Hình thành “vùng phát thải thấp” ở Hà Nội có khả thi?
Theo thống kê kết quả tại 3 trạm quan trắc củaBộ Nông nghiệp và Môi trường, tại Hà Nội, 1/3 số ngày trong năm 2024 và năm 2025 có nồng động PM2.5 vượt quá quy chuẩn Việt Nam. Khoảng 50% số ngày trong năm 2025, chất lượng AQI ở mức trung bình. Lượng phát thải PM2.5 khoảng hơn 24.000 tấn/năm, phát thải PM10 khoảng hơn 30.000 tấn/năm – mức cao nhất trong khu vực các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Thời điểm này, một số khu vực ở Hà Nội bị bao phủ bởi bụi do hoạt động xây dựng. Ảnh:Minh Toàn.
Không khí Hà Nội mù mịt nhất trong giai đoạn từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau. Thời điểm hiện tại, một số khu vực bị bao phủ bởi bụi do xây dựng, giao thông, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống người dân.
Ô nhiễm không khí là một trong những vấn đề môi trường cấp bách nhất của Thủ đô. Trước thách thức này, chính quyền thành phố đang triển khai chiến lược toàn diện, dựa trên các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô mới nhằm làm sạch bầu trời bằng những biện pháp mạnh mẽ chưa từng có.
Tham vọng của Hà Nội đặt ra trong giải quyết ô nhiễm không khí là trong giai đoạn 2026-2030, trên 80% số ngày ở Thủ đô trong năm có chỉ số chất lượng không khí đạt mức tốt và trung bình, theo Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2025-2030.
Luật Thủ đô chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, là "chìa khóa pháp lý" cho Hà Nội những thẩm quyền đặc biệt. Theo đó, HĐND thành phố được trao quyền quy định chính sách hạn chế phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm, áp dụng phí giảm ùn tắc, phát triển vận tải công cộng khối lượng lớn, vận tải hàng không tầm thấp và hạ tầng logistics hiện đại.
Đặc biệt, lần đầu tiên Luật quy định rõ cơ chế xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ), cho phép Hà Nội từng bước hạn chế các phương tiện gây ô nhiễm, thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Thực hiện Luật Thủ đô, HĐND Thành phố đã ban hành Nghị quyết 57/2025/NQ-HĐND quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo Nghị quyết này, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm, trong đó áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Ngày 7/5/2026, UBND TP.Hà Nội đã trình HĐND Thành phố dự thảo Nghị quyết về việc thông qua đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP.Hà Nội".
Trong tờ trình, TP.Hà Nội tiếp tục đề xuất ở giai đoạn 1 (từ 1/7-31/12/2026) sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại vùng lõi và vùng đệm thuộc P.Hoàn Kiếm. Ở vùng lõi, xe mô tô, xe gắn máy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải bị cấm. Riêng xe máy xăng bị cấm lưu thông từ 18- 24 giờ thứ Sáu, từ 6-24 giờ thứ Bảy và Chủ nhật.
Tuy nhiên, ngày 11/5, tại kỳ họp thứ Hai (kỳ họp chuyên đề) HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, HĐND Thành phố chưa thông qua Đề án.
Lý do là qua thẩm tra của các Ban của HĐND Thành phố, để bảo đảm tính khả thi của Đề án, sự đồng thuận của Nhân dân về việc thông qua Đề án đòi hỏi phải có sự đồng bộ với các chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ sử dụng năng lượng sạch, giao thông phi cơ giới; hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; một số biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông đường bộ phát thải gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Siêu đô thị TP.HCM có gỡ được áp lực môi trường?
TP.HCM sau sáp nhập đang bước vào giai đoạn phát triển với quy mô chưa từng có: hơn 14 triệu dân, 63 khu chế xuất - khu công nghiệp, 14 cụm công nghiệp cùng mạng lưới hơn 12,7 triệu phương tiện giao thông. Đi cùng tốc độ đô thị hóa mạnh mẽ là sức ép môi trường ngày càng lớn, đặt ra yêu cầu phải thay đổi mô hình phát triển theo hướng xanh và bền vững hơn.
Các tuyến metro đang được kỳ vọng sẽ thay đổi thói quen di chuyển của người dân, qua đó góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm không khí tại TP.HCM. Ảnh: Lê Bình.
Mới đây, ông Lê Quốc Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM yêu cầu các đơn vị phải nhìn nhận môi trường không chỉ là vấn đề xử lý ô nhiễm mà còn là điều kiện sống, năng lực cạnh tranh và nền tảng phát triển lâu dài của siêu đô thị lớn nhất cả nước.
Ông Phong nhấn mạnh: “Thành phố sau sáp nhập có quy mô rất lớn nên các vấn đề môi trường sẽ không còn mang tính cục bộ mà có tính liên vùng, liên ngành. Vì vậy, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, từ thể chế, hạ tầng kỹ thuật cho đến thay đổi hành vi cộng đồng”.
Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay là ô nhiễm không khí tại khu vực nội đô và các trục giao thông chính. Kết quả quan trắc cho thấy bụi mịn PM10, PM2.5 nhiều thời điểm vượt quy chuẩn cho phép và tiếng ồn tại các nút giao thông gần như đều vượt ngưỡng tiêu chuẩn môi trường.
Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, nguồn phát thải lớn nhất hiện nay vẫn đến từ giao thông đô thị với số lượng xe máy và ô tô rất lớn.
“Muốn cải thiện chất lượng không khí thì phải kiểm soát được nguồn phát thải giao thông. Đây là vấn đề không thể giải quyết trong ngày một ngày hai mà cần lộ trình dài hơi, kết hợp giữa kiểm soát khí thải, phát triển giao thông công cộng và thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân”, ông Thắng nhấn mạnh.
Thời gian qua, TP.HCM có nhiều biện pháp và lộ trình nhằm khuyến khích và chuyển dần các phương tiện công cộng và cá nhân sang xe điện. Hạ tầng dành cho xe điện cũng được ưu tiên phát triển. TP.HCM cũng là địa phương đầu tiên của cả nước miễn phí xe buýt cho người dân nhằm khuyến khích giảm thiểu lượng phương tiện cá nhân. Theo Sở Xây dựng TP.HCM, việc mở rộng hệ thống metro, xe buýt điện và mạng lưới giao thông kết nối liên vùng sẽ góp phần giảm ùn tắc và cải thiện đáng kể chất lượng không khí.
Chính sách miễn phí xe buýt được kỳ vọng sẽ khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, từng bước giảm xe cá nhân và áp lực giao thông đô thị. Ảnh: Lê Bình.
Hiện, TP.HCM đã ban hành Kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030. Một trong những giải pháp trọng tâm là triển khai Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, phát triển hệ thống kiểm định khí thải xe máy và từng bước hình thành “vùng phát thải thấp” (LEZ).
Đáng chú ý, thành phố dự kiến đầu tư thêm 19 trạm quan trắc không khí tự động liên tục, tích hợp dữ liệu AQI lên hệ thống màn hình LED giao thông và ứng dụng “Công dân số” để người dân theo dõi chất lượng môi trường theo thời gian thực.
Không chỉ tập trung vào xử lý ô nhiễm, TP.HCM cũng đang từng bước thay đổi tư duy phát triển đô thị theo hướng ưu tiên không gian xanh và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
Mới đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang yêu cầu các sở ngành rà soát định hướng phát triển đô thị, hạn chế gia tăng mật độ cao tầng tại khu vực nội đô, đồng thời ưu tiên phát triển công viên, mảng xanh và không gian công cộng. Nhiều khu đất công chưa sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả được định hướng chuyển đổi thành công viên, hồ điều hòa và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Giai đoạn 2026–2030, TPHCM phấn đấu duy trì từ 75–80% số ngày trong năm có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên, đồng thời giảm dần nồng độ bụi mịn PM2.5 qua từng năm. Tầm nhìn đến năm 2045, chất lượng không khí của thành phố được duy trì ở mức trung bình đến tốt, với chỉ số AQI dưới 100.
Từ ngày 4-6/6/2026 tại phường Cửa Lò (Nghệ An), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Chuỗi sự kiện truyền thông hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (05/6), Ngày Đại dương thế giới (08/6), Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026.
1. Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu - Từ chính sách đến hành động
- Thời gian: 8h00 ngày 5/6/2026
- Địa điểm: Vinpearl Cửa Hội, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
- Tham dự trực tuyến: ID: 942 6837 3034. Mật mã: KH0605.
2. Hội thảo Quốc gia “Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững”
- Thời gian: 14h00 ngày 5/6/2026
- Địa điểm: Vinpearl Cửa Hội, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
- Tham dự trực tuyến: ID: 934 2999 5099. Mật mã: HT0506.
3. Chương trình nghệ thuật “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh”
- Thời gian: 20h00 ngày 5/6/2026
- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
4. Lễ Phát động Quốc gia hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Ngày Đại dương thế giới, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; Phát động phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp”
- Thời gian: 6h00 ngày 6/6/2026
- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
5. Triển lãm Kinh tế Biển xanh - Nông nghiệp và Môi trường bền vững
- Thời gian: Từ ngày 4-6/6/2026
- Địa điểm: Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
