Đà Nẵng gỡ ‘cơn khát’ vật liệu xây dựng bằng cơ chế đặc thù

Nhu cầu vượt xa nguồn cung

Từ giữa năm 2025, nhiều công trình trọng điểm tại Đà Nẵng bắt đầu đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do thiếu hụt nghiêm trọng vật liệu xây dựng, nhất là cát, sỏi, đá và bê tông thương phẩm. Tình trạng khan hiếm này nhanh chóng đẩy giá vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát, tăng “chóng mặt” từ khoảng 300.000 đồng/m³ lên gần 700.000 đồng/m³ chỉ trong vài tuần.

Không chỉ cát, đất và đá san lấp cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt, khiến nhiều công trình trọng điểm bị chậm tiến độ, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của thành phố. Đáng chú ý, tình trạng thiếu hụt vật liệu đặc biệt nghiêm trọng vào cuối năm 2025 khi hầu hết các mỏ đá trên địa bàn TP Đà Nẵng (cũ) đều hết hạn giấy phép khai thác.

Theo thống kê của Sở NN-MT Đà Nẵng, thành phố đang quản lý tổng cộng 72 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, gồm: 26 giấy phép đá xây dựng với tổng công suất thiết kế 5.599.800 m³/năm; 36 giấy phép đất, cát san lấp với tổng công suất thiết kế 6.033.772 m³/năm và 10 giấy phép cát xây dựng tổng công suất khai thác theo thiết kế là 111.998 m3/năm.

Tuy nhiên, các con số này vẫn không đáp ứng nhu cầu thực tế. Năm 2026, riêng nhu cầu cát xây dựng trên địa bàn thành phố được dự báo lên tới 5.439.939 m³, vượt xa khả năng cung ứng hiện có. Ngay cả trong kịch bản huy động tối đa công suất các mỏ đang hoạt động và các mỏ dự kiến được cấp phép, nguồn cung đá xây dựng cũng chỉ đáp ứng khoảng 70% nhu cầu; đất, cát san lấp dự kiến thiếu khoảng 3.223.209 m³.

Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng cho các dự án hạ tầng và đô thị vẫn duy trì ở mức cao, việc nhiều mỏ đá hết hạn khai thác và chậm gia hạn giấy phép được dự báo sẽ gây áp lực lớn lên nguồn cung trong ngắn hạn. Trước thực tế này, các chủ đầu tư và nhà thầu cần chủ động tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn vật liệu trên địa bàn thành phố cũng như từ các tỉnh lân cận nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn tiến độ thi công.

Kích hoạt “cơ chế đặc thù”

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP Đà Nẵng, để bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án đang triển khai trên địa bàn, thành phố xác định cần sớm triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định tình hình cung ứng vật liệu trong thời gian tới.

Theo đó, Sở NN-MT được giao thường xuyên đôn đốc các doanh nghiệp khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhằm kịp thời bổ sung nguồn cung, đáp ứng nhu cầu của xã hội. Đồng thời, tham mưu tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản, cấp phép thăm dò, khai thác theo quy định để chủ động tạo nguồn vật liệu phục vụ các dự án đầu tư.

Đặc biệt, việc tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trong lĩnh vực khoáng sản đã có bước tiến quan trọng khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP ngày 21/9/2025 về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm khắc phục khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024..

Theo quy định mới, Chính phủ cho phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường và khoáng sản nhóm IV phục vụ thi công các công trình, dự án mà không phải thực hiện thủ tục quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án đầu tư; không phải căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hằng năm và không phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, trừ đất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, các dự án cũng được miễn thủ tục thẩm định, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường và không phải căn cứ phương án quản lý địa chất, khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản.

Đáng chú ý, Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP còn cho phép khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với các mỏ khoáng sản nhóm III, nhóm IV phục vụ các công trình, dự án đầu tư công; các mỏ đá vôi, sét làm nguyên liệu sản xuất xi măng và khoáng sản phụ gia xi măng đã được xác định trong quy hoạch khoáng sản nhóm II. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 21/9/2025 và được thực hiện đến hết ngày 28/2/2027.

Các nội dung của nghị quyết này sau đó đã được thể chế hóa tại Luật số 147/2025/QH15 ngày 11/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản. Trên cơ sở đó, Sở NN-MT đã tham mưu UBND TP ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các Ban Quản lý dự án và UBND xã, phường khẩn trương thực hiện thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, phục vụ các công trình, dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

“Riêng đối với các mỏ đá nằm trong khu vực khoanh định không đấu giá quyền khai thác đã hết thời hạn nhưng vẫn còn trữ lượng, Sở đã tham mưu UBND thành phố xem xét giải quyết theo đúng quy định của Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP và Luật số 147/2025/QH15, nhằm sớm bổ sung nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm, đồng thời thực hiện gia hạn hoặc cấp lại giấy phép khai thác theo đúng pháp luật. Qua đó góp phần từng bước giải quyết tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng trên địa bàn thành phố”, ông Nguyễn Trường Sơn cho biết.