Vườn Quốc gia Phja Oắc - Phja Đén tăng cường tuần tra bảo vệ rừng. (ảnh: Kông Hải).
Vườn Quốc gia Phja Oắc - Phja Đén được thành lập tháng 1/2018 trên cơ sở chuyển hạng từ cấp Khu bảo tồn. Vườn có tổng diện tích tự nhiên hơn 10.000 ha, trong đó có hơn 8.000 ha rừng tự nhiên, trải dài trên địa phận các xã Thành Công, Quang Thành, Phan Thanh, Hưng Đạo và thị trấn Tĩnh Túc của huyện Nguyên Bình; chia thành 3 phân khu chính: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt; phân khu phục hồi sinh thái; phân khu dịch vụ hành chính.
Vườn có 1.287 loài thuộc 786 chi trong 202 họ thực vật của 6 ngành thực vật, trong đó có nhiều loài thực vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam. Có 496 loài động vật có xương sống và hàng nghìn loài động vật không xương sống, côn trùng... Có 58 loài động vật quý hiếm, bao gồm 30 loài thú có tên trong Sách Đỏ Việt Nam; 12 loài bò sát, trong đó 3 loài ở thứ hạng cực kỳ nguy cấp; 3 loài ếch nhái, trong đó 2 loài ở thứ hạng cực kỳ nguy cấp. Đây là nguồn tài nguyên vô cùng quý hiếm, những nguồn gen động vật này có giá trị kinh tế và giá trị bảo tồn cao.
Núi rừng Phja Oắc - Phia Đén đẹp hút hồn bất cứ ai mới đến lần đầu. Những ngày trời quang mây, nắng đẹp, đứng trên đỉnh núi Phia Oắc, có thể phóng tầm mắt ra xa, quan sát quang cảnh núi non trùng điệp hùng vỹ. Với đặc điểm khí hậu mát mẻ, nhiệt độ trung bình thấp, độ ẩm cao, nơi đây là thiên đường cho các loài hoa. Những loài hoa bình thường khi trồng ở Phja Đén sẽ cho chất lượng khác hẳn trồng ở nơi khác bởi bông hoa to, màu sắc rực rỡ, hương thơm ngào ngạt.
Ngoài ra, còn có rất nhiều loài hoa mọc tự nhiên trong rừng mang vẻ đẹp hoang dã, mê hoặc, đặc biệt là hoa đỗ quyên, lan rừng nở rực rỡ vào mùa xuân. Mùa đông, vào những ngày giá lạnh, du khách sẽ được thưởng ngoạn một phong cảnh ấn tượng như ở Châu Âu khi đỉnh nui Phja Oắc phủ kín một màu trắng của băng giá.
Băng giá trên đỉnh Phia Oắc vào mùa đông đẹp như ở Châu Âu. (ảnh: Kông Hải).
Ông Trương Thế Vinh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng khẳng định: Vườn Quốc gia Phja Oắc - Phja Đén được các chuyên gia địa chất, môi trường quốc tế đánh giá rất cao. Đây là địa điểm có tiềm năng phát triển du lịch rất lớn, nhất là đối với khách nước ngoài vì họ yêu thích tìm hiểu về địa chất, khám phá những điểm độc đáo, kỳ thú không phải nơi đâu cũng có ở Phja Oắc - Phja Đén.
Với diện tích rừng rộng lớn nên việc bảo vệ, ngăn chặn các hành vi như chặt phá, đốt rừng làm nương rẫy, săn bắt động vật, khai thác khoáng sản, lâm sản trái phép là việc làm được các cấp ngành, đặc biệt là Ban Quản lý rừng đặc dụng Phja Oắc - Phja Đén quan tâm.
Ông Long Văn Bằng, Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Phja Oắc - Phja Đén cho biết: Ban đã thành lập các trạm kiểm soát, xây dựng các tổ, nhóm bảo tồn tại các xóm vùng đệm. Phối hợp với các cơ quan liên quan, cộng đồng xóm và các tổ bảo vệ rừng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; trực phòng cháy, chữa cháy. Phối hợp với Hạt Kiểm lâm huyện Nguyên Bình tổ chức tuyên truyền, phổ biến các văn bản về nội quy, quy chế quản lý, bảo vệ và phát triển rừng lồng ghép trong các buổi họp xóm để người dân hiểu rõ vai trò, vị trí của vườn quốc gia.
Có thể nói Phja Oắc - Phja Đén như một bức tranh thiên nhiên huyền ảo và hùng vĩ, ẩn chứa nhiều điều kỳ diệu của tự nhiên. Chính sự hoang sơ, nguyên vẹn của núi rừng nơi đây đã tạo sự hứng thú đặc biệt thu hút các nhà khoa học, khách du lịch trong và ngoài nước tiếp tục say mê tìm hiểu, khám phá nơi đây. Vườn Quốc gia Phja Oắc - Phja Đén được nhiều người ví như "hòn ngọc quý" của Công viên địa chất non nước Cao Bằng.
