Giáo dục môi trường sẽ khó bền nếu chỉ dừng ở những “đợt” tuyên truyền. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân (phường Yên Hòa, TP. Hà Nội), nhà trường chọn cách làm đều đặn, có định hướng theo từng năm học, để việc giữ gìn môi trường trở thành thói quen hằng ngày của học sinh.
Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân tích cực tham gia các cuộc thi vẽ tranh về bảo vệ môi trường và giành nhiều giải cao. Ảnh: NTCC.
Chia sẻ với phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhà giáo Vũ Thị Ánh Tuyết - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân nhấn mạnh, môi trường là vấn đề quyết định đến sức khỏe, chất lượng sống và sự phát triển bền vững, vì vậy giáo dục môi trường phải đi từ sớm, làm thường xuyên và làm thật.
Từ phong trào thành việc làm hằng ngày
Từ góc nhìn nhà trường, điều khiến giáo dục môi trường “ở lại” được trong nếp sống học đường trước hết nằm ở nhận thức nhất quán: môi trường không phải câu chuyện xa vời, mà gắn trực tiếp với đời sống của mỗi gia đình, mỗi đứa trẻ. “Giáo dục môi trường cần thực hiện bền bỉ, liên tục và thường xuyên từ khi học sinh còn nhỏ, đặc biệt là bậc tiểu học”, bà Tuyết nói.
Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, nhà trường không chỉ lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào bài học, mà còn xây dựng các chủ đề tuyên truyền theo từng năm để tạo nhịp triển khai rõ ràng, dễ bám. Năm 2026, nhà trường tiếp tục tập trung vào định hướng chống rác thải nhựa, đồng thời thúc đẩy sự đồng hành của giáo viên, phụ huynh và học sinh nhằm hình thành thói quen xanh từ trường ra nhà, từ lớp ra cộng đồng.
Nhà giáo Vũ Thị Ánh Tuyết - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân nhấn mạnh, giáo dục môi trường phải đi từ sớm, làm thường xuyên và làm thật. Ảnh: Mai Đan.
Cách tiếp cận đó giúp việc giữ gìn môi trường không còn là một hoạt động “làm cho có”, mà trở thành điều học sinh tự thấy cần làm mỗi ngày: từ không sử dụng chai, ống hút nhựa, túi nilong, để rác đúng nơi quy định đến biết tiết kiệm, phân loại, tái chế rác thải và nhắc nhở nhau cùng thực hiện.
Trong hành trình hướng tới “trường học không rác thải nhựa”, câu chuyện khiến bà Tuyết nhớ nhất lại bắt đầu từ một hoạt động rất gần gũi: cuộc thi tái chế các sản phẩm nhựa để ứng dụng vào học tập và đời sống. Theo bà, phong trào lan tỏa từ lớp học tới từng gia đình, tạo nên một “đường dây” hành động liên tục, nơi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người khởi xướng.
Hiệu trưởng nhà trường kể lại hình ảnh học sinh trong giờ ra chơi khiến bà ấn tượng: các em uống hết nước trong chai, thu gom và để riêng một cách tự giác; không chỉ vậy, nhiều em còn chủ động tìm thêm những chai nhựa trong thùng rác của nhà trường để mang về phục vụ tái chế. “Các em không chỉ biết tiết kiệm chính chai nước mình đang dùng, mà còn chủ động gom thêm để tái chế”, bà Tuyết chia sẻ.
Điều đáng nói là từ những món đồ bỏ đi, học sinh tạo ra sản phẩm mới: ống đựng bút, vật dụng học tập, mô hình trang trí lớp… Trong buổi triển lãm với chủ đề chống rác thải nhựa, hàng nghìn sản phẩm do học sinh làm được trưng bày, tạo cảm hứng rõ rệt cho cả thầy cô và phụ huynh. “Từ một việc làm nhỏ, các em hiểu rằng sản phẩm bỏ đi vẫn có thể tái chế thành đồ dùng học tập rất ý nghĩa”, bà Tuyết nói.
Nếp sống xanh bắt đầu từ những khoảnh khắc rất nhỏ
Cùng với các hoạt động trải nghiệm, nhà trường tạo cơ chế để học sinh thực sự “hành động” bằng cách trao vai trò cụ thể. Ở mỗi lớp, thầy cô luân phiên giao nhiệm vụ cho học sinh như lớp trưởng, tổ trưởng, tổ phó, “đại sứ nhỏ” về môi trường… để mọi học sinh đều có cơ hội trải nghiệm, vừa làm, vừa nhắc nhở, vừa tổ chức trong nhóm nhỏ. Nhà trường cũng duy trì thi đua giữa các lớp, khen thưởng kịp thời để giữ nhịp phong trào, nhưng mục tiêu cuối cùng là biến phong trào thành thói quen.
Nhà trường tích cực triển khai, phát động học sinh tham gia các cuộc thi, triển lãm, làm đồ dùng tái chế nhằm tuyên truyền bảo vệ môi trường. Ảnh: NTCC.
Bà Tuyết cho biết, nhờ làm đều và làm thật, hiện nay học sinh gần như không còn thói quen vứt rác bừa bãi; nhiều em tận dụng rác thải nhựa để tái chế hoặc thu gom bán gây quỹ ủng hộ hoạt động chung. Nhà trường cũng triển khai mô hình phân loại rác tại nguồn ngay từ năm đầu thành lập, đến nay đã trở thành nếp thực hành ở lớp học và trong khuôn viên trường.
Ở một góc nhìn khác, bà Tuyết cho rằng “khác biệt nằm ở ý thức và hành vi”. Một không gian có thể “xanh” trong thời gian ngắn bằng trang trí, trồng cây, nhưng nếu thầy cô và học sinh không có ý thức chăm giữ, màu xanh ấy sẽ nhanh chóng phai tàn. Ngược lại, khi ý thức trở thành nền tảng, việc vun đắp màu xanh sẽ bền vững và tự nhiên.
Nhìn xa hơn một giải thưởng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân kỳ vọng điều ở lại lâu dài nhất chính là ý thức, thái độ và hành vi của học sinh với môi trường. “Giải thưởng là sự ghi nhận, nhưng không phải là tất cả. Điều quan trọng hơn là giá trị lan tỏa và hành trình bền vững”, bà nói.
Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân tích cực tham gia các cuộc thi, triển lãm, sáng tạo đồ dùng tái chế, qua đó lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường. Ảnh: NTCC.
Nếu vinh dự đạt Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2025, nhà trường sẽ đẩy mạnh truyền thông chia sẻ mô hình, câu chuyện và cách làm để kêu gọi học sinh, phụ huynh và cộng đồng cùng chung tay. Đồng thời, dự kiến tổ chức các hoạt động theo dạng “ngày hội trải nghiệm” về bảo vệ môi trường như một dấu mốc đẹp, để giá trị xanh tiếp tục lan truyền qua nhiều thế hệ học sinh.
Lễ trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 dự kiến diễn ra vào 8 giờ sáng ngày 31/1/2026 tại Cung Thiếu nhi Hà Nội Cơ sở 2, Phạm Hùng, Cầu Giấy, Hà Nội. Sự kiện do Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì.
Lễ trao giải được tường thuật trực tuyến trên Truyền hình Nông nghiệp và Môi trường và Báo Nông nghiệp và Môi trường điện tử (nongnghiepmoitruong.vn); đồng thời tổ chức trực tuyến qua nền tảng Zoom tại địa chỉ: ID cuộc họp: 973 8347 6746; Mật mã: SA3101.
