Lo ô nhiễm từ hồ nuôi cá lóc: [Bài 3]: ‘Trăm dâu’ đổ đầu biển

Tại vùng cát nơi tập trung nhiều hồ nuôi cá lóc của các thôn Tân Hải, Bắc Hòa đã dậy lên mùi hôi thối trong gió. Dưới khe nước chảy ra biển là một màu đen kịt, nhiều con cá lóc chết nổi trắng, ruồi nhặng bu đầy. Anh Võ Văn Diện, Trưởng thôn Tân Hòa còn cho biết: “Khi chúng tôi đi biển, qua vùng có khe nước chảy ra là nghe mùi hôi thối bốc lên từ biển. Vậy là không chỉ ô nhiễm ở đất liền mà cả trên biển”.

Mỗi ngày xả thải nước bẩn một lần…

Trước đây, bà con nuôi cá trong hồ đất đào sâu thì chỉ duy trì mỗi năm một vụ cá. Nay do có công nghệ hồ nuôi đắp nổi và lót bạt nên đã tăng vụ. Với thời gian nuôi từ 7-8 tháng mỗi vụ và sau khi thu hoạch là có thể thả cá giống cho đợt nuôi tiếp theo nên mỗi hồ cá trong 2 năm nuôi được 3 vụ.

Theo anh Nguyễn Văn Tuân (chủ một trại nuôi cá lóc ở thôn Tân Hải), nay bà con thả giống ít hơn trước, mỗi hồ nuôi có diện tích khoảng 400 m2 cho sản lượng khoảng 12 tấn cá thương phẩm mỗi vụ nuôi. Anh Tuân tính toán: “Trung bình để có sản lượng 12 tấn cá thương phẩm thì người nuôi phải sử dụng khoảng 14 tấn bột thức ăn. Như vậy lượng thức ăn dư thừa và phân thải của vật nuôi cũng khá lớn”.

Theo nhiều bà con có kinh nghiệm nhiều năm nuôi cá, giai đoạn đầu, cá còn nhỏ thì cứ 2 ngày phải thực hiện một lần xả hồ thay nước. Nhưng khi cá vào giai đoạn đã lớn còn khoảng 3-4 tháng là xuất bán thì phải thay nước liên tục mỗi ngày để hồ không bị ô nhiễm làm phát sinh bệnh hay nước bẩn làm cá chậm lớn.

Điều chung nhất ở những vùng nuôi cá lóc là nước thải từ hồ được xả trực tiếp ra môi trường. Do hồ đắp cao nên khi tháo van hệ thống ống thì nước hồ được xả cạn. Nước từ hồ chảy tự do trên cát, ngấm vào cát. Những vùng nuôi có khe nước thì xả thẳng hoặc nước thải chảy theo khe nước ra biển. Những hồ có diện tích lớn thì được người dân lắp 2 ống xả bằng nhựa với đường kính lớn nhằm xả nước thải nhanh, không làm ảnh hưởng đến cá nuôi.

Theo anh Võ Văn Diện, cứ vào thời gian cuối buổi chiều là các hồ nuôi xả nước thải. Nước thải theo độ dốc chảy tràn trên cát, xuống khe nước và đổ thẳng ra biển. Đến sáng và trưa hôm sau ra thì nước thải trên chỉ còn chảy lờ đờ, màu đen và bốc mùi hôi thối nồng nặc. “Có những ngày oi nắng, mùi hôi thối bao phủ cả khu dân cư. Bà con ai cũng lo ngại đến môi trường không khí ô nhiễm sẽ làm ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người”, anh Diện nói.

Nước xả thải ngấm vào đất, chảy ra biển…

Gần trưa, tại khu nuôi ở thôn Bắc Hòa, chị Mai Thị Hà đang cho cá ăn. Khi những hạt thức ăn được chị

Chúng tôi nghe ông Võ Văn Diện, Trưởng thôn Tân Hải nhẩm tính sơ bộ, trong thôn có 100 hồ cá với trung bình 400 m3 nước mỗi hồ. “Nếu mỗi ngày, người nuôi xả thải một lần thì có khoảng 40.000 m3 nước bẩn được xả ra môi trường tự nhiên. “Chỉ tính trong một năm thì khối lượng nước bẩn xả thẳng ra môi trường, ra biển thật là lớn”- ông Diện nói.

xúc từ bao vung rào rào xuống hồ, hàng ngàn con cá lóc sắp đến đến kỳ thu hoạch búng mình cao hơn mặt nước để tranh mồi. Chị Hà cho biết, cho cá ăn bây giờ để đến tối là xả thải nước và bơm nước mới vào hồ. Khi chúng tôi đặt câu hỏi, nước xả thải ngấm vào cát rồi được bơm lên để nuôi cá thì sẽ gây bệnh hoặc gây hại cho con người hay không? Chị Hà yên lặng một hồi rồi mới nhỏ nhẹ: “Đến khi đó rồi tính chứ bây chừ cũng không biết phải làm sao”.

Khi đi ngược lên khe nước có màu đen ngầu, chúng tôi phải hít thở trong không gian đặc mùi hôi đến ngột ngạt. Ở một đoạn khe rộng hơn, nước nhiều hơn, thấy nổi phềnh gần chục con cá lóc chết, ruồi nhặng bay toáng lên. Cả đoạn khe nước dài vài trăm mét cũng chỉ thấy một màu đen và mùi hôi thối.

Không chỉ ô nhiễm trên đất liền, anh Võ Văn Diện còn kể cho chúng tôi hay, mỗi đêm ra biển đánh cá hoặc câu mực cách bờ gần cả cây số mà vẫn bị mùi hôi tác động. “Những lúc đi qua vùng biển có khe nước đổ ra thì mùi hôi càng nồng nặc hơn nữa. Hôi đến mức nhiều người không còn dám ra vùng bờ ven biển ở gần khu vực khe nước để tắm”, anh Diện bộc bạch thêm.

Việc phát triển hồ nuôi cá lóc trên cát xả thải nước ra môi trường không chỉ ở các thôn ven biển của xã Cam Hồng mà còn ở các thôn vùng biển của xã Sen Ngư. Các thôn này đều trong vùng địa lý của xã Ngư Thủy trước đây nên khi nuôi cá lóc trên cát được trở thành phong trào “chạy” suốt chiều dài vùng cát ven biển nơi này.

Theo ông Nguyễn Đức Thọ, Phó Chủ tịch UBND xã Sen Hồng, địa phương này có 10 thôn vùng ven biển đang nuôi cá lóc. Hiện có khoảng 150 hộ nuôi với tổng số trên 150 hồ.

Tại các vùng nuôi của cá lóc ven biển tại các thôn thuộc xã Sen Hồng cũng trong tình trạng nước xả thải ra môi trường và gây ô nhiễm khá nghiêm trọng. Ông Nguyễn Văn Hiến, một người dân địa phương cho hay: “Bà con nuôi cá lóc cũng gần hai chục năm nay. Các hồ đều xả thải nước trực tiếp ra môi trường nên đã gây ô nhiễm, có mùi hôi theo gió thổi tới khu dân cư rồi. Cũng do một phần vì sinh kế của bà con mình, phần nể ngại nhau trong bà con xóm giếng…nên không ai phản ánh việc ô nhiễm này”.

Từ bao đời nay, người dân vùng ven biển của xã Cam Hồng hay Sen Ngư đều đang trong tình cảnh thiếu nước sạch sinh hoạt hằng ngày. Hàng chục năm về trước, nguồn nước ngọt được chảy ra từ chân động cát đổ ra biển, bà con lấy nước đó sử dụng. Sau này, nguồn nước đó cũng cạn kiệt. Những khe nước lớn thì chỉ còn lại con lạch nhỏ, những khe nước nhỏ thì biến mất. Nguồn nước ngầm cũng cạn và nước bị nhiễm mặn, nhiễm phèn khiến bà con gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày.

Việc nước xả thải từ hồ nuôi cá làm ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường khiến nhiều bà con trong các thôn lo lắng. Ông Võ Văn Linh (thôn Tân Hòa) cho biết, việc xả thải nước hồ nuôi không qua xử lý ra môi trường đã diễn ra hơn chục năm nay, cũng chưa có cơ quan nào lấy mẫu nước ngầm để xét nghiệm xem có bị ảnh hưởng không. Ông Linh lo lắng: “Hiện thì nước bị nhiêm mặn, nhiễm phèn mắt thường cũng trông thấy. Nhưng bà con cũng rất sợ nguồn nước còn bị ô nhiễm từ nước thải hồ nuôi sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là đối với người già, con trẻ”.