Tri thức hóa nông dân tạo đà cho nông nghiệp hiện đại ở Điện Biên

Trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Điện Biên đặt trọng tâm vào tri thức hóa nông dân, coi đây là một giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm xây dựng đội ngũ nông dân mới năng động, sáng tạo và làm chủ khoa học công nghệ.

Những năm gần đây, cùng với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh Điện Biên đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học công nghệ cho nông dân. Thông qua các lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ, mô hình trình diễn, người dân Điện Biên từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có liên kết, có kế hoạch.

Quá trình tri thức hóa nông dân thể hiện rõ qua việc nâng cao trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng tiếp cận công nghệ. Từ chỗ chủ yếu dựa nhiều vào kinh nghiệm truyền thống, nông dân Điện Biên đã chủ động hơn trong lựa chọn giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng từng vùng. Nhiều mô hình sản xuất cà phê, mắc ca, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc theo hướng hàng hóa đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Đáng chú ý, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất ngày càng phổ biến. Nhiều địa phương đã mở rộng các mô hình canh tác bền vững như tưới tiết kiệm, sản xuất hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn. Sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật được kiểm soát chặt chẽ hơn, góp phần giảm chi phí, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản.

Tại xã Mường Ảng, nhiều mô hình ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất đã cho thấy hiệu quả rõ nét, nhất là trên cây cà phê - một trong những cây trồng chủ lực của địa phương.

Bà Hà Thị Minh Tâm, Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết, địa phương xác định tri thức hóa nông dân là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển nông nghiệp bền vững. Xã đã phối hợp với các ngành chuyên môn đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn người dân thay đổi tư duy từ sản xuất truyền thống sang sản xuất hàng hóa ứng dụng khoa học công nghệ.

Theo bà Tâm, các mô hình như tưới tiết kiệm, sản xuất hữu cơ, ứng dụng thiết bị bay không người lái trong canh tác đã giúp nông dân nâng cao năng suất, giảm chi phí lao động và hạn chế tác động đến môi trường.

“Khi người dân được tiếp cận tri thức, khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu”, bà Tâm nhấn mạnh.

Thực tế sản xuất cho thấy, công nghệ đang từng bước thay đổi tập quán canh tác của nông dân địa phương. Ông Lường Văn Thoan, nông dân xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên so sánh, trước đây việc phun thuốc bảo vệ thực vật trên nương cà phê chủ yếu làm thủ công, tốn nhiều nhân công, mất thời gian và người lao động phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất. Từ khi áp dụng thiết bị bay không người lái mới nhận thấy cách làm mới giúp tiết kiệm đáng kể chi phí, thuốc được phun đều hơn, nhanh hơn và giảm được công lao động.

“Theo cách làm cũ, mỗi lần phun thuốc phải thuê nhiều người, mất gần cả ngày mới xong một diện tích nhỏ. Nay dùng thiết bị bay không người lái, chỉ trong thời gian ngắn đã hoàn thành, thuốc phun đều, cây hấp thụ tốt hơn mà người làm không phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật”, ông Thoan chia sẻ.

Theo ông Thoan, điều quan trọng hơn là mô hình này giúp nông dân mạnh dạn tiếp cận công nghệ mới, thay đổi cách nghĩ, cách làm và chủ động hơn trong áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, nhiều nông dân đã tiếp cận công nghệ số, sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật thông tin thị trường, thời tiết, kỹ thuật sản xuất. Nhiều hộ còn tham gia bán hàng qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Theo ông Lù Văn Thanh, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Điện Biên, tri thức hóa nông dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Hội Nông dân tỉnh Điện Biên đã phối hợp với các ngành chức năng tổ chức hàng trăm lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ hội viên tiếp cận vốn, giống, vật tư và công nghệ mới.

“Chúng tôi tập trung nâng cao nhận thức, thay đổi tư duy sản xuất cho hội viên. Khi có kiến thức, nông dân sẽ chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật, tham gia liên kết chuỗi, từ đó nâng cao thu nhập và phát triển bền vững”, ông Thanh chia sẻ.

Bên cạnh đó, tri thức hóa nông dân còn gắn với nâng cao tư duy kinh tế và ý thức bảo vệ môi trường. Người nông dân không chỉ sản xuất giỏi mà còn cần biết tính toán hiệu quả, nắm bắt nhu cầu thị trường, xây dựng thương hiệu và tham gia chuỗi giá trị. Đồng thời, sản xuất theo hướng an toàn, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành yêu cầu bắt buộc.

Để tri thức hóa nông dân thực sự phát huy hiệu quả, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và địa phương. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức; tăng cường đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật; hỗ trợ chuyển đổi số trong nông nghiệp; xây dựng và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả.

Có thể khẳng định, tri thức hóa nông dân đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Điện Biên. Khi người nông dân thực sự trở thành “lao động có tri thức”, họ không chỉ làm chủ sản xuất mà còn góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập.