Thu gom rác gián đoạn, người dân đổ rác xuống suối
Nhiều tháng trở lại đây, việc thu gom rác sinh hoạt tại xã Bảo Ái (tỉnh Lào Cai) rơi vào tình trạng gián đoạn, khiến công tác vệ sinh môi trường tại địa phương gặp nhiều khó khăn. Khi không còn dịch vụ thu gom thường xuyên, rác thải phát sinh hằng ngày buộc người dân phải tự tìm cách xử lý, trong đó có trường hợp mang rác ra khu vực suối để đổ bỏ.
Do không có điểm tập kết rác và thiếu dịch vụ thu gom, việc xử lý rác sinh hoạt ở xã Bảo Ái đang trở thành vấn đề nan giải đối với nhiều hộ dân. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo phản ánh của người dân sinh sống tại khu vực trung tâm xã và dọc tuyến quốc lộ 70, đoạn từ km18 đến km 34, trước đây địa phương từng có đội thu gom rác hoạt động định kỳ. Tuy nhiên, khoảng 5-6 tháng gần đây, hoạt động này đã dừng lại khiến việc xử lý rác thải sinh hoạt bị bỏ ngỏ.
Bà Nguyễn Thị Mai, người kinh doanh buôn bán tại khu vực chợ thuộc thôn Ngòi Khang, xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai cho biết, trước đây xe thu gom rác vẫn hoạt động thường xuyên nên việc xử lý rác của người dân thuận lợi. Nhưng từ khi đội thu gom dừng hoạt động, mỗi hộ gia đình phải tự tìm cách xử lý lượng rác phát sinh hằng ngày.
Theo bà Mai, rác hữu cơ như thức ăn thừa hoặc rau củ thường được tận dụng cho chăn nuôi hoặc xử lý trong vườn nhà. Tuy nhiên, với các loại rác khó phân hủy như: túi nilon, bao bì nhựa thì việc xử lý khá bất tiện, nhiều hộ phải đốt hoặc chôn lấp tạm thời.
Không chỉ các hộ kinh doanh, nhiều gia đình sinh sống dọc tuyến quốc lộ 70 cũng gặp khó khăn tương tự. Do không có điểm tập kết rác và thiếu dịch vụ thu gom, việc xử lý rác sinh hoạt trở thành vấn đề nan giải đối với nhiều hộ dân.
Nhiều hộ dân phải tự xử lý rác bằng cách chôn lấp hoặc đốt. Tuy nhiên, với các hộ sống dọc quốc lộ 70, cách làm này hầu như không thể thực hiện. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo người dân thôn Ngòi Khang, thời gian gần đây đã xuất hiện tình trạng một số người mang rác ra khu vực suối để đổ bỏ, thường diễn ra vào buổi chiều tối. Rác thải bị vứt xuống suối tích tụ theo thời gian đã gây mùi khó chịu, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống sinh hoạt của các hộ dân sống gần khu vực này.
Đặc biệt vào những ngày mưa lớn, rác bị nước cuốn trôi theo dòng suối, tràn về khu vực gần nhà dân. Không ít gia đình phải tự thu dọn rác để hạn chế mùi hôi và tránh tình trạng rác tồn đọng lâu ngày.
Đối với các hộ có vườn rộng, việc xử lý rác phần nào thuận lợi hơn khi có thể đào hố chôn lấp hoặc tận dụng rác hữu cơ cho chăn nuôi. Tuy nhiên, với các hộ sống gần mặt đường hoặc khu dân cư đông đúc, diện tích đất hạn chế khiến việc xử lý rác tại nhà trở nên khó khăn.
Tình trạng thiếu dịch vụ thu gom rác kéo dài khiến nhiều người dân lo ngại nguy cơ ô nhiễm môi trường nếu không sớm có giải pháp xử lý phù hợp.
Thiếu hạ tầng và kinh phí, địa phương tìm hướng tháo gỡ
Trao đổi với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Tạ Quang Công, Chủ tịch UBND xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai cho biết, trước đây địa phương từng có đội thu gom rác sinh hoạt tại khu vực trung tâm xã và dọc tuyến quốc lộ 70. Tuy nhiên, đội thu gom khi đó chỉ là mô hình tự phát do xã thuê cá nhân thực hiện, chưa phải đơn vị chuyên nghiệp.
Do không có điểm tập kết rác, nhiều khu vực khuất, nhiều cây cối trở thành nơi người dân vứt rác. Ảnh: Thanh Ngà.
Một trong những khó khăn lớn hiện nay là xã Bảo Ái chưa có bãi xử lý rác tập trung. Vì vậy, rác thải sau khi thu gom phải vận chuyển xuống nhà máy xử lý rác là Công ty Cổ phần Môi trường và Năng lượng Nam Thành Yên Bái thuộc phường Văn Phú, cách địa phương hơn 30 km. Do khoảng cách vận chuyển xa khiến chi phí xử lý rác tăng cao trong khi phương tiện vận chuyển lại không phải xe chuyên dụng. Điều này khiến việc duy trì hoạt động thu gom rác gặp nhiều trở ngại.
Chủ tịch UBND xã Bảo Ái cho biết thêm, nguồn kinh phí dành cho công tác vệ sinh môi trường tại địa phương còn hạn chế. Theo quy định hiện hành, mức thu phí vệ sinh môi trường đối với các hộ dân chỉ khoảng 40.000-50.000 đồng mỗi tháng, còn các cơ sở kinh doanh khoảng 200.000 đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, nguồn thu này vẫn chưa đủ để chi trả cho chi phí vận chuyển và xử lý rác, đặc biệt trong điều kiện phải vận chuyển rác đi xa như tại xã Bảo Ái.
Rác thải sinh hoạt dọc con suối ngày càng tăng nếu không có phương án xử lý lâu dài sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và cuộc sống sinh hoạt của người dân. Ảnh: Thanh Ngà.
Ngoài ra, phương thức thu phí tại địa phương cũng bộc lộ một số bất cập. Khi thu phí theo hộ gia đình, lượng rác người dân mang ra khá lớn khiến phương tiện vận chuyển không đáp ứng được. Ngược lại, khi áp dụng hình thức thu theo khối lượng rác thì nhiều hộ lại hạn chế mang rác ra vì phải trả tiền theo cân nặng.
Trước thực trạng này, chính quyền xã đang làm việc với Ban quản lý dự án khu vực Yên Bình, tỉnh Lào Cai nhằm tìm phương án hợp đồng vận chuyển rác thải. Theo dự kiến, rác sẽ được thu gom tại địa bàn, tập kết tại điểm trung chuyển tạm thời trước khi vận chuyển đến nhà máy xử lý rác tại phường Văn Phú.
Trong thời gian chờ phương án lâu dài, xã cũng khuyến khích người dân phân loại và xử lý rác tại gia đình theo hướng dẫn của cơ quan chức năng. Những loại rác hữu cơ có thể chôn lấp hoặc tận dụng trong chăn nuôi, còn rác vô cơ có thể xử lý bằng cách đốt theo quy định.
Đồng thời, lực lượng công an và đội an ninh xã được giao nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra các khu vực có nguy cơ xảy ra tình trạng đổ rác bừa bãi. Một số điểm đã được lắp đặt camera giám sát nhằm kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Xã Bảo Ái kiến nghị tỉnh sớm bố trí nguồn vốn hỗ trợ đầu tư phương tiện thu gom chuyên dụng, thùng chứa rác và các thiết bị phục vụ công tác vệ sinh môi trường. Đồng thời, cần nghiên cứu xây dựng khu xử lý rác phù hợp cho khu vực nhằm giảm chi phí vận chuyển và đảm bảo việc xử lý rác thải lâu dài.
