Giảm trừ gia cảnh không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi nộp thuế thu nhập cá nhân, mà còn góp phần củng cố nền tảng hạnh phúc các gia đình có nhiều thành viên với những hoàn cảnh khác nhau. Không thể phủ nhận, quy định giảm trừ gia cảnh rất hợp lý và rất nhân văn. Tuy nhiên, khi Việt Nam đã bước vào kỷ nguyên số và tích cực chuyển đổi số cho mọi hoạt động quản lý xã hội, thì việc giảm trừ gia cảnh phải giảm thiểu yêu cầu xác định người phụ thuộc bằng văn bản hành chính mang tính thủ công và ít đắc dụng.
Người phụ thuộc quan trọng nhất trong hồ sơ giảm trừ gia cảnh của mỗi người lao động chính là bố mẹ, bao gồm bố mẹ ruột và bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ. Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 quy định “bố, mẹ đã hết tuổi lao động” là người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh. Thế nhưng, cơ quan thuế lại bắt buộc người phụ thuộc phải đến UBND xã, phường nơi cư trú để làm “Đơn xin xác nhận thu nhập dưới một triệu đồng”. Đây là một thủ tục hành chính cần cân nhắc một cách nghiêm túc và đúng đắn hơn.
Những ai trên 60 tuổi đều được luật pháp công nhận là người cao tuổi. Và dĩ nhiên, người cao tuổi là đối tượng “hết tuổi lao động”. Nguồn thu nhập chính đáng duy nhất của người cao tuổi là lương hưu. Người cao tuổi có lương hưu đã nằm ngoài danh sách người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh. Vậy thì, tại sao “bố, mẹ đã hết tuổi lao động” lại phải làm “Đơn xin xác nhận thu nhập dưới một triệu đồng”.
Chẳng có người cao tuổi nào có cuộc sống đầy đủ lại muốn trở thành “người phụ thuộc” của con cái. Người cao tuổi đang thiếu thốn vật chất, thì rất nhạy cảm và dễ tổn thương. Không nên vì chút “phụ cấp” hàng tháng của con cái mà ảnh hưởng đến lòng tự trọng của “bố mẹ hết tuổi lao động”. Với địa bàn xã, phường khá rộng lớn sau sáp nhập, để người cao tuổi phải lặn lội đường sá xa xôi đi làm “Đơn xin xác nhận thu nhập dưới một triệu đồng” kèm vào hồ sơ giảm trừ gia cảnh, không khác gì động thái nhắc nhở cay nghiệt rằng “bố, mẹ hết tuổi lao động” đang là gánh nặng cho con cái.
Muốn xác minh người phụ thuộc là “bố, mẹ hết tuổi lao động” vô cùng đơn giản. Khi cơ quan thuế nhận thấy có dấu hiệu có nghi ngờ, chỉ cần kiểm tra người phụ thuộc ở độ tuổi trên 60 hay chưa và có tên trong danh sách nhận lương hưu của Bảo hiểm Xã hội hay không. Thao tác ấy nhẹ nhàng và chuẩn xác hơn nhiều so với “Đơn xin xác nhận thu nhập dưới một triệu đồng”.
Chiến lược chuyển đổi số quốc gia đang thúc đẩy mọi lĩnh vực tăng cường cải cách thủ tục hành chính. Khi thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân nên đắn đo giải pháp để tránh tác động không lành mạnh đến Luật Người Cao tuổi. Lưu ý, điều 9 của Luật Người Cao tuổi nêu rõ các hành vi bị cấm, trong đó có hành vi “không thực hiện nghĩa vụ phụng dưỡng người cao tuổi” và hành vi “ép buộc người cao tuổi lao động”. Hãy tạo điều kiện thuận lợi để người lao động được báo hiếu cho “bố, mẹ hết tuổi lao động” theo đúng lễ giáo và đạo đức Việt Nam.
