Cụ thể, ngày 23/1/2026, Thanh tra TP.HCM ban hành Quyết định số 85/QĐ-TTTP-P2 về việc thanh tra việc chuyển mục đích sử dụng rừng đặc dụng để xây dựng nhà máy xử lý rác Côn Đảo. Việc thanh tra được thực hiện trong bối cảnh dự án sử dụng diện tích rừng đặc dụng có nguồn gốc từ rừng tự nhiên, tiềm ẩn tác động trực tiếp đến hệ sinh thái rừng và mục tiêu bảo tồn lâu dài của địa phương.
Theo quyết định, đoàn thanh tra sẽ kiểm tra trách nhiệm và việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước của các cơ quan, đơn vị liên quan, gồm Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, UBND Đặc khu Côn Đảo, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan. Thời gian thanh tra dự kiến kéo dài 45 ngày, kể từ ngày công bố quyết định.
Vị trí được chọn được dự kiến làm nhà máy xử lý rác nằm liền kề với cây Di sản có tuổi đời hàng trăm năm tuổi. Ảnh: Lê Bình.
Dự án Nhà máy xử lý rác Côn Đảo được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2022, nhằm xử lý rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn đặc khu, góp phần giảm áp lực ô nhiễm môi trường trong bối cảnh lượng khách du lịch và dân số cơ học gia tăng. Dự án có quy mô sử dụng khoảng 1,92 ha đất tại khu vực Bến Đầm, trong đó phần lớn diện tích là rừng đặc dụng thuộc phân khu phục hồi sinh thái của Vườn quốc gia Côn Đảo.
Năm 2023, HĐND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đã ban hành nghị quyết cho phép chuyển mục đích sử dụng diện tích rừng nói trên để phục vụ dự án. Trên cơ sở đó, đến cuối năm 2024, UBND tỉnh đã ban hành quyết định chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để triển khai xây dựng nhà máy.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các thủ tục thu hồi đất và chuẩn bị mặt bằng, Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo đã có văn bản kiến nghị, cho rằng vị trí dự kiến xây dựng nhà máy chưa phù hợp với Phương án quản lý rừng bền vững của Vườn quốc gia Côn Đảo đến năm 2030 cũng như Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021 - 2030. Theo đơn vị này, việc bố trí công trình xử lý rác trong khu vực rừng đặc dụng có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái, cảnh quan và mục tiêu bảo tồn.
Bãi rác duy nhất của đặc khu Côn Đảo hiện đang quá tải với khoảng 100.000 tấn rác tồn lưu. Ảnh: Lê Bình.
Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo đồng thời đề xuất xem xét tạm dừng dự án để rà soát, lựa chọn vị trí khác phù hợp hơn, trong đó có phương án bố trí nhà máy tại khu vực Bến Đầm thuộc quỹ đất lâm nghiệp và đất rừng ngoài quy hoạch ba loại rừng, hiện do UBND Đặc khu Côn Đảo quản lý, phù hợp với quy hoạch xây dựng Côn Đảo đến năm 2045.
Việc Thanh tra TP.HCM vào cuộc được xem là bước cần thiết nhằm đánh giá toàn diện tính pháp lý của quá trình chuyển mục đích sử dụng đất rừng, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan tham mưu, quản lý và chủ đầu tư, đồng thời cân nhắc hài hòa giữa yêu cầu xử lý rác thải vốn là bài toán cấp bách của đặc khu, với nhiệm vụ bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững Côn Đảo trong dài hạn.
