Học bổng quốc gia Chương trình L’Oréal - UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học năm 2025 vừa được trao cho PGS.TS Tô Thị Mai Hương, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội; PGS.TS Phạm Kim Ngọc từ trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM và Tiến sĩ Lê Linh, hiện là nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại Đại học Stanford (Mỹ).
Học bổng là một phần trong Giải thưởng Khoa học danh giá Toàn cầu L’Oreal - UNESCO For Women in Science. Sáng lập từ năm 1989, giải thưởng đã vinh danh hơn 4.700 nhà khoa học trên khắp thế giới, trong đó có đến 7 nhà khoa học nữ tiếp tục nhận giải Nobel lĩnh vực khoa học. Năm nay, học bổng ưu tiên những nghiên cứu có tầm nhìn khoa học, có tính ứng dụng, tác động trực tiếp đến sự triển bền vững.
PGS.TS Tô Thị Mai Hương đưa ra nghiên cứu về dùng công nghệ chỉnh sửa gen chính xác (prime editing). Cụ thể, nghiên cứu chèn các trình tự tăng cường phiên mã ngắn (STEs) vào một số gen đặc biệt để giúp chúng hoạt động mạnh hơn, giúp tối ưu phân bổ các-bon trong cây lúa và giảm dịch tiết ra từ rễ cây. Điều này sẽ tác động tích cực tới hệ vi sinh vật vùng rễ, giúp giảm phát thải mê-tan - loại khí nhà kính mạnh hình thành trong điều kiện kỵ khí ở ruộng lúa. Đây là bước tiến quan trọng để tạo ra giống lúa ưu tú, vừa cho năng suất cao vừa phát thải khí nhà kính thấp.
Các nhà khoa học nữ nhận học bổng năm 2025. Từ trái qua phải: PGS.TS Phạm Kim Ngọc, PGS.TS Tô Thị Mai Hương; Tiến sĩ Lê Linh. Ảnh: Ban tổ chức.
PGS.TS. Phạm Kim Ngọc đưa ra nghiên cứu về kiến trúc tính toán trong bộ nhớ (In-Memory Computing - IMC). Nghiên cứu bao quát từ vật liệu đến linh kiện và vi mạch khi phát triển trở nhớ (memristor) có khả năng lưu trữ trạng thái analog mô phỏng khớp thần kinh, đặc biệt là trở nhớ tự chỉnh lưu (SRM). Đích đến là các hệ thống phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp cao, hiệu suất xử lý cao nhưng vẫn tiết kiệm năng lượng và thông minh hơn, tiến gần hơn với cơ chế học của não bộ con người.
Tiến sĩ Lê Linh theo đuổi nghiên cứu đầy hứa hẹn về pin Lithium - lưu huỳnh (Li-S). Mục tiêu là đạt mật độ năng lượng khoảng 350 Wh/kg và kéo dài vòng đời pin. Dự án thiết kế chất điện giải lỏng đa chức năng, phối hợp đồng dung môi và phụ gia để hạn chế hiện tượng làm pin nhanh hỏng, từ đó tăng dung lượng và độ bề. Nghiên cứu kết hợp thực nghiệm và mô phỏng, giúp làm rõ cơ chế cải thiện hiệu suất, tối ưu điện cực và cấu trúc cell, đưa công nghệ Li-S tiến gần hơn tới ứng dụng thương mại quy mô lớn.
Theo ông Wagih Ahmed, Tổng Giám đốc L’Oréal Vietnam, chương trình là minh chứng sống động cho thấy khi phụ nữ được trao cơ hội và sự hỗ trợ, họ có thể đạt được những thành tựu phi thường và tạo ra những thay đổi tích cực cho xã hội. Đây trở thành nguồn cảm hứng cho các thế hệ nhà khoa học trẻ tiếp tục theo đuổi con đường khoa học đầy thách thức nhưng cũng vô cùng vinh quang.
Không chỉ dừng ở mục tiêu vinh danh nhà khoa học nữ tại Việt Nam, chương trình còn là bệ phóng để các nhà khoa học Việt Nam bước ra quốc tế và kết nối với giới khoa học thế giới, mở ra cơ hội tiếp tục hành trình nghiên cứu trong tương lai.
