Bảo vệ nguồn nước làng Vạn Phúc - cho những dòng lụa Việt bay cao

Thổn thức cùng làng lụa Vạn Phúc

Nằm bên bờ sông Nhuệ, phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, làng Vạn Phúc có nghề dệt lụa tơ tằm truyền thống lâu đời nhất Việt Nam với hơn 1.000 năm lịch sử. Với sức sống bền bỉ, nơi đây là điểm du lịch văn hóa hấp dẫn, kết hợp giữa làng nghề cổ truyền và không gian mua sắm hiện đại, tinh xảo.

"Bảo vệ nguồn nước và môi trường làng nghề - cho những dòng lụa Việt bay cao" là một hoạt động ý nghĩa với cộng đồng, vừa được các em học sinh các trường trung học phổ thông tại Hà Nội triển khai và nhân rộng.

Những năm gần đây, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường ở Hà Nội ở mức báo động. Trong đó, ô nhiễm nguồn nước những con sông vắt qua lòng thành phố rất nghiêm trọng.

Dòng Nhuệ giang một thời gắn với quê lụa Vạn Phúc có những thời điểm bị ách tắc do chất thải từ hoạt động làm lụa đổ ra. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân mà còn làm xấu đi hình ảnh làng quê thanh bình ven đô Hà Nội.

Thế hệ Gen Z là những em học sinh đang học trung học phổ thông tại Hà Nội đã từng có những hoạt động ngoại khóa về các làng nghề trải nghiệm. Các em hứng khởi khi đến với làng lụa Vạn Phúc, được chứng kiến những nghệ nhân bên các dòng lụa thủ công chở bao tâm huyết của người làm nghề.

Mặc dù thị trường lụa ngày càng sôi động và sản phẩm của làng nghề Vạn Phúc ngày càng được người tiêu dùng đón nhận, các bạn trẻ vẫn ám ảnh khi nhìn thấy nguồn nước ô nhiễm bủa vây ngôi làng.

Trong quá trình nhuộm vải, nước thải đã đổ ra dòng sông Nhuệ khiến dòng sông đen ngầu, bốc mùi khó chịu. Trước thực trạng này, dự án “Ripple of change” (Gợn sóng thay đổi) đã được thành lập từ ý tưởng “Chung tay vì dòng lụa Việt - Bảo vệ môi trường làng nghề Vạn Phúc”.

Kim Ngọc Ngân Khánh - Học sinh lớp 11, Trường Quốc tế Anh (BIS) Hà Nội là Chủ tịch dự án Ripple of change. Em cho biết: Dự án tập trung vào bảo vệ nguồn nước sạch nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ hệ sinh thái, môi trường sống và sức khỏe cộng đồng, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững cho dòng lụa Vạn Phúc.

Workshop vừa được thực hiện tháng 2/2026 ngay tại làng lụa Vạn Phúc với chủ đề: “ Dòng chảy trong lụa” là một phần trong dự án trên. PGS.TS Hoàng Thị Thu Hương - Trưởng khoa Khoa học & Công nghệ Môi trường, Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng với họa sĩ, giám đốc thương hiệu VanPhucSilk Nguyễn Minh Tâm và hơn 50 học sinh của Hà Nội cùng tham gia chương trình.

Các bạn trẻ ký cam kết bảo vệ nguồn nước

Với một góc nhìn thẳng, các khách mời đã chia sẻ về thực trạng của môi trường nước tại làng nghề và đưa ra những cách thức cùng chung tay lan tỏa giáo dục nhận thức giới trẻ bảo vệ môi trường làng nghề.

PGS.TS Hoàng Thị Thu Hương cho biết: Chúng tôi hướng đến giáo dục các thế hệ trẻ nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước. Người dân và nghệ nhân làng nghề được hỗ trợ thông tin, nâng cao hiểu biết về xử lý nước thải và bảo vệ sức khỏe. Cộng đồng địa phương sống gần khu vực làng nghề, khu công nghiệp - những người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nguồn nước ô nhiễm.

Thông qua buổi trò chuyện, PGS.TS Hoàng Thị Thu Hương cũng đã giúp các bạn trẻ hiểu hơn về quy trình nhuộm vải trong sản xuất lụa. Đây là quá trình dẫn đến nước xả thải và các hóa chất nhuộm bị tràn vào dòng nước của sông Nhuệ gây ô nhiễm môi trường. Từ đó học sinh được nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường nước: Giảm thiểu hóa chất độc hại trong nhuộm, góp phần bảo vệ nguồn nước, phát triển công nghệ nhuộm vải tại các làng nghề truyền thống.

Chị Nguyễn Minh Tâm, một họa sĩ và cũng là người gắn bó lâu năm với làng lụa Vạn Phúc chia sẻ, gia đình chị có truyền thống làm nghề lụa lâu năm. Khi còn nhỏ chị đã chứng kiến ông bà mình làm nghề lụa và chị đã thành lập thương hiệu Lụa Vạn Phúc để bảo tồn, phát triển dòng lụa của quê hương.

Đứng trước thực trạng ô nhiễm làng nghề, chị rất đau đáu và trăn trở vì vấn đề này không thể giải quyết trong một hai ngày, rất cần sự chung tay của chính quyền, nhân dân và ý thức của người làm nghề.

Chị gợi ý cho các học sinh cùng chung tay lan tỏa thông điệp về bảo vệ môi trường thông qua các sự kiện truyền thông, xây dựng các workshop nhỏ và các hoạt động học tập của mình về sức sống của làng nghề trong dòng chảy di sản văn hóa. Hiểu được giá trị làng nghề và giá trị của dòng lụa Vạn Phúc chính là góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cho làng nghề.

Kim Ngọc Ngân Khánh - Chủ tịch dự án Ripple of change khẳng định rằng: Em và các bạn học sinh sẽ tiếp tục có nhiều hoạt động ngoại khóa để đồng hành cùng làng lụa Vạn Phúc hôm nay, lan tỏa giá trị nhân văn.

Các thành viên của dự án và các bạn học sinh tại Hà Nội đã cùng nhau ký cam kết cộng đồng bảo vệ nguồn nước. Những chữ ký nhỏ xinh xắn như một lời hứa từ trái tim của thế hệ trẻ hôm nay cùng chung tay bảo vệ môi trường sống, vì một dòng lụa chảy mãi và bay cao.

Những tâm huyết của các bạn trẻ chung tay bảo vệ môi trường xanh, vì sản phẩm lụa di sản của làng quê nghĩa cử trân quý và cần nhân rộng trong cộng đồng.