Tăng tốc bổ sung nguồn cung
Theo Sở NN-MT TP. Đà Nẵng, đến tháng 4/2026, địa phương có 72 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực, trong đó Bộ NN-MT cấp 7 giấy phép, UBND thành phố cấp 65 giấy phép. Dù quy hoạch có tới 186 mỏ cát, sỏi, song thực tế mới chỉ có 11 mỏ cát tại khu vực Quảng Nam cũ được cấp phép khai thác, với tổng trữ lượng hơn 852.000m³ và công suất khoảng 122.000m³ mỗi năm.
Trước áp lực thiếu hụt nguồn vật liệu xây dựng, đầu tháng 5/2026, Sở NN-MT đã có thông báo đấu giá quyền khai thác 14 mỏ khoáng sản mới trên địa bàn. Trong đó có 5 mỏ cát, sỏi phân bố dọc các tuyến sông và bãi bồi, diện tích từ 0,5 ha đến hơn 12 ha, trữ lượng dự báo từ khoảng 10.000m³ đến trên 340.000m³, tập trung tại các khu vực Trà Liên, Trà My, Điện Bàn Tây và Quế Phước.
Nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường tại các dự án trọng điểm của TP. Đà Nẵng hiện đang rất lớn. Ảnh: L.A.
Cùng với đó, 5 mỏ đất phục vụ san lấp cũng được đưa vào danh mục đấu giá, quy mô từ 1,6 ha đến 8,5 ha, với trữ lượng phổ biến từ 80.000m³ đến hơn 850.000m³, phân bố tại Sơn Cẩm Hà, Chiên Đàn, Quế Sơn Trung và Xuân Phú.
Không chỉ mở thêm các đợt đấu giá mới, UBND TP. Đà Nẵng còn ban hành Quyết định số 990/QĐ-UBND ngày 20/3/2026, phê duyệt danh mục các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhằm phục vụ nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình, dự án trên địa bàn. Đây được xem là giải pháp tình thế nhưng cần thiết, giúp rút ngắn thủ tục và sớm đưa nguồn tài nguyên vào khai thác để đáp ứng nhu cầu cấp bách của thị trường.
Trong 2 năm trở lại đây, giá cát tại khu vực Đà Nẵng thường xuyên tăng chóng mặt, có thời điểm đạt mức 600-700.000 đồng/m3. Ảnh: L.A.
Theo quyết định này, có 40 khu vực mỏ được đưa vào danh mục, gồm 6 mỏ đất san lấp với trữ lượng dự kiến khoảng 21,6 triệu m³; 11 mỏ cát, sỏi với khoảng 9,7 triệu m³; cùng 23 mỏ đá có tổng trữ lượng khoảng 25,7 triệu m³ và khoảng 1,3 triệu m³ đất tầng phủ. Đáng chú ý, nhiều mỏ đá đã hết hạn giấy phép nhưng vẫn còn trữ lượng nay được khoanh định để tiếp tục khai thác theo cơ chế đặc thù, qua đó nhanh chóng bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Bên cạnh đó, một số mỏ cát, sỏi đã hết hạn khai thác hoặc nằm trong khu vực tiềm năng cũng được xem xét đưa vào khai thác trở lại. Việc tận dụng các mỏ sẵn có giúp giảm thời gian khảo sát, thăm dò và hoàn thiện thủ tục, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian đưa vật liệu ra thị trường.
“Siết” quản lý, chấm dứt đầu cơ, tăng giá
Song song với việc tăng nguồn cung, thành phố cũng đẩy mạnh siết chặt quản lý hoạt động khoáng sản nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thổi giá vật liệu xây dựng và ổn định thị trường. Mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Trần Nam Hưng đã ký Chỉ thị số 06/CT-UBND về tăng cường quản lý tài nguyên, khoáng sản, yêu cầu các sở, ngành và địa phương phải nâng cao trách nhiệm quản lý, đẩy nhanh xử lý hồ sơ cấp phép và yêu cầu tất cả các mỏ đã trúng đấu giá sớm đưa vào khai thác.
Đối với chính quyền cơ sở, UBND các xã, phường, đặc khu được giao rà soát nhu cầu sử dụng khoáng sản tại địa phương, đề xuất bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác cũng như các khu vực đưa vào kế hoạch đấu giá hoặc không đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Các địa phương đồng thời phải tăng cường kiểm tra, giám sát doanh nghiệp khai thác, xử lý nghiêm hoạt động khai thác trái phép và chủ động ngăn chặn tình trạng tái diễn.
Đáng chú ý, lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị liên quan phối hợp để sớm chấm dứt tình trạng khan hiếm, đầu cơ tích trữ và nâng giá vật liệu xây dựng thông thường, đặc biệt đối với đất san lấp, cát và sỏi lòng sông. Song song đó, công tác khoanh định các khu vực đấu giá và không đấu giá quyền khai thác khoáng sản sẽ được bổ sung định kỳ vào tháng 6 và tháng 12 hằng năm nhằm chủ động nguồn cung.
Với việc đấu giá 14 mỏ khoáng sản kỳ vọng sẽ góp phần hạ nhiệt căng thẳng nguồn cung, bình ổn thị trường vật liệu xây dựng tại Đà Nẵng. Ảnh: Lan Anh.
Sở NN-MT được giao chủ trì tham mưu kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản, tổ chức đấu giá kịp thời, công khai toàn bộ các khu vực mỏ đã được quy hoạch. Cơ quan này cũng có trách nhiệm đôn đốc các doanh nghiệp trúng đấu giá khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để sớm đưa mỏ vào khai thác. Đặc biệt, thành phố yêu cầu ưu tiên khoanh định và công bố các khu vực không đấu giá đối với khoáng sản nhóm III, nhóm IV làm vật liệu xây dựng thông thường nhằm bảo đảm nguồn vật liệu cho các công trình đầu tư công, dự án trọng điểm và công trình quan trọng quốc gia.
Công an thành phố xây dựng các chuyên đề kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi khai thác, mua bán, vận chuyển khoáng sản trái phép; kiểm soát hóa đơn, chứng từ lưu thông để ngăn tình trạng đầu cơ, nâng giá trái quy định. Sở Xây dựng được giao theo dõi tình hình cung ứng và quản lý giá vật liệu tại mỏ, bảo đảm ổn định thị trường phục vụ thi công các dự án.
UBND thành phố cũng yêu cầu các ban quản lý dự án, chủ đầu tư và nhà thầu chủ động xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn lập dự án, đồng thời chịu trách nhiệm kiểm soát toàn bộ quá trình tiếp nhận, vận chuyển và sử dụng vật liệu. Vật liệu khai thác phải được sử dụng đúng mục đích, đúng công trình và đúng khối lượng, tránh thất thoát hoặc lợi dụng cơ chế để trục lợi.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khai thác khoáng sản được yêu cầu lắp đặt hệ thống cân, thiết bị đo đạc kết nối dữ liệu tự động nhằm kiểm soát sản lượng khai thác thực tế; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, bảo vệ môi trường và cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác.
