Trong bối cảnh rác thải nhựa đang trở thành thách thức môi trường toàn cầu, nhiều cơ sở giáo dục đã lựa chọn thay đổi từ gốc rễ bắt đầu từ việc hình thành thói quen sống xanh cho học sinh. Tại tỉnh Bắc Ninh, Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Bắc Giang là một trong những mô hình tiêu biểu khi đưa giáo dục môi trường trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường, thay vì những phong trào mang tính thời điểm.
Ông Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang. Ảnh: Hồng Nhung.
Giáo dục môi trường không dừng ở khẩu hiệu
Ngay từ khi thành lập, nhà trường đã xác định mục tiêu xây dựng môi trường học tập văn minh, hiện đại, trong đó học sinh không chỉ được trang bị tri thức mà còn được nuôi dưỡng trách nhiệm với môi trường sống.
Trao đổi với phóng viên, ông Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang cho biết, giáo dục môi trường không thể là hoạt động ngoại khóa ngắn hạn, mà cần trở thành nếp sống hằng ngày của thầy và trò.
“Chúng tôi tin rằng một công dân toàn cầu trong kỷ nguyên số phải song hành giữa năng lực công nghệ và ý thức bảo vệ môi trường. Giáo dục xanh vì thế phải được nuôi dưỡng bền bỉ, lâu dài”, ông Đinh Đức Hiền nhấn mạnh.
Học sinh FPT trong lễ phát động phân loại rác tại nguồn. Ảnh: Hồng Nhung.
Từ định hướng đó, FPT School Bắc Giang đã xây dựng kế hoạch phát triển bền vững giai đoạn 2024-2026, đặt mục tiêu giảm 50% rác thải nhựa dùng một lần trong khuôn viên trường, dựa trên ba trụ cột xuyên suốt: Giảm thiểu - Tái sử dụng - Tái chế thông minh.
Từ cam kết đến hành động thường nhật
Khác với cách làm mang tính phong trào, nhà trường lựa chọn triển khai đồng bộ, có lộ trình rõ ràng và duy trì liên tục qua nhiều năm học.
Từ những thay đổi nhỏ như loại bỏ khoảng 70% sản phẩm nhựa dùng một lần, thay thế bằng khay ăn inox, cốc uống nước bằng vật liệu bền vững, đến phong trào “Mang bình của tôi” được duy trì hằng ngày, việc hạn chế nhựa dần trở thành thói quen tự nhiên của học sinh và giáo viên.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế, Quỹ Vì tương lai xanh tổ chức Giải thưởng trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa. Mọi thông tin liên quan đến Giải thưởng bạn đọc xem trên Báo điện tử nongnghiepmoitruong.vn, trang web của Giải thưởng ecoschool.vn.
Song song với đó, toàn bộ lớp học và khu vực sinh hoạt chung đều được trang bị hệ thống thùng rác phân loại tại nguồn. Thay vì chỉ học qua lý thuyết, học sinh được trực tiếp thực hành phân loại rác trong sinh hoạt hằng ngày, hình thành kỹ năng sống gắn với bảo vệ môi trường.
Giáo dục xanh gắn với chương trình học
Tại FPT School Bắc Giang, giáo dục môi trường không tách rời chương trình chính khóa. Nội dung về rác thải nhựa, kinh tế tuần hoàn và lối sống xanh được lồng ghép trong các môn STEM, Sinh học, Khoa học tự nhiên, Công nghệ và Phát triển cá nhân.
Từ lớp học, học sinh được khuyến khích phát triển các dự án sáng tạo như robot phân loại rác tự động, hệ thống tưới cây thông minh từ chai nhựa tái chế, mô hình nhà chống thiên tai, hệ thống thu hồi pin, hay các sản phẩm tái chế thân thiện môi trường.
Những mô hình tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp học sinh hiểu rằng công nghệ và môi trường hoàn toàn có thể song hành trong hành trình phát triển bền vững.
Học sinh FPT được khuyến khích mang bình nước cá nhân thay thế chai nhựa, cốc nhưa, ống hút nhựa dùng 1 lần. Ảnh: Phạm Minh.
Một điểm nhấn nổi bật trong mô hình giáo dục môi trường của FPT School Bắc Giang là việc trao vai trò chủ động cho học sinh.
Thông qua các câu lạc bộ, tọa đàm Zero Waste, chương trình “Đổi rác nhựa lấy cây xanh”, học sinh không chỉ là người tham gia mà còn trực tiếp khởi xướng nhiều ý tưởng lan tỏa tinh thần sống xanh.
Nhiều sáng kiến của học sinh đã được ứng dụng ngay trong khuôn viên trường như bồn cây làm từ nhựa tái chế, pano tuyên truyền tương tác, hệ thống thu gom nước mưa phục vụ tưới cây, từng bước hình thành không gian học đường xanh - sạch - bền vững.
Cam kết không chỉ vì giải thưởng
Trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thị Việt Hải - Phó Hiệu trưởng FPT School Bắc Giang cho biết, việc nhà trường tham gia Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm nay xuất phát từ mong muốn hiện thực hóa mục tiêu xây dựng môi trường học tập hiện đại, sinh thái toàn diện thông qua những hoạt động mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.
“Giải thưởng là thước đo chuẩn mực để chúng tôi khẳng định sự phù hợp của nhà trường với các giá trị môi trường khu vực. Tuy nhiên, không phải vì có cuộc thi mà chúng tôi mới thực hiện các mục tiêu của trường học sinh thái. Đây là định hướng xuyên suốt trong quá trình giáo dục”, bà Nguyễn Thị Việt Hải nhấn mạnh.
Dự án tái sinh vỏ chai lọ làm chậu cây. Ảnh: Hồng Nhung.
Theo bà Hải, để hình thành tinh thần “không rác thải nhựa” trở thành văn hóa học đường, nhà trường đã triển khai chuỗi hoạt động thiết thực, đồng bộ và lâu dài.
Các giáo viên thường xuyên lồng ghép kiến thức về tác hại của nhựa và lối sống xanh vào các môn học chính khóa như Sinh học, Khoa học tự nhiên, Giáo dục công dân và Phát triển cá nhân. Học sinh không chỉ học trong sách giáo khoa mà còn chủ động nghiên cứu tài liệu, mở rộng hiểu biết thông qua các dự án khoa học và các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật thường niên của nhà trường.
Đáng chú ý, cuộc thi STEMPETITION với chủ đề “Kiến tạo hành tinh xanh” đã ghi nhận nhiều ý tưởng, nghiên cứu xuất sắc của học sinh, tập trung giải quyết các vấn đề sinh thái gắn với thực tiễn đời sống học đường.
Học sinh FPT được rèn ý thức phân loại rác tại nguồn thông qua hệ thống thùng rác tại các khu vực công cộng. Ảnh: Phạm Minh.
Trong sinh hoạt thường ngày, học sinh được rèn ý thức phân loại rác tại nguồn thông qua hệ thống thùng rác tại các khu vực công cộng; được khuyến khích mang bình nước cá nhân thay thế cốc nhựa dùng một lần. Nhà trường đồng thời hạn chế sử dụng bạt nhựa trong các sự kiện, ưu tiên phương án tái chế sau sử dụng.
Bên cạnh đó, các nhóm hoạt động môi trường duy trì thường xuyên chương trình “Đổi rác lấy cây” và dự án “Ươm mầm hạnh phúc”, tái chế chai nhựa làm bồn cây, góp phần lan tỏa tinh thần sống xanh trong toàn trường.
Lan tỏa từ trường học ra cộng đồng - Hành trình cho tương lai xanh
Không dừng lại trong khuôn viên nhà trường, FPT School Bắc Giang còn triển khai nhiều hoạt động đồng hành cùng địa phương như thu gom rác thải nhựa, ngày hội đổi rác lấy cây xanh, các chương trình thiện nguyện gắn với bảo vệ môi trường. Thông qua đó, ý thức sống xanh từng bước được lan tỏa từ trường học ra gia đình và cộng đồng.
Dự án Tái sinh - Đổi rác lấy cây xanh. Ảnh: Hồng Nhung.
Với chiến lược rõ ràng, sự đầu tư nghiêm túc và cách làm nhất quán, FPT School Bắc Giang đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng mô hình trường học sinh thái, phù hợp các tiêu chí của Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam.
Từ những hành động nhỏ được duy trì mỗi ngày, nhà trường đang gieo những “mầm xanh” trong nhận thức của học sinh - những mầm xanh hứa hẹn sẽ tiếp tục lớn lên, lan tỏa giá trị tích cực cho xã hội trong tương lai.
Lễ trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 dự kiến diễn ra vào 8 giờ sáng ngày 31/1/2026 tại Cung Thiếu nhi Hà Nội Cơ sở 2, Phạm Hùng, Cầu Giấy, Hà Nội. Sự kiện do Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì.
Lễ trao giải được tường thuật trực tuyến trên Truyền hình Nông nghiệp và Môi trường và Báo Nông nghiệp và Môi trường điện tử (nongnghiepmoitruong.vn); đồng thời tổ chức trực tuyến qua nền tảng Zoom tại địa chỉ: ID cuộc họp: 973 8347 6746; Mật mã: SA3101.
