Nông dân nghĩ khác: [Bài 3] Không xuống ruộng vẫn làm chủ cánh đồng

Có máy móc, có tính toán

Sau khi biết liên kết và tính toán trong sản xuất, người nông dân ở ĐBSCL đang bước thêm một bước nữa: Làm nông bằng công nghệ. Những công việc từng dựa vào sức người hay kinh nghiệm dần được hỗ trợ bằng thiết bị cơ giới và công cụ số, giúp việc làm nông nhẹ nhàng hơn và cũng chính xác hơn.

Sự thay đổi này không diễn ra ồn ào, nhưng có thể thấy rõ qua từng vụ mùa. Nếu trước đây, mỗi hộ tự mình xoay xở mọi khâu, thì nay nhiều người đã quen với sử dụng máy móc, vận hành theo hướng dẫn kỹ thuật, thậm chí theo dõi sản xuất qua các ứng dụng.

Tại An Giang, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa (xã Óc Eo) là một trong những nơi thể hiện rõ sự thay đổi đó. Từ một HTX nhỏ khi mới thành lập năm 2020, đến nay quy mô liên kết đã mở rộng lên khoảng 1.800-2.000ha, với hàng trăm nông dân tham gia sản xuất mỗi năm.

Nhưng điều đáng nói không chỉ là diện tích hay số lượng thành viên, mà là cách làm đã khác đi. Ở đây, công nghệ không phải là thứ xa lạ, mà đã dần trở thành công cụ quen thuộc trong sản xuất.

Ông Phan Thành Bắc, Giám đốc HTX, cho biết: Từ khâu làm đất, gieo sạ đến bón phân, phun thuốc đều được cơ giới hóa và từng bước số hóa. Đặc biệt, việc sử dụng máy bay không người lái (drone) đã giúp thay đổi rõ rệt cách làm truyền thống.

Thay vì mang bình phun đi từng thửa ruộng như trước, giờ đây chỉ cần điều khiển thiết bị từ xa. Người nông dân không còn phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật, vừa đỡ vất vả vừa an toàn hơn.

Những thay đổi như vậy tưởng nhỏ, nhưng lại tạo ra khác biệt lớn. Khi công việc được hỗ trợ bởi máy móc, thời gian và công sức giảm đi đáng kể, trong khi hiệu quả lại tăng lên.

Làm nông không chỉ dựa vào kinh nghiệm

Không chỉ giúp giảm công lao động, công nghệ còn giúp việc sản xuất trở nên chính xác hơn. Lượng phân bón, nước tưới hay thuốc bảo vệ thực vật được tính toán hợp lý, tránh lãng phí mà vẫn đảm bảo năng suất.

Tại HTX Sơn Hòa, việc kết hợp giữa kỹ thuật canh tác như “1 phải 5 giảm”, tưới ướt - khô xen kẽ với các công cụ hỗ trợ đã giúp nông dân giảm chi phí vật tư khoảng 10%, tiết kiệm nước 30-40% và nâng cao chất lượng hạt lúa.

Lợi nhuận bình quân đạt khoảng 15-17 triệu đồng/ha mỗi vụ - con số cho thấy hiệu quả rõ rệt khi phương thức sản xuất được điều chỉnh.

Với nhiều nông dân, điều quan trọng hơn là họ không còn làm theo cảm tính. Từ chỗ “làm quen tay”, giờ đây việc sản xuất dần dựa vào hướng dẫn kỹ thuật, vào quy trình và cả thông tin được cập nhật.

Anh Phan Văn Út Chót, một xã viên đang canh tác 6ha lúa, chia sẻ: “Từ khi áp dụng máy móc và kỹ thuật mới, tôi giảm được rất nhiều công lao động. Không còn phải phun thuốc trực tiếp, cũng đỡ độc hại hơn. Làm lúa giờ nhẹ hơn mà năng suất vẫn đảm bảo”.

Cùng với đó, việc được tập huấn và hướng dẫn sử dụng các ứng dụng trong sản xuất cũng giúp nông dân tiếp cận với cách làm mới. Ban đầu còn bỡ ngỡ, nhưng khi thấy hiệu quả, bà con dần thay đổi.

Anh Lê Thành Tâm, một xã viên khác, nói: “Trước đây chủ yếu làm theo kinh nghiệm. Giờ có hướng dẫn cụ thể, mình biết lúc nào cần làm gì. Sản phẩm làm ra đạt chất lượng nên cũng yên tâm hơn vì có doanh nghiệp thu mua”.

Từ công cụ đến cách nghĩ

Ở góc độ HTX, việc đưa công nghệ vào sản xuất giúp nâng hiệu quả và quản lý tốt hơn. Từ theo dõi tiến độ sản xuất, kiểm soát chất lượng đến truy xuất nguồn gốc, mọi thứ đều rõ ràng hơn.

Hiện HTX Sơn Hòa đã liên kết với nhiều doanh nghiệp như Lộc Trời, Tân Long, Antesco… để tiêu thụ sản phẩm. Khi sản xuất theo quy trình và có dữ liệu rõ ràng, sản phẩm cũng dễ dàng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Bên cạnh đó, HTX còn được hỗ trợ các thiết bị hiện đại như drone, máy cày, máy gặt và các thiết bị đo giảm phát thải. Những công cụ này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

Ngoài cây lúa, HTX còn triển khai mô hình luân canh “2 lúa - 1 màu”, đưa cây đậu nành rau vào canh tác. Cách làm này giúp cải tạo đất, giảm sâu bệnh và tăng thêm thu nhập.

Theo ông Phan Thành Chiến, Trưởng phòng Kinh tế xã Óc Eo, việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp đang được triển khai rộng rãi. Trong đó, HTX Sơn Hòa là mô hình tiêu biểu, mang lại hiệu quả rõ rệt.

Hiện địa phương có hơn 5.200ha đất sản xuất lúa, trong đó gần 2.800ha tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao. Trong thời gian tới, diện tích này sẽ tiếp tục được mở rộng.

Khi công nghệ được áp dụng rộng rãi, chi phí giảm mà chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên. Quan trọng hơn, người nông dân dần thay đổi cách nghĩ, từ làm theo thói quen sang làm theo cách có tính toán và có cơ sở.

Nếu như trước đây, làm nông chủ yếu dựa vào sức người, thì nay đã có thêm sự hỗ trợ của máy móc và dữ liệu. Và khi người nông dân biết kết hợp kinh nghiệm với công nghệ, việc sản xuất hiệu quả và bền vững hơn.

Từ “không làm một mình”, đến “biết tính toán”, và giờ là “làm bằng công nghệ”, người nông dân ĐBSCL đang từng bước đi trên một con đường mới. Không quá nhanh, nhưng chắc chắn và mỗi vụ mùa là một bước tiến rõ ràng.

Giờ làm nông đã khác. Và người nông dân cũng đang khác đi - chủ động hơn, hiểu việc mình làm hơn, và biết cách làm tốt hơn trên chính thửa ruộng của mình.