Quản lý nghiêm ngặt chất lượng xăng E10
Sau hơn một tháng chính thức phủ rộng xăng sinh học E10 trên thị trường, tổng sản lượng tiêu thụ xăng sinh học đạt khoảng 1 triệu m3, tương đương với mức tiêu thụ xăng khoáng trước đây. Dù vậy, bất kỳ một sự thay đổi chính sách nào liên quan sát sườn đến đời sống người dân cũng không tránh khỏi những băn khoăn ban đầu.
Thống kê từ Cục Quản lý cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương), từ ngày 1/6-29/6/2026, đơn vị đã tiếp nhận 293 phản ánh của người dân qua tổng đài và email. Các ý kiến tập trung vào 3 nhóm nội dung chính: Lo lắng về chất lượng xăng sinh học; khó khăn trong việc tìm kiếm các điểm bán xăng E5, E10; lo ngại về việc liệu loại xăng mới này có gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất hoạt động cũng như tuổi thọ động cơ, hay gây ra tình trạng xe yếu, chết máy hay không.
Người tiêu dùng sử dụng xăng E10 cho các loại xe xăng. Ảnh: Trung Nguyên.
Quy trình giám sát kết hợp hài hòa giữa trách nhiệm tự kiểm soát của doanh nghiệp, hoạt động đánh giá độc lập của các tổ chức thử nghiệm, chứng nhận và công tác thanh tra, kiểm tra thực tế từ cơ quan quản lý nhà nước nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người tiêu dùng.
Theo Bộ Công Thương, người dân cần gửi thông tin kiến nghị qua các kênh chính thức. Các cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp với doanh nghiệp, nhà máy sản xuất xăng dầu, nhà máy sản xuất phương tiện, hiệp hội để truy xuất nguồn gốc, kiểm tra chất lượng nhiên liệu và đánh giá tình trạng kỹ thuật của các phương tiện. Dựa trên các đánh giá về mặt khoa học, cơ quan chuyên môn sẽ đưa ra phản hồi minh bạch, giúp người dùng yên tâm hơn trong quá trình sử dụng xăng E10.
Làm rõ hơn về công tác quản lý chất lượng xăng sinh học, ông Nguyễn Văn Khôi, Trưởng ban Tiêu chuẩn thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết: Xăng dầu là mặt hàng chiến lược đặc biệt được kiểm soát nghiêm ngặt bằng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN). Xăng E10 hiện được quản lý chặt chẽ dựa trên QCVN 1:2022 và quy chuẩn sửa đổi 1:2026 với khoảng 20 thông số kỹ thuật được kiểm định nghiêm ngặt. Từ tổng kho đến các đại lý bán lẻ, mọi quy trình giao nhận đều phải thực hiện lưu mẫu nhiên liệu để đối chứng và sẵn sàng truy xuất nguồn gốc khi có sự cố phát sinh.
Trước khi chính thức lưu thông, sản phẩm bắt buộc phải trải qua quá trình đánh giá sự phù hợp (tiền kiểm) và thực hiện công bố hợp quy theo đúng quy định pháp luật. Đối với nguồn xăng E10 nhập khẩu, cơ quan chức năng tiến hành đánh giá chặt chẽ theo từng lô, áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phương pháp, số lượng và vị trí lấy mẫu (tầng trên, tầng dưới, tầng đáy). Trong khi đó, xăng sản xuất và pha chế trong nước được quản lý theo phương thức kết hợp đánh giá hệ thống với lấy mẫu giám sát định kỳ tại cơ sở sản xuất hoặc trực tiếp trên thị trường.
Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn, quy chuẩn và chất lượng pha chế xăng E10, trong khi Bộ Công Thương quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh, phân phối. Ảnh: MOIT.
Ở khâu phân phối, mọi quy trình giao nhận từ tổng kho đến các đại lý bán lẻ đều bắt buộc phải thực hiện lấy mẫu, lưu mẫu đối chứng và niêm phong nghiêm ngặt, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để truy xuất nguồn gốc nhanh chóng khi phát sinh sự cố hay tranh chấp.
Theo dõi chỉ số quan trắc môi trường để đánh giá hiệu quả
Để đánh giá tác động thực tế của việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 đến môi trường, Bộ Công Thương đã đề nghị Trung tâm Quan trắc môi trường thuộc Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cung cấp số liệu quan trắc môi trường tại các thành phố lớn thời điểm trước và sau ngày 1/6/2026. Kết quả quan trắc bước đầu ghi nhận các chỉ số ô nhiễm như CO, SO₂, NOx đều có sự cải thiện tích cực.
Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cũng làm rõ: Do số liệu tại một thời điểm dễ bị nhiễu bởi các yếu tố ngoại cảnh như thời tiết hay mật độ giao thông, Bộ Công Thương xác định sẽ tiếp tục phối hợp với Trung tâm Quan trắc môi trường thực hiện quan trắc liên tục, dài hạn tại nhiều địa phương để có số liệu đánh giá chính xác và toàn diện nhất cung cấp đến dư luận.
"Bảo vệ môi trường là một trong các mục tiêu chính của lộ trình chuyển đổi xăng khoáng sang sử dụng xăng E10", ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.
Nhập xăng E10 vào bồn chứa. Ảnh: PVOIL.
Để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đề xuất các bộ, ngành cần đẩy mạnh việc giám sát chất lượng phối trộn ethanol trên nền xăng RON 95 đạt tiêu chuẩn tối thiểu Euro 4, nhằm bảo đảm sự tương thích tối ưu đối với các dòng xe đời mới đòi hỏi tiêu chuẩn khí thải cao hiện nay.
Theo quy định của Chính phủ, các xe sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới từ năm 2017 phải đạt tối thiểu tiêu chuẩn Euro 4, từ năm 2022 phải đạt Euro 5. Về mặt kỹ thuật, các dòng xe cũ sử dụng nhiên liệu có tiêu chuẩn cao hơn sẽ càng có lợi cho môi trường. Ngược lại, nếu các dòng xe đời mới, vốn yêu cầu tiêu chuẩn nhiên liệu cao, phải sử dụng nhiên liệu có tiêu chuẩn thấp sẽ dễ gây hư hỏng động cơ, ảnh hưởng đến vận hành và không bảo đảm các chỉ tiêu khí thải. Vì vậy, việc giám sát chất lượng và phối trộn trên nền xăng RON 95 đạt tiêu chuẩn Euro 4 là yếu tố then chốt để bảo đảm sự ổn định và tạo niềm tin cho người dân.
Về dài hạn, lộ trình phát triển xăng E10 đòi hỏi một chiến lược đồng bộ để kiến tạo chuỗi liên kết bền vững giữa vùng nguyên liệu nông nghiệp và các nhà máy sản xuất ethanol trong nước. Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, nhận định rằng năng lực thiết kế của các nhà máy ethanol trong nước hiện có thể đáp ứng khoảng 45% nhu cầu thị trường khi đạt công suất tối đa. Tuy nhiên, thực tế hiện tại mới chỉ đáp ứng khoảng 20%, phần còn lại vẫn cần sự kết hợp linh hoạt với nguồn nhập khẩu.
Để nâng cao năng lực sản xuất nội địa, việc phục hồi các nhà máy như Dung Quất, Bình Phước hay Đức Giang là vô cùng cần thiết. Nhà đầu tư cần phải tính toán tối ưu hóa quy mô, áp dụng công nghệ tiên tiến để thu hồi các sản phẩm phụ có giá trị cao như CO2 hóa lỏng, bã ngô thức ăn chăn nuôi (DDGS), đồng thời phát triển chuỗi liên kết bao tiêu nguyên liệu sắn, ngô với người nông dân theo mô hình liên kết chặt chẽ của ngành mía đường.
Việc tiếp tục nghiên cứu nâng mức phối trộn lên cao hơn như E20 phải được thực hiện theo một lộ trình khoa học, có sự đánh giá đầy đủ các tác động trực tiếp và gián tiếp đến động cơ, môi trường và tiêu hao năng lượng. Đồng thời, các doanh nghiệp trong nước cần hướng tới việc nghiên cứu, áp dụng công nghệ sản xuất ethanol thế hệ thứ hai và thứ ba từ phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, bã mía nhằm đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, góp phần xây dựng một nền kinh tế xanh, tuần hoàn và tự chủ.
Các nghiên cứu chỉ ra, việc giảm đốt mỗi lít xăng khoáng sẽ giúp giảm khoảng 2,3-2,5 kg CO₂ phát thải ra môi trường. Quá trình cháy trong buồng đốt của xăng E10 cũng diễn ra triệt để hơn giúp nâng cao hiệu suất cháy, giảm lượng nhiên liệu dư thừa và hạn chế tối đa các khí thải độc hại như CO, HC, Benzen-Toluene.
