TP.HCM sẽ áp dụng bảng giá thu gom, vận chuyển rác theo từng khu vực

Sáng 1/4, UBND TP.HCM tổ chức cuộc họp nghe báo cáo tiến độ xây dựng đơn giá thu gom, vận chuyển, xử lý và tình hình xử lý công nợ đối với chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho biết, các đơn vị chuyên môn đang xây dựng lại cơ chế thu phí chất thải rắn sinh hoạt theo hướng thống nhất toàn thành phố. Mục tiêu là hoàn tất việc xây dựng đơn giá, cơ chế thu và tổ chức thực hiện ngay trong tháng 4, vừa giải quyết nợ cũ vừa hình thành cơ chế thu mới rõ ràng, minh bạch.

Việc xây dựng cơ chế thu phí mới được xem là giải pháp căn cơ để không tái diễn tình trạng nợ kéo dài. Theo quy định, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm ban hành giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Nếu phân cấp việc ban hành giá xuống xã, phường sẽ rất khó thực hiện vì đây là lĩnh vực phức tạp, liên quan đến nhiều yếu tố như cự ly vận chuyển, điều kiện hạ tầng và mức sống từng khu vực.

“Chúng tôi không xây dựng lại từ đầu mà lấy nền tảng từ các mức giá đang áp dụng, sau đó điều chỉnh cho phù hợp để có thể ban hành ngay và triển khai thống nhất trên toàn địa bàn”, ông Nguyên nói.

Cơ chế thu phí sẽ được thiết kế lại theo hướng sát thực tế vận hành. Trước đây, TP.HCM là địa phương đi đầu cả nước trong việc thu phí vận chuyển rác sinh hoạt, nhưng quá trình triển khai phát sinh nhiều bất cập. Có nơi thu cao nhưng vẫn không đủ chi phí, có nơi lại gần như không thu được, dẫn đến tình trạng thu không đồng đều giữa các khu vực.

Trong phương án mới, phường, xã sẽ giữ vai trò điều hành và quản lý, nhưng lực lượng trực tiếp thu tiền vẫn là các đơn vị thu gom rác dân lập như hiện nay để tránh xáo trộn lớn. Riêng phần phí vận chuyển sẽ được quản lý chặt hơn, có thể giao phường trực tiếp thu hoặc ủy quyền cho đơn vị thu gom nhưng phải có cơ chế kiểm soát rõ ràng.

Phòng Quản lý Chất thải rắn (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM) cũng đề xuất bổ sung quy định về “phí thu hộ”. Nếu không có cơ chế này thì rất khó triển khai việc thu phí trong thực tế. Việc quy định rõ chi phí thu hộ sẽ giúp hài hòa lợi ích giữa chính quyền địa phương và đơn vị thu gom, đồng thời hạn chế tình trạng thu không đồng đều như thời gian qua.

Theo yêu cầu của UBND TP.HCM, việc xây dựng đơn giá nhằm giải quyết tình trạng nợ kéo dài trong hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác sinh hoạt. Nguyên nhân chính là nhiều địa phương chưa có đơn giá thống nhất, có nơi không thu đủ chi phí, dẫn đến thiếu nguồn để thanh toán cho doanh nghiệp.

Với nhóm công nợ phức tạp hơn, nhiều trường hợp đã thực hiện xong công việc nhưng thiếu hồ sơ, hợp đồng chưa điều chỉnh, khối lượng tăng nhưng chưa cập nhật đơn giá hoặc địa phương chưa ban hành giá làm căn cứ thanh toán. Sở sẽ xây dựng các nguyên tắc xử lý chung và dự kiến hoàn thành đề xuất trong tháng 4/2026.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đề xuất mời đơn vị kiểm toán độc lập tham gia rà soát để bảo đảm tính chính xác tài chính và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu là xử lý trước phần công nợ có thể thanh toán ngay (khoảng vài trăm tỷ đồng), qua đó giảm áp lực cho doanh nghiệp và tạo cơ sở hoàn thiện đơn giá thu gom, vận chuyển và xử lý rác thống nhất trên toàn địa bàn. Phương án này được các sở, ngành đồng thuận vì đây là biện pháp tối ưu nhất.

Phát biểu chỉ đạo, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cơ bản thống nhất với các nội dung đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường. Ông Thạnh cũng nhấn mạnh việc xây dựng lại đơn giá thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt phải được thực hiện trên nguyên tắc minh bạch, hợp lý và tạo được sự đồng thuận xã hội.

“Đây không chỉ là vấn đề chuyên môn của ngành môi trường mà là câu chuyện tác động trực tiếp đến toàn xã hội, bởi tất cả tổ chức, doanh nghiệp và người dân đều là đối tượng chịu ảnh hưởng. Vì vậy, việc xây dựng bảng giá mới không thể làm theo cách hành chính đơn thuần, mà phải đặt mục tiêu cao nhất là tạo được sự đồng thuận của người dân”, ông Thạnh nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cũng lưu ý bảng giá mới không thể áp dụng theo kiểu “cào bằng” cho toàn thành phố mà cần tính toán theo từng khu vực, tương tự cách xây dựng bảng giá đất hiện nay. Những khu vực trung tâm, nơi có mật độ dân cư cao, chi phí thu gom và vận chuyển lớn sẽ khác với khu vực ngoại thành, vùng ven hoặc khu vực nông thôn. Vì vậy, đơn giá cần được phân chia theo nhóm địa bàn cụ thể để bảo đảm phù hợp thực tế và tránh gây áp lực không cần thiết cho người dân ở những khu vực thu nhập còn thấp.

“Đây là dịch vụ công tác động trực tiếp đến toàn xã hội nên phải đặt yếu tố hợp lý, hài hòa lợi ích và sự đồng thuận của người dân lên hàng đầu. Nếu người dân không đồng thuận thì chính sách sẽ rất khó thực hiện”, ông Thạnh chỉ đạo.

Lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành liên quan khẩn trương hoàn thiện phương án đơn giá mới, đồng thời tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các phường, xã, chuyên gia và người dân để bảo đảm tính khả thi. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành dự thảo trong tháng 4 để có thể ban hành và triển khai trong thời gian sớm nhất, tránh để tình trạng chậm trễ kéo dài như trước đây.

“Đây là vấn đề lớn, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân nên phải làm thật chặt chẽ, nhưng cũng phải làm nhanh, không để kéo dài thêm nữa”, ông Thạnh nói.