trúc.
Đồng thời, Chủ tịch UBND TP.HCM đã có chỉ đạo UBND các phường, xã, đặc khu khẩn trương rà soát, cập nhật, báo cáo đầy đủ hiện trạng quỹ nhà, đất tái định cư trên địa bàn quản lý, bao gồm quỹ nhà, đất đã bố trí cho các dự án nhưng chưa sử dụng; quỹ nhà, đất đang quản lý nhưng chưa bố trí cho dự án. Tổng hợp đầy đủ nhu cầu bố trí tái định cư và khả năng cân đối quỹ nhà, đất tái định cư phục vụ các dự án tại địa phương.
Sở Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan tổng hợp, rà soát, đánh giá tổng thể quỹ nhà, đất tái định cư trên địa bàn thành phố. Trên cơ sở đó nghiên cứu, tham mưu UBND TP.HCM phương án quản lý, phân bổ và điều phối quỹ nhà, đất tái định cư thống nhất, phù hợp nhu cầu thực tế của từng địa phương và yêu cầu triển khai các dự án đầu tư công, dự án trọng điểm.
Ưu tiên điều phối linh hoạt quỹ nhà, đất tái định cư giữa các địa phương nhằm hạn chế tối đa tình trạng quỹ nhà, đất còn dư nhưng chưa được sử dụng hiệu quả hoặc kéo dài thời gian bỏ trống, trong khi một số địa phương thiếu quỹ nhà, đất tái định cư phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, cấp bách.
Việc di dời, chỉnh trang kênh rạch được kỳ vọng cải thiện môi trường sống, giảm ngập và tạo diện mạo đô thị khang trang hơn. Ảnh: Lê Bình.
Ông Đậu An Phúc - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM cho biết, Ban Thường vụ Thành ủy đã có kết luận về chủ trương áp dụng biện pháp, mức hỗ trợ khác khi triển khai hai dự án chỉnh trang đô thị, di dời nhà ở trên và ven kênh rạch là dự án bờ bắc kênh Đôi và dự án rạch Xuyên Tâm. Và việc áp dụng các mức hỗ trợ phù hợp đã giúp tạo sự đồng thuận cao của người dân, từ đó tháo gỡ một trong những nút thắt lớn nhất của các dự án chỉnh trang đô thị. Hiện thành phố đã tiếp tục hoàn thiện khung chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, trong đó đáng chú ý là chủ trương áp dụng các biện pháp và mức hỗ trợ phù hợp đối với các trường hợp nhà ở trên và ven kênh rạch.
Theo các chuyên gia quy hoạch, sự đồng thuận của người dân đóng vai trò quyết định đối với tiến độ thực hiện các dự án chỉnh trang đô thị. Nếu trước đây công tác giải phóng mặt bằng thường gặp nhiều khó khăn thì hiện nay nhận thức của người dân đã có nhiều thay đổi. Nhiều người hiểu rằng việc di dời không chỉ mang lại lợi ích cho riêng gia đình mình mà còn góp phần xây dựng một thành phố đáng sống hơn cho thế hệ tương lai.
TP.HCM dự kiến chuyển đổi khoảng 20 dự án với gần 11.000 căn hộ từ mục tiêu nhà tái định cư sang nhà ở xã hội nhằm tăng nguồn cung cho người dân thuộc diện giải tỏa ven kênh rạch. Bên cạnh đó, thành phố cũng triển khai 9 dự án phát triển nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội tại khu vực trọng điểm.
