Cát lấp cửa sông Dinh, ngư dân kêu cứu

Ông Trần Lích, Chủ tịch UBND xã Nam Trạch (tỉnh Quảng Trị) đi dọc doi cát đã bị sóng biển đánh trào lên chắn cửa sông Dinh để kiểm tra. “Từ Tết đến nay, hàng trăm tàu thuyền của bà con ngư dân gặp nhiều khó khăn khi hoạt động. Hơn trăm tàu thuyền đang mắc kẹt phía trong cửa sông rất khó ra biển”, ông Trần Lích cho biết.

"Đê cát” chắn mất cửa sông

Theo nhiều người dân thôn Nhân Bắc, từ nhiều năm nay, cửa sông Dinh xuất hiện hiện tượng bồi lấp. Sóng biển nạo cát lấp dần dòng chảy, làm cạn cửa lạch. Ông Nguyễn Xuân Mát, Trưởng thôn Nhân Bắc cho hay, thông thường khi cửa sông bị lấp thì bà con góp sức, góp của và chính quyền xã Nhân Trạch (cũ) hỗ trợ thêm để bà con tổ chức nạo vét luồng lạch để cho tàu thuyền vào ra được dễ dàng.

“Những năm đó hiện tượng bồi lấp cũng không nghiêm trọng lắm nên bà con cùng tổ chức nạo vét có năm đến 2 lần cho thông bến tàu thuyền”, ông Mát nói.

Từ cuối năm 2025 đến nay, bà con thấy sóng mạnh hơn và cửa lạch sông Dinh bị bồi lắng nghiêm trọng. Dịp nghỉ Tết, tàu thuyền bà con neo đậu hai bên cửa sông, nhưng sau đó thì cửa sông bị lấp cạn nên không thể ra biển được.

HIện, ngay chính cửa sông Dinh, sừng sững một con “đê cát” chắn bịt lối dòng chảy. Doi cát này kéo dài trên 500 m và có chiều rộng khoảng 150 m. “Đê cát” này chắn dòng và tạo nên con lạch nước nhỏ chảy theo hướng bắc cho đến cuối doi cát.

Theo ông Nguyễn Xuân Mát, “với khối lượng cát lớn như thế này thì bà con chịu thôi, không thể làm gì được. May chăng chỉ có Nhà nước hỗ trợ kinh phí lớn mới đào được cửa lạch xuyên qua “đê cát”, giải phóng luồng lạch thì tàu thuyền mới vào ra được”.

Điều đáng lo nữa là ở phía cuối “đê cát” chạy hình vòng cung hướng vào đất liền nên đã “ép” dòng chảy của con lạch mới đâm thẳng vào phía con đường dân sinh và xóm nhà dân cuối thôn Nhân Bắc.

Ông Nguyễn Bảo, cư dân của xóm lo âu: “Nếu không có giải pháp để phá dòng chảy này thì chỉ thời gian ngắn nữa là bờ cát và con đường bê tông sẽ bị sạt lở, sau đó biển ăn dần vào nhà dân mất thôi”.

Ngư dân trông chờ…

Những ngày sau Tết Nguyên đán thời tiết khá thuận lợi cho tàu thuyền vươn khơi. Vậy nhưng ngư dân xã Nam Trạch lại phải chờ mở lối cho thuyền ra biển.

Ông Nguyễn Diên, ngư dân thôn Nhân Bắc cho hay, năm trước chỉ cần dong thuyền từ cuối giờ chiều, sáng mai trở về, thuyền câu mực cũng có thu nhập 10- 20 triệu đồng mỗi chuyến. “Nay thì chịu ngồi bờ nhìn thuyền rồi. Có người liều cố chạy, kéo thuyền qua bãi cát cạn nhưng cũng không được. Thuyền còn bị thiệt hại gãy cả chân vịt, tốn mất đống tiền đó chớ”, ông Diên nói.

Không chỉ có thôn Nhân Bắc, ngư dân các thôn Nhân Hải, Nhân Quang… cũng trong tình cảnh thuyền neo trong cửa sông.

Ngư dân Ngô Xuân Lịch ở thôn Nhân Quang cho hay, quyết tâm vươn khơi, mấy ngày gần đây, bà con trong thôn chia ca để theo dõi lịch thủy triều. Thế nhưng, ngay cả lúc 2 giờ sáng - thời điểm thủy triều lên cao nhất, nước ở cửa lạch cũng lên được gần sải tay thì tàu thuyền cũng không thể ra khỏi cửa sông.

Theo nhiều ngư dân, khi tàu thuyền vừa ra giữa lạch thì bị mắc cạn, trong khi phía biển thì sóng rất lớn nên thuyền bị đánh chìm ngay phía cửa sông, gây thiệt hại cho bà con, cũng may là chưa có thiệt hại nào về người. Cách đây ba hôm, thuyền ông Nguyễn Khuyên cố gắng chạy ra cửa lạch nhưng không may bị sóng đánh chìm, toàn bộ lưới cụ bị cuốn trôi, hư hỏng.

Kể cả những tàu vượt ra khỏi lạch cạn cũng khó khăn vô cùng. Anh Hồ Đức Dương cho biết: Tưởng may mắn vì đưa được tàu thoát ra được cửa lạch nhưng giờ cũng phải neo đậu phía ngoài vì không có bến nên việc ra - vào bờ không khả thi. Những khi sóng lớn thì không thể chèo thuyền thúng ra tàu được. “Chắc ngày mai, tôi cho chạy tàu vào phường Đồng Hới neo thôi. Dù khi đó đi lại khá xa và phải thuê người bảo vệ tàu khá tốn kém. Nhưng biết làm sao được”, anh Dương nói.

Ông Trần Lích, Chủ tịch UBND xã Nam Trạch cho biết: Sau khi kiểm tra thực tế, xã đã có báo cáo tình hình cụ thể với Sở Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Quảng Trị để có hướng xử lý.

Trước mắt, chính quyền địa phương động viên người dân tìm cách và tìm thời điểm phù hợp để ra vào cửa lạch nhưng phải đảm bảo an toàn. Trong vài ngày tới, chính quyền sẽ huy động lực lượng, hỗ trợ bà con đắp đê ngăn cửa lạch mới mở để nước sông Dinh được đầy lên và mở lối thoát ngay chính cửa sông cho tàu thuyền ngư dân qua lại.

“Về lâu dài, chúng tôi cũng mong tỉnh và Trung ương hỗ trợ nguồn vốn để làm dự án xây kè chắn, ngăn sạt lở bờ sông, bờ biển và nạo vét cửa sông để tàu thuyền ngư dân được đảm bảo an toàn kể cả trong mùa mưa lũ” - Chủ tịch UBND xã Nam Trạch Trần Lích chia sẻ.