Giảm áp lực cho các bãi chôn lấp truyền thống
Quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) không chỉ là câu chuyện về vệ sinh môi trường, mà còn gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, mỹ quan đô thị và mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh, lượng rác thải phát sinh ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra đối với các cấp, ngành và địa phương là phải có những giải pháp đồng bộ, lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả nhiệm vụ này.
Từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực, việc triển khai các chính sách, quy định liên quan đến quản lý CTRSH trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường nói chung, thu gom và xử lý rác thải nói riêng từng bước được nâng lên. Tỷ lệ rác thải được thu gom, xử lý tăng dần qua từng năm.
Năm 2025 tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn toàn tỉnh Thanh Hóa khoảng 2.521 tấn/ngày. Ảnh: Thu Thủy.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), năm 2025 tổng khối lượng CTRSH phát sinh trên địa bàn toàn tỉnh khoảng 2.521 tấn/ngày. Trong đó, khối lượng được thu gom, xử lý đạt 2.361 tấn/ngày, tương đương 93,68%. Phần lớn rác thải sau thu gom được đưa về 16 bãi chôn lấp tập trung, 13 khu lò đốt rác và một số bãi chôn lấp nhỏ, tự phát tại các địa phương.
Đáng chú ý, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã và đang hình thành một số cơ sở xử lý rác thải quy mô lớn, góp phần giảm áp lực cho các bãi chôn lấp truyền thống. Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang có công suất 500 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn (giai đoạn 1) tại xã Trường Lâm có công suất 120 tấn/ngày; Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc công suất 100 tấn/ngày.
Bên cạnh đó, nhiều dự án đang được đầu tư xây dựng như Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn; Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn (giai đoạn 2); Khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng… Khi hoàn thành, các dự án này sẽ góp phần nâng cao năng lực xử lý, giảm thiểu chôn lấp, từng bước tiếp cận công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường.
Từng bước xã hội hóa và nâng cao nhận thức
Hiện nay, công tác thu gom, vận chuyển CTRSH trên địa bàn tỉnh có sự tham gia của 33 công ty, 24 hợp tác xã, 91 tổ dịch vụ và 3 hộ gia đình nhận khoán. Các mô hình hoạt động đa dạng, từ công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn đến hợp tác xã, vận hành theo cơ chế xã hội hóa. Phương tiện thu gom cũng được đầu tư tương đối phong phú, từ xe ép rác chuyên dụng, ô tô tải, xe thùng đến các phương tiện thủ công, thô sơ phù hợp với từng khu vực.
Tỉnh Thanh Hóa yêu cầu các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các khu xử lý rác, xây dựng lộ trình đóng cửa các bãi chôn lấp, lò đốt không bảo đảm. Ảnh: Thu Thủy.
Thời gian qua, Sở NN&MT đã tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ xử lý CTRSH; quy định đơn giá dịch vụ, quy trình quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải. Đồng thời, các phòng chuyên môn của sở tích cực hướng dẫn địa phương triển khai phân loại CTRSH tại nguồn, xây dựng mô hình giảm thiểu, tái chế rác thải.
Hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường năm 2025 với chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, ngành chức năng đã phối hợp tổ chức tập huấn cho 200 hộ dân tại xã Hoằng Sơn về phân loại rác, giảm thiểu rác thải nhựa, ủ rác hữu cơ làm phân bón. Những hoạt động thiết thực này góp phần thay đổi nhận thức, từng bước hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, công tác quản lý và xử lý CTRSH vẫn còn những hạn chế. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ, chưa tạo thành phong trào sâu rộng. Ý thức tự giác của một bộ phận người dân chưa cao, dẫn đến khối lượng rác phải chôn lấp còn lớn.
Thống kê cho thấy, tại phường Hạc Thành, năm 2025 tỷ lệ CTRSH xử lý bằng chôn lấp chiếm 74,70%; tại phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn, con số này lên tới trên 85%. Việc phụ thuộc nhiều vào chôn lấp không chỉ gây áp lực quỹ đất mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường lâu dài.
Ngoài ra, ở một số địa phương vẫn tồn tại các bãi rác nhỏ, tự phát, chưa được quản lý chặt chẽ. Tiến độ đầu tư, đưa vào vận hành một số nhà máy xử lý rác còn chậm, ảnh hưởng đến mục tiêu giảm dần tỷ lệ chôn lấp theo định hướng của tỉnh.
Trước thực tế đó, đại diện Phòng Môi trường, Sở NN&MT cho rằng cần tiếp tục triển khai rộng rãi quy định phân loại CTRSH tại nguồn, coi đây là giải pháp căn cơ nhằm giảm lượng rác phải xử lý, chôn lấp mỗi ngày. Các xã, phường cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các khu xử lý rác; xây dựng lộ trình đóng cửa các bãi chôn lấp, lò đốt không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật.
Đồng thời, ngành chức năng cần đôn đốc chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý rác thải trọng điểm, nhất là Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn và Nhà máy xử lý rác thải Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn. Khi các dự án này đi vào hoạt động, năng lực xử lý sẽ được nâng cao, góp phần giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường sống.
Quản lý hiệu quả CTRSH là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Chỉ khi ý thức được nâng cao, công nghệ được đầu tư đồng bộ và cơ chế quản lý chặt chẽ, mục tiêu xây dựng môi trường sống xanh – sạch – bền vững mới thực sự trở thành hiện thực.
