Du lịch Cuba chao đảo vì lệnh phong tỏa dầu mỏ

Ngành du lịch Cuba đang mất dần vị thế

Lao động ngành du lịch Cuba chao đảo vì lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ. Từ tài xế taxi đến hướng dẫn viên du lịch, sự sụp đổ của ngành này đã khiến hàng nghìn người chật vật mưu sinh.

Rainier Hernandez, 38 tuổi, cho biết trước đây ông thường làm việc hơn 6 giờ mỗi ngày chở khách tham quan thành phố, nhưng kể từ khi Mỹ áp đặt một lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế đối với Cuba vào tháng 1, ông may mắn lắm chỉ có được một đến hai giờ làm việc có thu nhập mỗi ngày.

“Tác động của lệnh phong tỏa hiện nay là một điều khủng khiếp mà không người Cuba nào lường trước”, Hernandez nói. “Người lao động như chúng tôi cảm thấy trực tiếp bị ảnh hưởng, bởi cuộc sống vốn luôn phụ thuộc vào du lịch”.

Trong nhiều thập kỷ, du lịch là trụ cột của nền kinh tế Cuba. Vào giai đoạn đỉnh cao cuối những năm 2010, gần 12% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của quốc gia này đến từ các ngành liên quan đến du lịch.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng đó đã chững lại trong những năm gần đây, đặc biệt bị đẩy nhanh bởi căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Cuba.

Năm 2025, hòn đảo này chỉ đón khoảng 1,6 triệu lượt khách, giảm mạnh so với mức đỉnh 4,8 triệu lượt vào năm 2018.

Điều này khiến những người Cuba sống dựa vào ngành du lịch rơi vào tình cảnh bấp bênh, khi họ gặp khó khăn trong việc chi trả các nhu cầu thiết yếu.

“Nếu không có du lịch, thì cũng không có nền kinh tế”, Carlos Fariñas, một hướng dẫn viên 29 tuổi đang cân nhắc rời khỏi đất nước, cho biết.

Jonathan Garcia, một nhân viên lễ tân khách sạn, vẫn nhớ rõ thời điểm triển vọng của năm nay chuyển từ xấu sang tồi tệ hơn.

Cú sốc kéo dài

Ngành du lịch Cuba vốn đã chịu hàng loạt cú sốc kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2018. Chẳng hạn, năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp dụng các biện pháp nhằm làm suy yếu lĩnh vực du lịch của Cuba.

Các biện pháp này bao gồm lệnh cấm tàu du lịch Mỹ đến Cuba và những hạn chế mới khiến du khách châu Âu từng đến Cuba không còn được miễn thị thực khi nhập cảnh vào Mỹ.

Tiếp đó là đại dịch COVID-19 vào năm 2020, càng khiến lượng khách du lịch sụt giảm mạnh.

Farinas, một hướng dẫn viên du lịch địa phương, cho biết trước đây anh làm việc hai ngày mỗi tuần, dẫn các đoàn khách lên tới 15 người tham quan Havana; nay trung bình hai đến ba tuần anh mới có một tour, thậm chí có khi chỉ phục vụ vỏn vẹn hai khách.

Dù các tour đi bộ là miễn phí, trước đây anh có thể trông đợi tiền tip từ 10–20 USD mỗi khách, nhưng hiện tại phải chật vật mưu sinh. Việc di chuyển vào trung tâm lịch sử của thủ đô cũng trở nên khó khăn khi lệnh phong tỏa dầu mỏ đẩy giá xăng lên tới 12 USD mỗi lít, đồng thời buộc chính phủ cắt giảm gần như toàn bộ phương tiện giao thông công cộng.

Alejandro Ricardo, 26 tuổi, đã quản lý một căn Airbnb tại khu Vedado rợp bóng cây suốt bốn năm qua. Ngôi nhà mang phong cách Art Deco này nằm trong khoảng cách đi bộ tới các điểm du lịch nổi tiếng như Quảng trường Cách mạng và Nghĩa trang Cristóbal Colón.

Trước đây, Ricardo thường đón tiếp du khách đến từ Mỹ, châu Âu, thậm chí cả Sri Lanka. Anh chuẩn bị bữa sáng, tư vấn điểm đến và chăm lo mọi sinh hoạt trong nhà.

“Đó là những năm tháng rất tốt đẹp… Tỷ lệ lấp phòng của chúng tôi luôn đạt khoảng 80%”, Ricardo cho biết. “Khách luôn trò chuyện với tôi, chúng tôi chia sẻ câu chuyện và tôi cũng kết bạn được với rất nhiều người theo cách đó”.

Tuy nhiên, hiện nay cả 8 phòng ngủ trong nhà đều bỏ trống. Không còn khách để đón, Ricardo đã chuyển toàn bộ đồ nội thất ngoài trời vào trong, xếp chồng bàn ghế ở phòng trước để tránh nắng mưa.

Anh bắt đầu nhận thấy sự sụt giảm của du lịch từ tháng 7 năm ngoái, gần sáu tháng sau khi ông Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai.

Trong năm đó, ông Trump đã đưa Cuba trở lại danh sách “các quốc gia tài trợ khủng bố”, đồng thời tái áp đặt các biện pháp trừng phạt từ nhiệm kỳ đầu vào cuối tháng 6.

Đến tháng 10, Ricardo cho biết không còn bất kỳ đơn đặt phòng nào. Điều này đã đẩy anh vào tình thế bấp bênh.

Khi ngành du lịch lao dốc, Ricardo - người từng được đào tạo để trở thành kế toán - cho rằng cơ hội duy nhất để có cuộc sống tốt hơn là ra nước ngoài. “Tương lai của tôi ở một đất nước khác. Tôi cần phải rời đi”, anh nói.

Từng phát triển tốt trong giai đoạn hoàng kim của du lịch Cuba, Ricardo giờ đây không còn tin mọi thứ sẽ trở lại như trước.

“Nếu tôi cứ chờ khách du lịch quay lại, tôi sẽ chết đói”, anh chia sẻ.